Vĩnh Long ứng phó hạn mặn

Hệ thống cống ngăn mặn góp phần giữ nguồn nước ngọt. Ảnh: Hoàng Lộc

"Lá chắn" từ cơ sở

Dù là mạch sống bồi đắp phù sa, nhưng sông Tiền, sông Hậu và sông Cổ Chiên đang dần trở thành những "cung đường" dẫn mặn xâm lấn sâu vào nội đồng Vĩnh Long. Hạn mặn đã xâm nhập từ nửa cuối tháng 12.2025, với độ mặn 4‰, có khả năng lấn sâu vào nội đồng từ 50-60km và đạt đỉnh vào tháng 3.2026.

Tại xã Chợ Lách, vùng trọng điểm ứng phó mặn trên tuyến sông Hàm Luông và Cổ Chiên, ông Trần Hữu Nghị - Phó Chủ tịch UBND xã - cho biết, địa phương đang chuẩn bị trước diễn biến mặn sớm và khó lường.

"Hiện tại, xã có 2 nhà máy nước đảm bảo phục vụ tốt nhu cầu sinh hoạt. Về sản xuất, vận hành 100% hệ thống đê bao khép kín để bảo vệ vùng chuyên canh cây ăn trái và hoa kiểng. Xã cũng đã phân công thành viên Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự phụ trách chặt chẽ từng địa bàn, hướng dẫn bà con nạo vét mương vườn, chuẩn bị túi nylon, ao lót bạt để trữ nước ngọt" - ông Nghị chia sẻ.

Nằm giữa bốn bề sông nước, Quới Thiện như một ốc đảo xanh đang gồng mình trước thử thách của thiên tai.

Ông Nguyễn Văn Móm Em - Chủ tịch UBND xã Quới Thiện - cho hay, với diện tích 46,95km², xã xác định thủy lợi là chìa khóa sống còn.

"Hiện xã đã hoàn thành 5 cống và đang khẩn trương xây dựng thêm 4 cống để khép kín hạ tầng. Duy trì việc đo độ mặn hằng ngày tại các ấp và thông báo tức thời qua trang thông tin điện tử, hệ thống phát thanh để người dân chủ động đóng - mở cống".

Ông Móm Em cũng nói về sự thay đổi trong ý thức của bà con: "Đối với cây sầu riêng - loại cây "nhà giàu" nhưng cực kỳ nhạy cảm với mặn, bà con không còn thụ động. Nhiều hộ đã chủ động đào ao, phủ bạt trữ nước ngọt, đảm bảo nguồn nước tưới".

Sự chủ động của lãnh đạo và nhân dân xã Chợ Lách, Quới Thiện cho thấy, một tư duy mới: Không chờ mặn đến mới chạy, mà phải chuẩn bị sẵn sàng từ khi nước còn ngọt.

Giữ vững nguồn nước, bảo đảm đời sống người dân

Ông Lưu Nhuận - Giám đốc Trung tâm Nước sạch nông thôn tỉnh Vĩnh Long - cho biết, tỉnh đã đạt được những bước tiến dài trong hạ tầng.

“Hiện nay trên địa bàn toàn tỉnh đã có hệ thống nước máy bao phủ trên 85,4% hộ dân. Đảm bảo ngay cả khi hạn mặn gay gắt, người dân vẫn có nước sạch để sử dụng. Chúng tôi đã lên kế hoạch vận hành các nhà máy nước theo triều, nạo vét các ao chứa nước thô để tăng công suất dự trữ, đảm bảo không để hộ dân nào bị thiếu nước sinh hoạt do ảnh hưởng của xâm nhập mặn”.

Về góc độ quản lý ngành nông nghiệp, theo ông Lê Quang Răng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, tỉnh tập trung vào việc tu sửa các công trình thủy lợi xung yếu, nạo vét kênh mương nội đồng.

Ông Răng nhấn mạnh: “Sở khuyến cáo bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng, sử dụng các giống ngắn ngày hoặc giống chịu mặn tốt hơn ở những vùng nguy cơ cao. Đồng thời, việc ứng dụng các biện pháp tưới tiết kiệm như phun sương, nhỏ giọt đang được nhân rộng để tối ưu hóa nguồn nước ngọt quý giá. Kiên quyết không để người dân xuống giống tự phát ở những khu vực không đảm bảo nguồn nước”.

Khép lại những kế hoạch bằng một cái nhìn chiến lược, ông Châu Văn Hòa - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long - khẳng định tinh thần quyết tâm cao của toàn tỉnh.

Bám sát định hướng trong Kế hoạch phòng, chống hạn mặn, ông Hòa nhấn mạnh: “Tỉnh yêu cầu các ngành, các địa phương thực hiện quyết liệt phương châm "4 tại chỗ", chủ động nâng cao năng lực dự báo và triển khai phương án ngăn mặn, trữ ngọt ngay từ đầu mùa khô. Cần tập trung huy động mọi nguồn lực để bảo vệ diện tích cây ăn trái giá trị cao và tuyệt đối không để người dân thiếu nước sinh hoạt. Đây là nhiệm vụ trọng tâm để ổn định sản xuất và đời sống nhân dân, giảm thiểu thấp nhất thiệt hại do biến đổi khí hậu gây ra”.