SpaceX dùng 'biện pháp khẩn cấp' để ngăn Nga lái UAV bằng Starlink

Cố vấn quốc phòng Ukraine cho biết SpaceX đã triển khai biện pháp khẩn cấp nhằm hạn chế Nga sử dụng Starlink để điều khiển UAV.

"Người sử dụng dịch vụ Internet vệ tinh Starlink tại Ukraine đã thấy những biện pháp đối phó đầu tiên mà SpaceX thực hiện theo yêu cầu của Bộ Quốc phòng Ukraine", Serhiy Beskrestnov, chuyên gia tác chiến điện tử kiêm cố vấn cho Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, cho biết hôm 31/1.

Ông Beskrestnov từ chối công khai những biện pháp đã được tiến hành hoặc dự kiến triển khai trong tương lai. Quan chức Ukraine nói rằng SpaceX đang triển khai "các biện pháp khẩn cấp mang tính tạm thời", sẽ thay thế bằng hệ thống toàn diện và được thiết kế cẩn thận hơn, nhưng thừa nhận điều này "sẽ mất thời gian".

"Đã tới lúc cần thu thập thông tin toàn diện về cách quân đội Ukraine sử dụng dịch vụ của SpaceX. Nỗ lực này đã được triển khai, song nhiều binh sĩ ngần ngại báo cáo về thiết bị đầu cuối Starlink mà họ sở hữu hoặc được tình nguyện viên chuyển cho, vì sợ bị thu lại hoặc lý do khác", ông Beskrestnov nói.

Chưa rõ hiệu quả thực tế của những biện pháp mà SpaceX đang áp dụng.

Theo các trang tin quân sự có liên hệ với quân đội Nga, SpaceX đã áp hạn chế với tốc độ của phương tiện lắp bộ thu phát Starlink hoạt động tại Ukraine. Nếu phương tiện di chuyển nhanh hơn 90 km/h, kết nối vệ tinh sẽ bị ngắt. Tuy nhiên, các máy bay không người lái (UAV) di chuyển dưới tốc độ này vẫn có thể sử dụng Starlink.

"Starlink đang phải trực tiếp xác định tọa độ và tốc độ của phương tiện thông qua hệ thống vệ tinh, song đơn vị phát triển tin rằng sẽ tìm ra giải pháp mới theo thời gian", trang tin RusVesna cho biết.

Biện pháp hạn chế hiện tại cũng ảnh hưởng tới những thiết bị mà quân đội Ukraine sử dụng, trong đó có bộ thu phát lắp trên UAV và xuồng không người lái. Starlink cũng không thể xác định tài khoản nào đang được Nga dùng để điều khiển UAV trong thời gian ngắn.

Xác UAV Nga với thiết bị đầu cuối Starlink trong ảnh công bố ngày 29/1. Ảnh: United24

Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov ngày 29/1 cho biết nước này đã hợp tác với SpaceX để ngăn lực lượng Nga sử dụng hệ thống Starlink. Tỷ phú Elon Musk, ông chủ SpaceX, sau đó đáp lại "rất hân hạnh".

Ukraine phụ thuộc rất nhiều vào Starlink, do hạ tầng viễn thông bị thiệt hại nặng nề trong xung đột. Nó được dùng cho cả lĩnh vực dân sự lẫn quân sự, đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo liên lạc giữa các đơn vị Ukraine, hỗ trợ điều khiển thiết bị không người lái ở khoảng cách xa.

Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), có trụ sở tại Mỹ, cho biết Nga từng lắp bộ thu phát Starlink cho UAV tự sát Geran và Molniya-2 lần lượt từ tháng 9/2024 và tháng 12/2025, gần đây là mẫu BM-35 với tầm bay 500 km. Kết nối Starlink giúp UAV Nga duy trì liên lạc tốt hơn với người vận hành và khó bị Ukraine gây nhiễu.

Những chiếc BM-35 trang bị Starlink tuần qua đã tập kích hàng loạt mục tiêu ở sâu trong hậu phương Ukraine, trong đó có hai tiêm kích hạng nặng Su-27 và hai mô hình học cụ F-16, cũng như bay trinh sát suốt nhiều giờ trên bầu trời Kiev hôm 26/1 mà không bị bắn hạ.

Nguyễn Tiến (Theo Reuters, RBC Ukraine, AFP)