Tổng thống Mỹ Trump: Thỏa thuận với Iran dự kiến ký vào Chủ nhật

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Pakistan - quốc gia đóng vai trò trung gian hòa giải hôm thứ Bảy (13/6) cho biết một thỏa thuận sơ bộ nhằm chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran có thể được ký kết vào Chủ nhật (14/6). Tuy nhiên, phía Iran khẳng định văn bản vẫn chưa hoàn tất và phủ nhận khả năng ký kết trong ngày này.

Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết thỏa thuận dự kiến sẽ được ký vào Chủ nhật và eo biển Hormuz sẽ được mở trở lại cho hoạt động hàng hải quốc tế ngay sau đó.

Tổng thống Mỹ cũng đề cập đến kho dự trữ uranium được làm giàu của Iran, cho rằng Washington sẽ xử lý số vật liệu hạt nhân này sau khi tình hình ổn định.

"Vào thời điểm thích hợp, khi mọi thứ đã ổn định, chúng tôi sẽ tiến hành thu hồi bụi hạt nhân, được chôn sâu dưới những dãy núi đá granit, nhờ vào những chiếc máy bay ném bom B-2 và các phi công tài ba, rồi tiến hành phân tán và phá hủy nó, dù là ở Iran hay Mỹ", ông Trump viết trên Truth Social.

Tổng thống Trump bày tỏ hy vọng tiến trình thực hiện thỏa thuận sẽ diễn ra nhanh chóng và thuận lợi, đồng thời cảnh báo Mỹ vẫn có những phương án khác nếu đàm phán đổ vỡ.

Cùng ngày, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết Mỹ và Iran đã thống nhất khuôn khổ của một thỏa thuận hòa bình. Theo ông, Islamabad đang chuẩn bị cho lễ ký kết trực tuyến vào ngày 14/6 trước khi các cuộc đàm phán kỹ thuật được triển khai trong tuần tới.

Một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ tiết lộ bản ghi nhớ đang được đàm phán sẽ mở ra giai đoạn thương lượng kỹ thuật kéo dài 60 ngày. Trong thời gian này, hai bên sẽ thảo luận chi tiết về việc thực hiện các cam kết liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, việc mở lại eo biển Hormuz và xử lý kho uranium được làm giàu của Tehran.

Iran phủ nhận khả năng ký kết trong ngày Chủ nhật

Trái ngược với tuyên bố từ Washington, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định sẽ không có bất kỳ lễ ký kết nào diễn ra vào ngày 14/6.

Trong thông cáo đăng trên Telegram, IRGC cho rằng việc ông Trump liên tục nhấn mạnh mốc thời gian này là một phép thử đối với đoàn đàm phán Iran. Theo lực lượng này, các nhà đàm phán Iran đã nhiều lần khẳng định văn bản vẫn chưa hoàn thiện và chưa thể tiến tới ký kết.

IRGC cũng cho rằng việc ông Trump lựa chọn ngày 14/6 - trùng với ngày sinh nhật của ông có thể mang ý nghĩa biểu tượng và biến nó thành một sự kiện quảng bá cá nhân.

Trước đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cũng từ chối xác nhận thời điểm ký kết. Ông cho biết thỏa thuận có thể đạt được trong những ngày tới nhưng "chắc chắn không phải 14/6", đồng thời nhấn mạnh cần thận trọng trước những tín hiệu chưa rõ ràng từ phía Mỹ.

Những nội dung chính trong thỏa thuận

Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi ngày 13/6 nhận định các điều khoản hiện tại của thỏa thuận cho thấy vị thế của Iran đã được cải thiện sau cuộc xung đột, dù ông lưu ý văn bản vẫn có thể tiếp tục được điều chỉnh.

Vài giờ sau những phát biểu trên, lực lượng Mỹ tuyên bố đã bắn hạ nhiều máy bay không người lái tấn công của Iran đang hướng về eo biển Hormuz.

Nguồn tin giấu tên cho biết các máy bay không người lái đã gây ra mối đe dọa cho giao thông thương mại. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ sau đó đã xác nhận hành động này.

Trong nhiều tháng qua, hoạt động hàng hải tại khu vực này bị gián đoạn nghiêm trọng bởi các biện pháp kiểm soát của Iran và chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm hạn chế xuất khẩu dầu của Tehran.

Một quan chức Mỹ cho biết việc Iran mở lại eo biển Hormuz và việc Washington dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa sẽ được triển khai đồng thời. Sau đó, các bên sẽ tiến hành hoạt động rà phá bom mìn nhằm bảo đảm an toàn cho tuyến hàng hải này.

Tài sản bị đóng băng

Các điều khoản dự thảo được nhiều nguồn tin tiết lộ với Reuters cho thấy Mỹ sẽ bắt đầu giải phóng hàng tỷ đô la tài sản bị đóng băng của Iran và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu dầu mỏ của nước này, đổi lại việc Iran phải mở cửa eo biển.

Hãng tin Fars của Iran dẫn lời ông Baghaei cho biết việc giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran là một phần không thể thiếu của thỏa thuận và Iran cũng sẽ phải tính phí cho các dịch vụ ở eo biển Hormuz. Ngoài ra, ông lưu ý các căn cứ quân sự nước ngoài trong khu vực phải chấm dứt hoạt động, song không cung cấp chi tiết cụ thể.

Vấn đề gây tranh cãi nhất vẫn là tương lai của chương trình hạt nhân Iran. Một quan chức Mỹ cho biết mục tiêu cuối cùng của Washington là chấm dứt hoàn toàn chương trình hạt nhân của Tehran, bao gồm việc loại bỏ kho uranium được làm giàu ở mức cao.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Araqchi khẳng định Iran chưa chấp nhận việc từ bỏ chương trình hạt nhân và muốn tiếp tục duy trì kho uranium dưới hình thức được pha loãng.

Một số nguồn tin cũng cho biết các bên đang thảo luận về khả năng bồi thường thiệt hại chiến tranh cho Iran và việc Mỹ từ bỏ các yêu cầu liên quan đến chương trình tên lửa của Tehran. Tuy nhiên, phía Washington đã bác bỏ thông tin này.

Đọc bài gốc tại đây.