Việc làm linh hoạt bùng nổ

Rời việc chính thức để tìm sự chủ động

Anh Nguyễn Phú Đô (quê xã Vũ Thư, tỉnh Hưng Yên) từng làm nhân viên quản lý kho cho một đại lý hoa quả. Sau 2 năm làm việc, tháng 11.2024, anh Đô quyết định nghỉ việc, làm xe ôm công nghệ.

“Công việc của tôi bắt đầu theo ca. Nếu làm ca ngày, thời gian làm việc từ 8h sáng đến 19h tối; nếu làm ca đêm, thời gian làm việc từ 19h tối đến 7h sáng hôm sau. Tôi và 2 đồng nghiệp cùng ca có trách nhiệm đóng, mở kho; xuất hàng theo phiếu xuất kho; ghi chép sổ sách đầy đủ và bàn giao, ký nhận với ca sau. Khi tôi mới làm, lương được 8 triệu đồng/tháng, bao 1 bữa ăn/ngày. Trước khi tôi nghỉ việc, lương gần 11 triệu đồng/tháng, có được tham gia BHXH”, anh Đô nói.

Cũng theo anh Đô, lý do anh nghỉ việc vì thời gian làm tại kho “vắt kiệt” sức khỏe và gò bó về thời gian. Việc đổi ca, đổi lịch làm việc rất khó khăn do không có nhiều nhân sự để bố trí người làm thay. Ngoài ra, công việc cũng không có tương lai, hứa hẹn nên anh Đô quyết định nghỉ.

Không có trình độ, bằng cấp, với tấm bằng trung học phổ thông, anh Đô nhanh chóng gia nhập đội ngũ nhân sự chạy xe ôm công nghệ.

“Hết việc là hết tiền, tôi cũng không có cơ hội kén chọn việc làm nên ngay sau khi nghỉ việc ở kho, tôi đăng ký làm xe ôm công nghệ, công việc không ràng buộc, có thu nhập ngay lại dễ chịu hơn về giờ giấc”, anh Đô cho hay.

Không chỉ lao động phổ thông, công việc chạy xe công nghệ, giao hàng, bán hàng online đến làm việc tự do theo dự án… mở ra cơ hội cho nhiều lao động khác, kể cả lao động có trình độ. Đây được xem là “lối thoát” khi việc làm chính thức ngày càng thiếu ổn định.

Chị Bế Thị Thu Trang (quê Lạng Sơn) từng làm nhân viên một công ty phát hành sách sau khi tốt nghiệp Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

Sau 6 năm làm việc, chị Trang quyết định nghỉ việc do công việc nhàm chán, áp lực cao, thu nhập tăng quá chậm trong bối cảnh chi phí sinh hoạt leo thang.

Ngay sau đó, chị Trang nhận làm việc cho một nhà xuất bản với vị trí biên tập viên. Công việc chưa cho thu nhập tăng đột biến nhưng dễ chịu hơn về thời gian làm việc, linh hoạt địa điểm và nhận tiền theo sản phẩm khiến chị Trang hứng thú hơn.

“Mỗi cuốn sách tôi biên tập trong khoảng 3-5 ngày, tùy dung lượng chữ. Thù lao trả ngay sau khi biên tập. Tôi không phải đến cơ quan, có thêm thời gian chăm sóc gia đình và thậm chí có thể tính toán để làm một công việc khác”, chị Trang cho biết.

Không ít nguy cơ

Theo bà Nguyễn Thị Lan Hương – nguyên Viện trưởng Viện Khoa học lao động xã hội, sự bùng nổ của việc làm linh hoạt là kết quả của nhiều yếu tố: Doanh nghiệp tinh gọn bộ máy, chuyển đổi số mạnh mẽ; nền tảng công nghệ phát triển nhanh; nhu cầu dịch vụ giao nhận, thương mại điện tử gia tăng. Bên cạnh đó, thị trường việc làm chính thức chưa tạo đủ việc làm chất lượng cao, thu nhập đủ sống cho người lao động. Trong bối cảnh đó, việc làm linh hoạt trở thành giải pháp “chữa cháy”, giúp người lao động duy trì thu nhập trước mắt.

Bà Lan Hương không phủ nhận việc làm linh hoạt mang lại nhiều lợi ích như dễ vào việc, không cần thủ tục phức tạp, có thể tăng thu nhập bằng cách tăng thời gian làm việc. Tuy nhiên, những rủi ro của việc làm linh hoạt thường chưa bộc lộ ngay, mà chỉ xuất hiện sau một thời gian dài gắn bó.

“Việc làm linh hoạt có thể là lựa chọn phù hợp trong ngắn hạn, nhưng nếu trở thành con đường lâu dài mà thiếu sự chuẩn bị, người lao động rất dễ rơi vào thế bị động”, bà Lan Hương nói.

Theo bà Lan Hương, lao động tham gia việc làm linh hoạt đối diện nhiều nguy cơ. Ảnh: Quỳnh Chi

Bà Lan Hương cũng nêu những nguy cơ cao lao động làm việc linh hoạt phải đối mặt: Không có “lưới an sinh” bảo vệ; thu nhập bấp bênh, phụ thuộc nền tảng; làm nhiều nhưng khó tích lũy; rủi ro tai nạn nghề nghiệp cao; đứt gãy quá trình tham gia bảo hiểm xã hội; khó quay lại thị trường việc làm chính thức và áp lực tâm lý và sức khỏe âm thầm.