Áp giá điện theo giờ với hộ gia đình, nên chọn một số khu vực để thí điểm

Ngày 21.9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Đáng chú ý, về cơ chế giá điện, dự thảo bổ sung quy định về việc áp dụng giá bán lẻ điện theo giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép, bổ sung thẩm quyền của Bộ trưởng Công Thương phê duyệt khung giá bán buôn điện.

Theo cơ quan soạn thảo, việc áp dụng giá điện theo giờ đối với khách hàng sinh hoạt nhằm khuyến khích người dân chuyển sang sử dụng điện vào giờ thấp điểm. Qua đó, chính sách này góp phần điều tiết nhu cầu sử dụng điện và nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện.

Hộ gia đình sẽ trả tiền điện thế nào?

Hiện nay, tiền điện của các hộ gia đình được tính theo sản lượng điện tiêu thụ trong tháng và áp dụng biểu giá điện sinh hoạt bậc thang. Lượng điện sử dụng càng nhiều, phần sản lượng thuộc các bậc cao hơn sẽ được tính với mức giá cao hơn. Cách tính này không phân biệt thời điểm hộ gia đình sử dụng điện vào giờ cao điểm, thấp điểm hay bình thường.

Nếu chuyển sang áp dụng giá điện theo giờ, cách tính tiền điện của hộ gia đình sẽ có sự thay đổi đáng kể, khi thời điểm sử dụng điện trở thành một yếu tố quan trọng bên cạnh tổng lượng điện tiêu thụ. Với cùng một lượng điện sử dụng, nhưng tiêu thụ vào những khung giờ khác nhau, số tiền phải trả có thể khác nhau.

Chẳng hạn, hai hộ gia đình cùng tiêu thụ 800 kWh điện mỗi tháng nhưng hóa đơn tiền điện có thể khác nhau tùy thuộc vào thời điểm sử dụng. Với biểu giá điện theo giờ, lượng điện tiêu thụ sẽ được phân theo các khung giờ cao điểm, bình thường và thấp điểm.

Hộ sử dụng nhiều điện vào giờ cao điểm sẽ phải trả chi phí cao hơn so với hộ có thể dịch chuyển một phần nhu cầu sử dụng điện sang giờ thấp điểm.

Dự thảo Luật Điện lực đề xuất áp giá điện theo giờ với khách hàng sinh hoạt khi đủ điều kiện kỹ thuật. Ảnh: Anh Tuấn

Trao đổi với Lao Động, chuyên gia năng lượng Đào Nhật Đình, thành viên Hội đồng khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam cho rằng, định hướng áp dụng giá điện theo thời gian sử dụng đối với khách hàng sinh hoạt là phù hợp với xu thế quốc tế và cần thiết đối với vận hành hệ thống điện, góp phần hạn chế nguy cơ thiếu điện.

Tuy nhiên, việc triển khai cần có lộ trình, đồng thời đáp ứng đầy đủ các điều kiện về kỹ thuật và thể chế.

Theo chuyên gia Đào Nhật Đình, giá điện theo giờ chỉ có thể áp dụng khi khách hàng được lắp đặt công tơ điện tử có khả năng ghi nhận chính xác lượng điện tiêu thụ theo từng khoảng thời gian trong ngày. Đây cũng là lý do cơ quan soạn thảo đề xuất chỉ áp dụng đối với khách hàng "khi điều kiện kỹ thuật cho phép".

"Về hạ tầng, tại các thành phố, điều kiện kỹ thuật hiện nay tương đối thuận lợi để triển khai. Với các công tơ điện tử, việc ghi nhận lượng điện tiêu thụ theo từng khoảng thời gian có thể thực hiện được", ông Đào Nhật Đình cho hay.

Có thể lựa chọn một số khu vực để thí điểm

Tuy nhiên, theo chuyên gia Đào Nhật Đình, một vấn đề cần đặc biệt lưu ý là phản ứng và khả năng thay đổi thói quen sử dụng điện của người dân.

Ông cho rằng, giá điện theo giờ có thể là một trong những giải pháp góp phần giảm áp lực thiếu điện và có thể nghiên cứu thí điểm. Tuy nhiên, đặc thù sinh hoạt khiến không phải hộ gia đình nào cũng có khả năng dịch chuyển thời gian sử dụng điện.

Một vấn đề quan trọng khác là thiết kế biểu giá điện theo giờ sao cho hợp lý. Mức chênh lệch giữa giá điện giờ cao điểm và thấp điểm cần đủ lớn để tạo động lực cho người dân thay đổi hành vi sử dụng điện, song đồng thời phải bảo đảm tính ổn định, dễ hiểu và không gây xáo trộn lớn đối với đời sống.

Theo chuyên gia Đào Nhật Đình, mức chênh lệch cần đủ đáng kể để người sử dụng điện nhận thấy lợi ích kinh tế khi thay đổi thời điểm tiêu thụ điện.

"Mức chênh lệch cũng phải tương đối, từ 20-30% trở lên để người ta có thể thay đổi được hành vi", ông Đình nói.

Theo vị chuyên gia, việc áp dụng cơ chế giá điện theo giờ đối với khách hàng sinh hoạt cần được triển khai thận trọng. Trước hết, có thể lựa chọn một số khu vực để thí điểm, đánh giá tác động, sau đó đẩy mạnh tuyên truyền và từng bước nhân rộng.

Cùng với việc thiết kế biểu giá và bảo đảm điều kiện kỹ thuật, công tác truyền thông, hướng dẫn sử dụng điện hiệu quả cũng đóng vai trò quan trọng. Người dân chỉ có thể thay đổi hành vi khi hiểu rõ mục tiêu của chính sách, biết cách điều chỉnh việc sử dụng các thiết bị điện trong gia đình và nhận thấy lợi ích kinh tế cụ thể từ sự thay đổi đó.