Tổng thống Mỹ muốn cắt đứt thương mại với đồng minh NATO: Khả thi đến đâu?

Ngày 8/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục gia tăng sức ép đối với Tây Ban Nha khi tuyên bố muốn "cắt đứt mọi hoạt động thương mại, kể cả các chuyến thăm" với quốc gia đồng minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) này.

Tổng thống Mỹ muốn cắt đứt thương mại với đồng minh NATO: Khả thi đến đâu?

Tổng thống Mỹ Donald Trump muốn cắt đứt thương mại với Tây Ban Nha trong bối cảnh chính quyền của Thủ tướng Pedro Sánchez không ủng hộ mục tiêu tăng chi tiêu quốc phòng NATO.

Phát biểu bên lề Hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) ngày 8/7, ông Trump chỉ trích Madrid vì không ủng hộ mục tiêu các nước thành viên NATO nâng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035.

More from WVR

Phản ứng của Tây Ban Nha về xung đột Mỹ-Iran: Tiếng nói dũng cảm giữa lòng châu Âu Phản ứng của Tây Ban Nha về xung đột Mỹ-Iran: Tiếng nói dũng cảm giữa lòng châu Âu

Đây không phải lần đầu tiên nhà lãnh đạo Mỹ đưa ra cảnh báo tương tự. Hồi tháng 3, ông từng yêu cầu nghiên cứu khả năng cắt đứt quan hệ thương mại với Tây Ban Nha sau khi Madrid không cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự chung trong chiến dịch nhằm vào Iran. Tháng 10/2025, ông cũng từng đe dọa áp thuế cao hơn đối với hàng hóa Tây Ban Nha.

Rào cản pháp lý

Theo phân tích của The New York Times, khả năng Mỹ áp đặt lệnh cấm vận thương mại toàn diện đối với Tây Ban Nha là không cao do vấp phải nhiều rào cản pháp lý, chính trị và thực tiễn.

Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp quốc tế (IEEPA) của Mỹ quy định, Tổng thống chỉ có thể ban hành lệnh cấm vận nếu tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia và chứng minh quốc gia bị áp dụng biện pháp này gây ra "mối đe dọa bất thường hoặc đặc biệt" đối với lợi ích của Mỹ. Dẫn ý kiến các chuyên gia luật, The New York Times cho rằng sẽ rất khó để lập luận rằng một đồng minh NATO như Tây Ban Nha đáp ứng điều kiện này.

Báo The Hill cũng lưu ý rằng, mặc dù IEEPA từng được sử dụng để áp đặt cấm vận đối với Cuba, Triều Tiên và một số quốc gia khác, việc áp dụng đạo luật này với Tây Ban Nha nhiều khả năng sẽ đối mặt với các thách thức pháp lý, nhất là sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 hạn chế việc sử dụng đạo luật này để áp đặt các biện pháp thuế quan trên diện rộng.

Bất chấp những rào cản đó, theo nhiều hãng truyền thông Mỹ, Bộ Tài chính đang phối hợp với Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) và Bộ Thương mại xây dựng danh mục các mặt hàng của Tây Ban Nha có thể bị áp đặt lệnh cấm vận hoặc các biện pháp hạn chế thương mại trong những ngày tới.

Nguy cơ căng thẳng thương mại Mỹ-EU

Theo The New York Times, do Tây Ban Nha là thành viên EU nên chính sách thương mại được đàm phán ở cấp toàn khối. Điều này đồng nghĩa bất kỳ biện pháp nào nhằm riêng vào Madrid đều có nguy cơ tác động tới toàn bộ EU.

Phản ứng trước tuyên bố của ông Trump, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez khẳng định quan hệ thương mại được xây dựng giữa các doanh nghiệp chứ không phải giữa các chính phủ, trong khi người phát ngôn Ủy ban châu Âu Olof Gill nhấn mạnh Brussels sẽ bảo vệ lợi ích của tất cả các quốc gia thành viên và kỳ vọng Washington tôn trọng các cam kết đã đạt được.

Ông Jacob Funk Kirkegaard, nghiên cứu viên cấp cao của tổ chức nghiên cứu Bruegel (Bỉ), nhận định trên TheNew York Times rằng, nếu Washington thực sự áp đặt các biện pháp thương mại nhằm vào Tây Ban Nha thì trên thực tế sẽ là nhằm vào toàn bộ EU và có thể châm ngòi cho một cuộc chiến thương mại xuyên Đại Tây Dương.

Theo số liệu của Cục Điều tra Dân số Mỹ, kim ngạch thương mại hàng hóa giữa Mỹ và Tây Ban Nha đạt gần 48 tỷ USD trong năm 2025, trong đó Mỹ xuất khẩu khoảng 26,6 tỷ USD và nhập khẩu khoảng 21,35 tỷ USD. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Mỹ sang Tây Ban Nha gồm dầu thô, khí tự nhiên hóa lỏng và dược phẩm, trong khi Mỹ nhập khẩu từ Tây Ban Nha nhiều thiết bị điện, dược phẩm và hàng tiêu dùng. Tây Ban Nha cũng là một trong những nhà đầu tư lớn của châu Âu tại Mỹ với tổng vốn đầu tư trực tiếp hơn 87 tỷ USD.

Theo Politico, nếu Washington triển khai lệnh cấm vận hoặc tăng mạnh thuế quan đối với Tây Ban Nha, Thỏa thuận Turnberry giữa Mỹ và EU có nguy cơ bị phá vỡ. Theo cơ chế đã được Nghị viện châu Âu thông qua, EU có thể khôi phục các mức thuế đối với hàng hóa Mỹ nếu Washington đơn phương áp dụng các biện pháp thương mại mới đối với bất kỳ quốc gia thành viên nào.

Trong khi đó, The New York Times dẫn đánh giá của ông Miguel Otero-Iglesias, nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Elcano (Tây Ban Nha), cho rằng, nền kinh tế Tây Ban Nha ít phụ thuộc vào thị trường Mỹ hơn nhiều nước châu Âu khác. Tuy nhiên, các biện pháp hạn chế thương mại có chủ đích vẫn có thể gây tổn thất cho một số ngành xuất khẩu, như trường hợp ôliu đen của Tây Ban Nha từng chịu thuế dưới nhiệm kỳ đầu của ông Trump.

Tuyên bố "cắt đứt thương mại" với Tây Ban Nha cho thấy ông Trump sẵn sàng sử dụng thương mại như một công cụ gây sức ép đối với các đồng minh. Tuy nhiên, từ tuyên bố chính trị đến việc thực thi trên thực tế vẫn là một khoảng cách lớn, trong bối cảnh Washington phải cân nhắc cả ràng buộc pháp lý lẫn nguy cơ đối đầu thương mại với EU.