Thanh Hóa: Đặc sản mang sắc đỏ may mắn hút khách dịp Tết

Điểm đặc trưng của bưởi Luận Văn đó là bưởi có màu đỏ nhung, đỏ gấc, quả to, tròn đều, bày trên ban thờ cả tháng không hỏng nên rất được ưa chuộng dịp Tết.

Ông Nguyễn Văn Tư chăm sóc vườn bưởi. (Ảnh: Hoa Mai/TTXVN)

Được xem là một biểu tượng của sự may mắn, tài lộc và thịnh vượng, bưởi đỏ Luận Văn hay còn có tên gọi khác là bưởi tiến Vua (làng Luận Văn, xã Lam Sơn, tỉnh Thanh Hóa) là thức quả được nhiều người ưa chuộng mỗi dịp Tết đến Xuân về.

Có mặt tại thủ phủ bưởi đỏ Luận Văn những ngày này sẽ dễ dàng bắt gặp những vườn bưởi trĩu cành, căng mọng đang dần bước vào mùa thu hoạch.

Từng quả bưởi được bọc trong túi giấy, treo lơ lửng trên cành, chờ ngày thu hái. Với giá dao động từ 70.000-100.000/quả, bưởi Luận Văn trở thành cây trồng chủ lực giúp nhiều gia đình vươn lên làm giàu trên đồng đất quê hương.

Bưởi Luận Văn hiện nay được trồng chủ yếu theo hình thức vườn đồi trong các hộ gia đình với tổng diện tích hơn 60ha tập trung chủ yếu tại làng Luận Văn, Xuân Bái, Lam Sơn…

Năm 2025, dù chịu nhiều thiệt hại do tác động của các đợt mưa, bão liên tiếp, song nhờ kinh nghiệm và áp dụng các kỹ thuật chăm sóc, người trồng bưởi Luận Văn vẫn giữ được vườn cây ổn định phục vụ nhu cầu tiêu dùng và biếu tặng dịp Tết Nguyên đán.

Hơn 1 tuần nay, trang trại rộng hơn 4ha của gia đình ông Nguyễn Văn Tư (60 tuổi) - một trong những hộ trồng bưởi lâu năm ở làng Luận Văn - nhịp độ lao động sản xuất trở nên tất bật, hối hả hơn bao giờ hết.

Ông Nguyễn Văn Tư (thôn Thủ Trinh, xã Lam Sơn) cho biết: Năm nay thời tiết không được thuận lợi nhưng nhờ tích cực chăm sóc, tăng cường áp dụng các tiến bộ kỹ thuật nên cả sản lượng lẫn mẫu mã bưởi đều đạt. Dự kiến hơn 1.000 gốc bưởi của gia đình sẽ cho thu hoạch khoảng 10.000-12.000 quả, trong đó khoảng 50% lượng quả đã được thương lái đặt hàng từ khoảng tháng 11 âm lịch.

Từ nay đến Tết, giá bưởi sẽ còn có sự chênh lệch nhất định, tùy thuộc vào trọng lượng quả, mẫu mã, độ lên màu, độ tuổi cây… nhưng nhìn chung vẫn sẽ được giữ ở mức giá hợp lý để bảo đảm sức tiêu thụ trên thị trường dịp Tết.

Cũng như gia đình ông Tư, từ đầu tháng 11 đến nay, vườn bưởi của gia đình bà Trịnh Thị Năm (thôn Xuân Tân, xã Lam Sơn) cũng đang đến kỳ thu hoạch. Cẩn thận chọn những quả bưởi to đẹp nhất để đóng thùng gửi ra cho khách hàng Hà Nội, bà Năm phấn khởi cho biết: Với chất lượng bưởi đã được khẳng định những năm trước nên năm nay, vườn bưởi của gia đình chỉ đủ phục vụ bán cho khách quen ở trong và ngoài tỉnh.

Điểm đặc trưng của bưởi Luận Văn đó là bưởi có màu đỏ nhung, đỏ gấc, quả to, tròn đều, bày trên ban thờ cả tháng không hỏng nên rất được ưa chuộng dịp Tết. Khi còn non, bưởi có màu xanh, đến giữa tháng 10 âm lịch quả bắt đầu chín, lúc này, từ vỏ, cùi đến ruột bưởi đều có màu đỏ, vị chua dịu cùng hương thơm đặc trưng không loại bưởi nào có được. Lớp vỏ đỏ của bưởi Luận Văn nổi bật khi treo trên cành và sang trọng, ấm áp trưng bày trên mâm ngũ quả ngày Tết.

Chính sự hội tụ đủ “sắc, hương, vị” ấy khiến bưởi đỏ Luận Văn từ xa xưa được chọn làm lễ vật tiến vua, dùng trong những dịp lễ trọng của cung đình xưa kia.

Đã có thời điểm, giống bưởi tiến Vua tưởng chừng bị mai một, mất giống. Năm 2005, bưởi Luận Văn được đưa vào chương trình khôi phục và phát triển cây ăn quả đặc sản của tỉnh Thanh Hóa. Những cây bưởi đầu dòng ít ỏi còn sót lại trong các vườn nhà được tuyển chọn, phục tráng để nhân rộng. Tiếp đó Viện Nghiên cứu rau quả-Học viện Nông nghiệp Việt Nam cũng ứng dụng tiến bộ khoa học để nhân giống loại cây trồng này.

Khách chọn bưởi Luận Văn tại vườn. (Ảnh: Hoa Mai/TTXVN)

Vào tháng 12/2013, bưởi Luận Văn đã được Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00039, khẳng định giá trị và nguồn gốc đặc biệt của nó. Năm 2020, qua kiểm tra, đánh giá nghiêm ngặt của cơ quan chức năng chuyên môn, bưởi đỏ Luận Văn đã được xếp hạng 3 sao trong danh mục sản phẩm OCOP của tỉnh Thanh Hóa.

Để nâng tầm giá trị cây bưởi tiến Vua, năm 2024, Ủy ban Nhân dân tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt đề án cải tạo và phát triển giống bưởi Luận Văn đến năm 2030, định hướng đến năm 2040 với mục tiêu sẽ hình thành vùng sản xuất bưởi Luận Văn tập trung được ứng dụng đồng bộ tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất để nâng cao năng suất, chất lượng hiệu quả kinh tế, giá trị thẩm mỹ và đời sống tinh thần của nhân dân. Đồng thời bảo vệ nguồn gen cây trồng đặc sản, bản địa quý hiếm phục vụ cho nghiên cứu khoa học và phát triển sản phẩm.

Ông Phan Bá Tài, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Thọ Xương (xã Lam Sơn) cho biết: Hiện bưởi đỏ Luận Văn đã có chỗ đứng vững trên thị trường trong và ngoài tỉnh, đặc biệt tại các thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng... trở thành món quà biếu Tết được nhiều người lựa chọn. Mỗi năm, cây bưởi đỏ tiến Vua mang lại nguồn thu hàng chục tỷ đồng, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho hàng trăm lao động địa phương.

Thời gian tới, các Hợp tác xã sẽ tăng cường hỗ trợ người dân về kỹ thuật chăm sóc, quảng bá thương hiệu cũng như quan tâm nhiều hơn đến việc tạo hình, tạo dáng để nâng cao giá trị của sản phẩm cũng như phối hợp với các cơ quan chức năng nghiên cứu các giải pháp cải tạo chất lượng bưởi Luận Văn, nhất là giảm độ chua, tăng độ ngọt, mọng nước phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng.

Vào thời điểm cận Tết, bưởi đỏ Luận Văn có giá bán lẻ ngoài thị trường phổ biến từ 300.000-500.000 đồng/cặp (2 quả). Những cặp bưởi đẹp, được tuyển chọn kỹ để làm quà biếu hoặc chưng Tết, có thời điểm lên tới 1 triệu đồng/cặp./.