Vỡ túi phình gây đột quỵ

Bà Tâm, 73 tuổi, đau đầu một tuần, nay lơ mơ, bác sĩ chẩn đoán vỡ túi phình khiến máu lan rộng trong não gây đột quỵ.

BS.CKI Huỳnh Văn Mười Một, Phó khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, kích hoạt quy trình cấp cứu đột quỵ "Code Stroke" nhằm rút ngắn tối đa thời gian chẩn đoán và điều trị bệnh nhân. Chụp MRI 3 Tesla cho thấy bà Tâm bị xuất huyết não diện rộng vùng bán cầu phải, phù não nặng, nhiều ổ máu cả cũ và mới lan vào các khoang nội sọ. Túi phình kích thước 8x9 mm ở động mạch não giữa phải đã vỡ gây xuất huyết.

ThS.BS.CKII Mai Hoàng Vũ, Khoa Ngoại Thần kinh - Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, cho biết người bệnh đau đầu kéo dài khoảng một tuần kết hợp hình ảnh xuất huyết ở cả giai đoạn cấp - bán cấp trên MRI, cho thấy khả năng túi phình đã rò rỉ hoặc vỡ từ trước nhưng không được khám, phát hiện. Những đợt rò rỉ nhỏ thường chỉ gây đau đầu dai dẳng hoặc đau đầu tăng dần nên dễ bị bỏ qua. Khi túi phình vỡ hoàn toàn, máu tràn ồ ạt vào não và các khoang xung quanh, nhanh chóng gây phù não, tăng áp lực nội sọ và chèn ép các cấu trúc quan trọng của não.

Bác sĩ đang cấp cứu, chụp MRI sớm cho bà Tâm. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Ngoài tổn thương do khối máu tụ, máu trong khoang dưới nhện còn kích thích thành mạch co thắt, làm giảm lưu lượng máu nuôi não, gây thiếu máu não thứ phát và khiến các vùng não lành tiếp tục bị tổn thương. Êkíp hội chẩn, quyết định phẫu thuật vi phẫu kẹp cổ túi phình nhằm loại bỏ nguồn chảy máu, ngăn ngừa nguy cơ tái xuất huyết.

Bác sĩ Vũ xác định túi phình của bà Tâm nằm ngay vị trí phân chia M1-M2 của động mạch não giữa phải - khu vực có nhiều nhánh mạch quan trọng nuôi não, nguy cơ cao gây tổn thương mạch máu hoặc thiếu máu não khi phẫu thuật. Sau khi mở sọ, êkíp ghi nhận tình trạng xuất huyết dưới nhện lan rộng, não phù nhiều, các khoang dịch não tủy bị xóa gần như hoàn toàn do hiệu ứng chèn ép của máu tụ. Dưới hệ thống kính vi phẫu AI tích hợp chức năng chụp huỳnh quang 3D, bác sĩ bóc tách từng lớp, lần theo động mạch não giữa để tiếp cận túi phình đã vỡ.

Sau khi kẹp cổ túi phình bằng clip titan chuyên dụng, hệ thống chụp mạch huỳnh quang ICG được sử dụng để kiểm tra lưu thông mạch máu. Kết quả cho thấy dòng máu lưu thông tốt qua động mạch mẹ và các nhánh nuôi não, trong khi túi phình không còn được cấp máu.

Trong quá trình khảo sát hệ mạch não, êkíp phát hiện thêm một túi phình khác đang dọa vỡ nằm tại đoạn chia M2-M3 động mạch não giữa phải. Các bác sĩ xử lý ngay trong cùng cuộc mổ, giúp loại bỏ nguy cơ đột quỵ tiềm ẩn cho người bệnh.

Các bác sĩ đang vi phẫu kẹp túi phình cho bà Tâm bằng hệ thống kính vi phẫu AI K.Zeiss Kinevo 900. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Hậu can thiệp, các túi phình được loại bỏ triệt để, không ghi nhận biến chứng trong mổ. Bà Tâm dần tỉnh táo, tập phục hồi chức năng sớm, xuất viện sau một tuần điều trị.

Theo bác sĩ Vũ, túi phình mạch não là tình trạng thành động mạch bị suy yếu và phình ra như một "quả bóng". Bệnh thường diễn tiến âm thầm, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã vỡ gây xuất huyết não hoặc xuất huyết dưới nhện. Một số người có thể xuất hiện dấu hiệu cảnh báo như đau đầu kéo dài, nhìn mờ, sụp mí, đau quanh hốc mắt nhưng dễ bị bỏ qua.

Bác sĩ khuyến cáo, người bệnh không nên chủ quan với những cơn đau đầu kéo dài hoặc đau đầu dữ dội bất thường, nhất là khi triệu chứng đi kèm buồn nôn, yếu liệt, nói khó hoặc rối loạn ý thức. Khám sức khỏe định kỳ, chụp MRI não có thể giúp phát hiện các bất thường mạch máu não như túi phình hoặc dị dạng mạch máu ngay từ giai đoạn chưa vỡ, từ đó can thiệp kịp thời, ngăn ngừa đột quỵ xuất huyết và bảo tồn chức năng thần kinh.

Trọng Nghĩa - Như Ngọc