Quy định mới chặn 'dòng tiền bẩn' chảy qua các kênh phi truyền thống

Đại biểu Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà nhận định, quy định mới về tài sản mã hóa góp phần bảo vệ an ninh tiền tệ quốc gia, ngăn chặn hiệu quả dòng tiền bẩn chảy qua các kênh phi truyền thống và nâng cao uy tín của hệ thống tài chính Việt Nam trên toàn cầu.

Báo điện tử Tiền Phong Đại biểu Nguyễn Thanh Tùng. Ảnh: Như Ý. 1

Chiều 6/8, Quốc hội thảo luận tổ về một số nội dung quan trọng, trong đó có dự án Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật phòng chống rửa tiền và Luật các tổ chức tín dụng.

Tài sản mã hóa đang bị các đối tượng phạm tội lợi dụng triệt để

Tại tổ TPHCM, đại biểu Nguyễn Thanh Tùng (Chủ tịch Vietcombank) cho biết, Việt Nam đang nằm trong sách giám sát tăng cường (hay còn gọi là danh sách xám) của Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính quốc tế (FATF). Vì vậy, việc bổ sung dịch vụ tài sản mã hóa phải báo cáo theo các quy định về phòng, chống rửa tiền là cần thiết.

Tuy nhiên, ông Tùng cũng cho biết việc quản lý lĩnh vực này với các tổ chức tín dụng cũng còn nhiều khó khăn. Theo ông, tài sản mã hóa có tính xuyên biên giới, tốc độ giao dịch nhanh, nên không thể sử dụng các công cụ kiểm soát dòng tiền hiện nay của ngân hàng để quản lý loại hình tài sản mới này.

"Không thể sử dụng cách truyền thống để quản lý", ông nói và thông tin thêm rằng ngân hàng đang đầu tư mạnh về công nghệ, phải dùng AI để hỗ trợ trong lĩnh vực mới này. Chi phí tuân thủ sắp tới sẽ "tốn kém", để thực hiện những điều chỉnh theo Luật Phòng - chống rửa tiền, nhưng theo đại biểu là cần thiết.

Ông Tùng cũng đề nghị các cơ quan chức năng khác, cùng tổ chức quốc tế cùng tham gia phối hợp, chia sẻ thông tin để đảm bảo kiểm soát rủi ro với tài sản mã hóa. Chủ tịch Vietcombank tin tưởng nếu triển khai tốt việc kiểm soát, Việt Nam có thể ra khỏi danh sách xám, cũng như hỗ trợ nâng hạng thị trường, thu hút thêm các nguồn vốn đầu tư.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (đoàn Hà Nội) bày tỏ đồng tình, đánh giá cao dự thảo luật có quy định đưa dịch vụ tài sản mã hóa vào đối tượng báo cáo phi tài chính và bổ sung các dấu hiệu đáng ngờ riêng biệt cho lĩnh vực tài sản mã hóa.

Ông Hà phân tích, hiện nay, sự bùng nổ các giao dịch trực tuyến và công nghệ chuỗi khối đã biến tài sản mã hóa trở thành một kênh lưu chuyển dòng tiền xuyên biên giới vô cùng phức tạp.

Do đặc tính ẩn danh cao, tài sản mã hóa đang bị các đối tượng phạm tội lợi dụng triệt để làm công cụ rửa tiền, trốn thuế và tài trợ khủng bố.

Hiện nay, hệ thống pháp luật Việt Nam đang tồn tại một khoảng trống pháp lý lớn đối với loại hình tài sản này. Việc dự thảo luật bổ sung dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng báo cáo và thiết lập một danh mục các dấu hiệu đáng ngờ đặc thù, theo ông Hà, là giải pháp then chốt và cấp bách nhất để bịt kín kẽ hở pháp lý này.

Ông Hà cũng nêu, quy định này còn giúp thực thi trực tiếp các cam kết quốc tế về minh bạch tài chính. Việc luật hóa và quản lý các nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa là điều kiện bắt buộc để đáp ứng các yêu cầu, các khuyến nghị của lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế, hỗ trợ trực tiếp cho các nỗ lực đưa Việt Nam ra khỏi danh sách xám và thực hiện cam kết quốc tế về trao đổi thông tin thuế.

Quy định cũng trang bị công cụ định lượng cụ thể cho các tổ chức tín dụng để nhận diện rủi ro. Dự thảo xây dựng các dấu hiệu đáng ngờ rất thực tiễn, bao gồm: hành vi chia nhỏ giao dịch tài sản mã hóa để tránh ngưỡng báo cáo; các giao dịch có tần suất và giá trị lớn bất thường phát sinh ngay sau khi mở tài khoản; dòng tiền liên tục luân chuyển từ các thiết bị đăng nhập hoặc địa chỉ IP ở nước ngoài hoặc việc sử dụng các loại tài sản mã hóa có tính năng tăng cường ẩn danh nhằm mục đích cố tình cắt đứt vết dòng tiền. Những quy định chi tiết này giúp các ngân hàng thương mại và tổ chức trung gian thanh toán có cơ sở pháp lý rõ ràng để xây dựng kịch bản và rà soát tự động, báo cáo kịp thời lên ngân hàng nhà nước.

Báo điện tử Tiền Phong Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà. Ảnh: Như Ý. 1

Đồng thời, quy định góp phần bảo vệ an ninh tiền tệ quốc gia, ngăn chặn hiệu quả dòng tiền bẩn chảy qua các kênh phi truyền thống và nâng cao uy tín của hệ thống tài chính Việt Nam trên toàn cầu.

Khôi phục lại niềm tin đã mất của nhà đầu tư với thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Ông Hà cũng đồng tình với việc bổ sung nghiệp vụ đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp đối với ngân hàng thương mại.

Theo ông Hà, thị trường trái phiếu doanh nghiệp tại Việt Nam thời gian qua đối mặt với những cuộc khủng hoảng niềm tin nghiêm trọng, đe dọa đến sự an toàn hệ thống của nhiều tổ chức tín dụng và quyền lợi của nhà đầu tư.

Một trong những nguyên nhân cốt lõi là tình trạng các doanh nghiệp phát hành tự ý thay đổi, tẩu tán hoặc định giá sai lệch tài sản bảo đảm của trái phiếu mà không có sự kiểm soát của bên thứ ba độc lập, có đủ năng lực tài chính và nghiệp vụ. Việc dự thảo bổ sung hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp vào danh mục các hoạt động ngân hàng thương mại được phép thực hiện đáp ứng được yêu cầu khẩn thiết để thiết lập lại trật tự và kỷ cương cho thị trường vốn.

Hơn nữa, quy định này còn chuẩn hóa địa vị pháp lý và phân định rõ trách nhiệm. Trong thực tế, một số ngân hàng thương mại vẫn đứng ra thực hiện vai trò quản lý tài sản thế chấp cho các đợt phát hành trái phiếu. Tuy nhiên, do luật các tổ chức tín dụng hữu cơ trước đây chưa quy định rõ nét nghiệp vụ này, khi xảy ra tranh chấp hoặc doanh nghiệp vỡ nợ, các bên thường đùn đẩy trách nhiệm pháp lý, gây khó khăn cho việc xử lý nợ xấu.

Việc bổ sung quy định giúp khẳng định quyền năng pháp lý chính danh của ngân hàng, bảo vệ ngân hàng khi thực hiện đúng quy trình và bảo vệ nhà đầu tư khi có rủi ro phát sinh.

Hơn nữa, ngân hàng thương mại là định chế tài chính có năng lực tốt nhất hiện nay trong việc định giá, quản lý biến động và xử lý phát mãi tài sản bảo đảm khi có biến cố xảy ra. Khi ngân hàng tham gia với vai trò đại lý quản lý tài sản bảo đảm, các tài sản thế chấp như dự án bất động sản, cổ phần, quyền tài sản sẽ được giám sát chặt chẽ dưới quy trình kiểm soát nội bộ nghiêm ngặt của ngân hàng, loại bỏ hoàn toàn khả năng doanh nghiệp phát hành tự ý tẩu tán tài sản.

Theo ông Hà, điều này giúp khôi phục lại niềm tin đã mất của nhà đầu tư với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, giảm tải áp lực cung ứng vốn trung và dài hạn cho hệ thống lớn và hệ thống tín dụng ngân hàng bằng cách khơi thông kênh phát hành trái phiếu an toàn, đồng thời tạo ra một nguồn thu dịch vụ bền vững, hợp pháp cho các ngân hàng thương mại.