Tìm chốn an cư cho người dân vùng sạt lở ở Sơn La

Những cuộc sơ tán giữa mùa mưa lũ

Những vết nứt trên nền đất, sườn đồi và tường nhà khiến người dân vùng cao Sơn La thấp thỏm mỗi khi mưa lớn. Nhiều khu dân cư xuất hiện nguy cơ sạt lở, buộc chính quyền khẩn trương sơ tán người dân.

Tại xã Muổi Nọi, mưa lớn tháng 7 và đầu tháng 8.2026 ảnh hưởng nặng đến các bản Bon, Phặng và Lẩy. Đến ngày 7.8, 210 hộ với 1.105 nhân khẩu phải sơ tán tạm thời, thiệt hại bước đầu ước tính 7,28 tỉ đồng.

Đáng lo ngại nhất là bản Lẩy, nơi 241 hộ nằm trong phạm vi cung trượt với nền địa chất phức tạp, nhiều vết nứt lớn, nguy cơ sạt lở rất cao. Xã đã đưa 176 hộ với 910 nhân khẩu đến 4 điểm an toàn; 27 hộ với 135 nhân khẩu được xác định phải di dời lâu dài.

Nhiều nhà tại bản Lẩy, xã Muổi Nọi phải di dời đến nơi an toàn sau đợt mưa lũ đầu tháng 8.2026. Ảnh: Quốc Việt

Ông Hoàng Quốc Việt - Chủ tịch UBND xã Muổi Nọi - cho biết, địa phương đề xuất khảo sát địa chất, khoanh vùng sạt lở bản Lẩy với kinh phí 500 triệu đồng và dự án bố trí dân cư cấp bách khoảng 23,23 tỉ đồng.

Không chỉ Muổi Nọi, tại các xã Ngọc Chiến, Chiềng Lao, Mường Bú, Mường Lạn, Chiềng Sung và Mường Chiên, 396 nhà dân bị thiệt hại do sạt lở, sụt lún.

Từ nơi ở tạm đến cuộc sống mới

Tại xã Nậm Lầu, việc di dời người dân khỏi vùng nguy hiểm được triển khai từ năm 2025. Đến nay, 13 hộ đã chuyển đến nơi ở mới, trong đó 10 hộ được giao đất xây nhà kiên cố.

Sau các đợt mưa lớn tháng 7 và đầu tháng 8.2026, xã tiếp tục di dời khẩn cấp 28 hộ; 23 hộ khác nằm trong vùng nguy cơ cao cần bố trí nơi ở an toàn.

Ông Cầm Bun Lộc - Chủ tịch UBND xã Nậm Lầu - cho biết, địa phương đang rà soát các điểm nguy cơ, chủ động phương án sơ tán và đề xuất bố trí dân cư lâu dài, gắn với đất ở, hạ tầng và sinh kế.

Những ngôi nhà tại xã Nậm Lầu cần di dời sau mưa lũ. Ảnh: Xuân Thủy

Tại bản Tăng, những ngôi nhà mới đang dần hình thành. Anh Quàng Văn Thiết - Trưởng Ban Công tác Mặt trận bản Tăng - cho biết người dân phấn khởi khi được bố trí đất ở an toàn.

Anh Cà Văn Thuông cho biết gia đình được di dời đến nền đất mới thuận lợi nên đầu tư khoảng 700 triệu đồng xây nhà kiên cố.

“Nền đất mới đẹp, gia đình tôi cố gắng làm căn nhà chắc chắn để an cư, không còn lo lắng mỗi khi mưa lớn”, anh Thuông chia sẻ.

Bài toán ổn định dân cư lâu dài

Thực tế thiên tai cho thấy nhu cầu di dời dân cư khỏi vùng nguy hiểm tại Sơn La vẫn rất lớn. Giai đoạn 2016-2025, thiên tai khiến hơn 200 người thương vong, 30.782 nhà bị thiệt hại, 5.817 hộ phải di chuyển khẩn cấp; tổng thiệt hại trên 8.365 tỉ đồng.

Từ năm 2015-2025, tỉnh hoàn thành 39 dự án bố trí dân cư cho 1.804 hộ, kinh phí trên 602 tỉ đồng; 22 dự án khác đang triển khai cho 996 hộ. Tuy nhiên, khoảng 4.605 hộ vẫn sống tại khu vực nguy cơ cao.

Từ đầu năm 2026 đến nay, thiên tai làm khoảng 1.290 nhà bị thiệt hại, ảnh hưởng. Tỉnh đang rà soát các hộ cần di chuyển; 5 dự án ổn định dân cư vùng nguy cơ thiên tai dự kiến bố trí cho 633 hộ, tổng kinh phí hơn 346 tỉ đồng.

Ông Lê Sỹ Tuyến - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Tài nguyên nước, Sở Nông nghiệp và Môi trường Sơn La - cho biết, tỉnh đang rà soát, phân loại mức độ rủi ro theo Nghị quyết số 14-NQ/TU, giai đoạn 2025-2030, để lựa chọn phương án bố trí dân cư phù hợp.

“Không chỉ đưa người dân ra khỏi nơi nguy hiểm mà phải bảo đảm cuộc sống lâu dài, gắn bố trí dân cư với hạ tầng, đất sản xuất, việc làm và sinh kế”, ông Tuyến nói.

Nơi định cư mới của 13 hộ bản Tăng, xã Nậm Lầu, tỉnh Sơn La phải di dời do mưa lũ, sạt lở. Ảnh: Trường Sơn

Trước mắt, Sơn La xác định 80 điểm nguy cơ cao tại 30 xã, phường, dự kiến di dời 1.802 hộ với kinh phí trên 1.161 tỉ đồng. Tỉnh phấn đấu hoàn thành rà soát các khu vực nguy cơ cao, rất cao trong quý III/2026 và ổn định dân cư tại các khu vực được xác định đến năm 2030.