TPHCM di dời trường học khỏi nội thành, không chỉ giải bài toán kẹt xe

Kẹt xe khu vực cầu Bình Triệu 2 vào trung tâm TPHCM giờ cao điểm. Ảnh: Minh Quân

Hiện nay, sau khi mở rộng không gian phát triển, thành phố quản lý hơn 12,8 triệu phương tiện, gồm trên 1,4 triệu ô tô và gần 11,4 triệu xe máy.

Tỷ lệ đất dành cho giao thông chưa đáp ứng yêu cầu, bãi đỗ xe ngầm, nổi, nhiều tầng thiếu nghiêm trọng; tình trạng chiếm dụng vỉa hè, lòng đường phổ biến.

Trong khi đó, trường đại học lớn, bệnh viện tuyến cuối, trung tâm hành chính - tài chính và các khu công nghiệp như Khu chế xuất Tân Thuận vẫn tập trung trong lõi đô thị.

Hệ quả là mỗi ngày, hàng triệu lượt người từ vùng ven đổ vào trung tâm để học tập, làm việc, khám chữa bệnh, tạo ra dòng di chuyển khổng lồ, vượt quá sức chịu tải hạ tầng.

Do đó, chủ trương di dời các cơ sở giáo dục, y tế ra vùng ven và quy hoạch bám theo các tuyến metro là hướng đi phù hợp.

Theo quy hoạch đến năm 2035, thành phố sẽ có 27 tuyến đường sắt đô thị. Trong nhiệm kỳ này, phấn đấu hoàn thành 3 tuyến quan trọng gồm Bến Thành - Tham Lương, Bến Thành - Thủ Thiêm và Thủ Thiêm - sân bay Long Thành.

Nếu các cơ sở đại học, bệnh viện được đặt tại các ga trung chuyển lớn, người dân có thể tiếp cận bằng giao thông công cộng thay vì xe cá nhân.

Tuy nhiên, vấn đề quyết định là cách làm.

Thứ nhất, không thể di dời cơ học tất cả trường học, bệnh viện. Những cơ sở đặc thù, có yếu tố lịch sử, chuyên khoa sâu cần được cân nhắc kỹ.

Thứ hai, cần giải quyết bài toán lợi ích.

Quỹ đất “vàng” sau di dời phải được quản lý minh bạch, ưu tiên cho giáo dục, y tế, mảng xanh và không gian công cộng như chủ trương đã nêu, tránh nguy cơ thương mại hóa.

Thứ ba, phải bảo đảm hạ tầng đồng bộ trước khi di chuyển.

Không thể đưa hàng chục nghìn sinh viên, bệnh nhân ra vùng ven khi giao thông công cộng chưa hoàn thiện, nhà ở xã hội, ký túc xá, dịch vụ phụ trợ chưa sẵn sàng.

Thứ tư, cần cơ chế tài chính đủ mạnh và lộ trình khả thi.

Việc thuê hơn 30 đơn vị tư vấn quốc tế để xây dựng quy hoạch tích hợp là bước đi tích cực. Nhưng quy hoạch chỉ có ý nghĩa khi được cụ thể hóa bằng nguồn lực, phân kỳ đầu tư rõ ràng và trách nhiệm giải trình minh bạch.

Di dời trường đại học, bệnh viện khỏi nội thành không chỉ nhằm giảm kẹt xe.

Đó là cơ hội tái cấu trúc không gian đô thị, chuyển từ mô hình “độc lõi” sang đa trung tâm, phân tán chức năng, phát triển cân bằng giữa trung tâm và vùng ven.

Quyết tâm lần này có làm được hay không phụ thuộc vào một nguyên tắc cốt lõi, quy hoạch phải đi trước một bước, hạ tầng phải đồng bộ, và lợi ích công cộng phải được đặt lên trên hết.