Tự do ngôn luận không phải 'giấy thông hành' để hợp thức hóa hành vi kích động

Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa cho rằng, tự do ngôn luận không phải “tấm giấy thông hành” để hợp thức hóa hành vi vu khống người khác, bịa đặt thông tin hay kích động dư luận. Ảnh: Trần Vương

Điều 25 Hiến pháp 2013 quy định rõ: “Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin…”. Đồng thời khẳng định: “Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định”. Đây là cơ sở hiến định quan trọng, vừa bảo đảm quyền tự do ngôn luận, vừa đặt quyền đó trong khuôn khổ pháp luật.

Quyền tự do ngôn luận là một trong những quyền cơ bản của công dân, được Hiến pháp ghi nhận và pháp luật bảo vệ. Tuy nhiên, trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, ranh giới giữa quyền tự do ngôn luận với hành vi lợi dụng quyền này để xuyên tạc, vu khống, thao túng dư luận hay xúc phạm người khác đang trở thành vấn đề cần được nhìn nhận một cách đầy đủ và tỉnh táo.

PV Lao Động có cuộc trao đổi cùng Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa - Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội - về nội dung này.

Thưa ông, thời gian qua, xuất hiện không ít trường hợp lợi dụng danh nghĩa đấu tranh vì công lý, phản biện xã hội để dẫn dắt dư luận theo chủ đích, thậm chí vu khống, xúc phạm người khác. Có ý kiến cho rằng tự do ngôn luận không thể là cái cớ để thao túng dư luận, cũng không thể thay thế kết luận của các cơ quan chức năng. Ông nhìn nhận vấn đề này như thế nào?

- Trước hết, tôi cho rằng, phải bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, đồng thời tạo điều kiện để người dân được thực hiện quyền tự do ngôn luận. Đây là quyền được hiến định, đồng thời là nền tảng để phát huy dân chủ, khuyến khích phản biện xã hội và tăng cường sự giám sát của nhân dân. Tuy nhiên, việc thực hiện tự do ngôn luận phải tuân thủ quy định của pháp luật.

Tự do ngôn luận là phải nói trúng, nói đúng, không chỉ trích, không đả kích, không bêu riếu, không nói sai sự thật. Phải nói đúng sự thật thì đó mới là phát huy quyền tự do ngôn luận

Tôi không đồng tình với việc lợi dụng tự do ngôn luận để lôi kéo, kích động, đưa ra những luận điệu không có cơ sở nhằm phản bác, đả kích người khác. Tự do ngôn luận không phải “tấm giấy thông hành” để hợp thức hóa hành vi vu khống, bịa đặt hay kích động dư luận.

Ngược lại, nếu người dân phát hiện vấn đề và phản ánh đúng sự thật, không thêu dệt, không thêm bớt, nói đúng bản chất sự việc thì cần tạo điều kiện để họ được bày tỏ ý kiến. Các cơ quan cũng cần lắng nghe, tiếp nhận ý kiến chính đáng của người dân.

Pháp luật cũng đã quy định rất rõ, điều cấm là nói sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác. Những hành vi này phải bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Như vậy, theo ông, cần phân biệt rất rõ giữa quyền tự do ngôn luận với hành vi lợi dụng quyền này để kích động hay vu khống, bịa đặt?

- Đúng vậy.

Những trường hợp lợi dụng quyền tự do ngôn luận để xuyên tạc, nói xấu, nói sai sự thật, thao túng dư luận thì phải được phát hiện và xử lý đến nơi đến chốn, kể cả nếu đối tượng ở nước ngoài mà có đủ căn cứ và điều kiện xử lý theo quy định.

Hiện nay, mạng xã hội có sự kết nối và lan tỏa rất rộng lớn. Phải thừa nhận rằng có những nội dung trên mạng xã hội là đúng, nhưng cũng có không ít nội dung chỉ nhằm câu "like", câu "view", phục vụ lợi ích cá nhân.

Vì vậy, người đọc, người xem, người nghe cũng phải biết phân tích đâu là thông tin đúng, đâu là thông tin sai. Nếu sai thì phải phản bác, kiên quyết từ chối; còn nếu đúng thì cũng cần ghi nhận.

Theo ông, ngoài việc xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng mạng xã hội để phát tán thông tin sai sự thật, cần có những giải pháp gì để hạn chế tin giả, tin đồn trên không gian mạng?

- Theo tôi, các cơ quan quản lý nhà nước và các cơ quan chức năng phải chủ động cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời.

Đối với những thông tin đúng sự thật, có tác động tích cực đối với xã hội thì cần khuyến khích và tạo điều kiện để lan tỏa. Ngược lại, nếu thông tin sai sự thật thì phải phản bác quyết liệt bằng chứng cứ và theo đúng quy định của pháp luật.

Cùng với đó, cơ quan chức năng cần tăng cường phát hiện và xử lý nghiêm các đối tượng lợi dụng mạng xã hội để đăng tải thông tin sai sự thật, vu khống, bịa đặt. Hiện nay, các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng, an toàn thông tin mạng đã khá đầy đủ. Nếu thực hiện nghiêm sẽ góp phần ngăn ngừa, phòng ngừa các hành vi vi phạm.

Điều quan trọng là phải phân biệt thật rạch ròi giữa phản ánh đúng sự thật với hành vi xuyên tạc, bịa đặt.

Tôi cho rằng, mạng xã hội là một kênh thông tin quan trọng trong xã hội hiện đại. Vì vậy, các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức cần làm tốt hơn công tác của mình, phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân; đồng thời chủ động cung cấp thông tin chính xác, kịp thời để hạn chế thông tin sai lệch và tin đồn trên không gian mạng.

Xin cảm ơn Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa!