Xe điện: Cần chuẩn bị đồng bộ từ hạ tầng, thể chế đến tiêu chuẩn kỹ thuật

Ông Phạm Văn Quân, Phó cục trưởng Cục Công nghiệp - Bộ Công Thương, đề nghị như trên. Trong khi đó, xe điện đang được nhìn nhận như một mắt xích quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của Việt Nam.

Tọa đàm Xe điện: Lời giải cho “bài toán” năng lượng và phát triển bền vững - Ảnh: N.A

Tại chương trình "Xe điện: Lời giải cho "bài toán" năng lượng và phát triển bền vững" do báo Công Thương tổ chức ngày 20-3, ông Quân cho rằng xe điện cần được tiếp cận như một ngành công nghiệp mới, đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ từ hạ tầng, thể chế đến tiêu chuẩn kỹ thuật.

Xe điện là câu chuyện của cả một ngành công nghiệp

Theo ông, xe điện không chỉ là phương tiện hay thiết bị tiêu dùng, mà là một ngành công nghiệp mới, kéo theo yêu cầu chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng, pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật và thể chế quản lý.

"Muốn ngành này phát triển hiệu quả thì không thể chỉ nhìn ở khâu tiêu dùng. Phải chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng, hành lang pháp lý và cơ chế vận hành", ông Quân nói.

Ông cho biết thời gian qua Bộ Công Thương đã phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn cho trụ sạc, trạm sạc và pin.

Tuy nhiên trong quá trình triển khai thực tế, nhiều nút thắt vẫn còn đó, nhất là ở các thủ tục liên quan đến đầu tư, xây dựng, điện lực và mô hình quản lý trạm sạc.

Không chỉ dừng ở ưu đãi cho người sử dụng như thuế, lệ phí trước bạ, theo ông Quân, chính sách sắp tới cần đi sâu hơn vào công nghiệp hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp trong nước tham gia sản xuất phụ tùng, thiết bị và đặc biệt là pin lưu trữ - bộ phận được xem là "trái tim" của xe điện.

Từ góc nhìn kinh tế, TS Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh - cho rằng xe điện cần được đặt trong bức tranh lớn hơn của tăng trưởng xanh, chuyển dịch năng lượng và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Xe máy điện hút hàng trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao - Ảnh: CÔNG TRUNG

Ông nhắc lại rằng trong lịch sử, các cú sốc dầu mỏ từng buộc nhiều nền kinh tế phải thay đổi cách tiêu dùng năng lượng, đổi mới công nghệ và tìm kiếm nguồn năng lượng thay thế. Trong bối cảnh hiện nay, khi thế giới đồng thời theo đuổi tăng trưởng và phát triển bền vững, xe điện đang nổi lên như một lựa chọn đáng chú ý.

"Bây giờ mục tiêu không chỉ là tiết kiệm năng lượng, mà còn là xanh và sạch, tức giảm ô nhiễm, giảm phát thải và hạn chế tác động tiêu cực tới hệ sinh thái", ông Thành nói.

Với những đô thị lớn như Hà Nội, nơi chất lượng không khí thường xuyên là mối quan tâm của xã hội, giao thông được xem là một trong những nguồn phát thải đáng kể. Vì vậy, thay thế dần xe xăng bằng xe điện không chỉ có ý nghĩa về môi trường mà còn gắn trực tiếp với bài toán tiết kiệm nhiên liệu, giảm phụ thuộc vào xăng dầu trong dài hạn.

Hà Nội tính chuyện taxi điện nhưng hạ tầng vẫn là điểm nghẽn

Một trong những nội dung được chú ý tại tọa đàm là kế hoạch chuyển đổi taxi của Hà Nội. Ông Nguyễn Quang Huy - Phó trưởng Phòng Quản lý vận tải, Sở Xây dựng Hà Nội - cho biết hiện thành phố đang quản lý 14.375 taxi được cấp phù hiệu, trong đó 8.692 xe đã chuyển sang điện, tương đương khoảng 60%.

Theo ông Huy, Hà Nội đang hướng tới mục tiêu đến năm 2030 toàn bộ taxi trên địa bàn sẽ chuyển sang sử dụng điện hoặc các dạng năng lượng thân thiện với môi trường.

Để làm được điều đó, thành phố đang nghiên cứu nhiều chính sách như hỗ trợ lãi vay, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư trạm sạc, ưu đãi điểm dừng đỗ, đồng thời tổ chức lại không gian giao thông theo hướng xanh hơn.

Tuy vậy, hạ tầng sạc vẫn là bài toán lớn nhất. Nội đô Hà Nội có mật độ dân cư dày, quỹ đất hạn chế, trong khi hệ thống tiêu chuẩn và thủ tục pháp lý cho trạm sạc công cộng vẫn chưa thật sự đồng bộ. Hiện Sở Xây dựng đang rà soát 110 vị trí tiềm năng để phát triển hạ tầng sạc, chủ yếu từ vành đai 3 trở vào.

Ông Huy cho rằng chuyển đổi xanh sẽ không thể thành công nếu chỉ yêu cầu người dân bỏ xe xăng mà không tạo ra phương án đi lại thuận tiện hơn. Vì vậy, cùng với xe điện, Hà Nội phải song song phát triển giao thông công cộng, tàu điện đô thị, xe buýt nhỏ và các hình thức di chuyển thay thế khác.

Trong khi đó ông Võ Trí Thành lưu ý tính xanh của xe điện còn phụ thuộc vào nguồn điện đầu vào. Nếu điện vẫn chủ yếu đến từ nguồn chưa sạch thì phát thải có thể chỉ chuyển từ ống xả phương tiện sang khu vực sản xuất điện.

Nói cách khác, muốn xe điện thật sự trở thành lời giải bền vững, Việt Nam phải tiếp cận vấn đề theo chuỗi, từ nguồn điện, công nghệ pin, tái chế cho đến hành vi tiêu dùng.