Biển Chết cạn dần, nước có thể nóng thêm 8 độ C

Biển Chết đang đối mặt một vòng lặp đáng lo: mực nước giảm khiến nước nóng lên, nước nóng lại thúc đẩy bay hơi khiến hồ tiếp tục mất nước và co lại.

Đường bờ biển của Biển Chết thu hẹp dần, phủ đầy lớp muối mới hình thành - Ảnh: ACHIM BRAUER

Nghiên cứu mới cho thấy tình trạng nóng lên của Biển Chết không chỉ do nhiệt độ không khí tăng. Chính quá trình hồ bị thu hẹp và độ mặn tăng cũng góp phần làm nước nóng hơn.

Hồ càng mặn, khả năng tự làm mát càng giảm

Biển Chết, nằm giữa Jordan ở phía đông và Israel cùng Bờ Tây ở phía tây, là một hồ nước có độ mặn đặc biệt cao. Việc chuyển hướng các nguồn nước đổ vào hồ của con người đã khiến mực nước liên tục giảm.

Từ năm 1979 đến năm 2019, mực nước Biển Chết hạ khoảng 34m. Trong cùng thời gian, nhiệt độ tầng nước sâu tăng 2,8 độ C, còn tầng nước phía trên tăng khoảng 1,7 độ C.

Nhóm nghiên cứu do Trung tâm Nghiên cứu địa chất Helmholtz GFZ (Đức) và Đại học Binghamton (Mỹ) dẫn đầu đã xây dựng mô hình kết hợp các yếu tố mất nước, độ mặn và trao đổi nhiệt để lý giải hiện tượng, theo trang ScienceAlert ngày 7-10.

Thông thường, bay hơi lấy nhiệt khỏi mặt nước, tạo hiệu ứng làm mát tương tự như mồ hôi giúp cơ thể hạ nhiệt. Tuy nhiên khi nước bốc hơi, lượng muối còn lại trong hồ tăng lên.

Nồng độ muối cao làm giảm xu hướng bay hơi của nước ở cùng một mức nhiệt. Khi quá trình bay hơi mất đi một phần tác dụng làm mát, lượng nước còn lại có thể nóng hơn.

Nếu nước nóng hơn không khí phía trên, chênh lệch nhiệt độ tiếp tục thúc đẩy bay hơi, tạo thành vòng lặp giữa mất nước và nóng lên.

Mô hình cho thấy trong những năm 2010, nhiệt độ không khí tăng góp khoảng 1,3 độ C vào mức nóng lên của tầng nước sâu, trong khi mực nước giảm đóng góp khoảng 1,5 độ C.

Nhiệt cũng được đưa xuống các tầng sâu hơn khi các dòng nước mặn và ấm chìm xuống dưới. Vào mùa đông, sự xáo trộn của hồ tạo thêm một cơ chế đưa nhiệt từ khí quyển xuống tầng nước sâu.

Có thể nóng thêm 5 - 8 độ C

Trong các kịch bản tương lai, nếu các nguồn nước đổ vào Biển Chết bị cắt hoàn toàn và hoạt động khai thác công nghiệp chấm dứt, mô hình dự báo mực nước có thể giảm khoảng 85m vào năm 2100.

Nhiệt độ nước có thể tăng thêm 5 - 8 độ C tùy mức phát thải khí nhà kính.

Nhóm nghiên cứu cho rằng nếu khôi phục dòng nước ngọt như trước đây, đà hạ mực nước sẽ dừng lại và tình trạng nóng lên do độ mặn tăng cũng chấm dứt.

Kết quả còn gợi ý một cách giải thích mới về các biển cổ từng để lại những lớp muối khổng lồ. Sự co lại và cô lập của một vùng biển có thể tự làm nước nóng lên và tạo ra các khoáng chất đặc trưng mà không nhất thiết phải có khí hậu xung quanh cực kỳ nóng, khô.

Nghiên cứu được công bố trên Geophysical Research Letters.