Lộ bí mật chuyển giao tù binh: Rạn nứt lòng tin giữa Hàn Quốc và Ukraine

Quan hệ Hàn Quốc - Ukraine đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng sau phát biểu của ông Zelensky.

Hình ảnh các tù binh Triều Tiên được chuyển từ Ukraine tới Hàn Quốc - Ảnh: REUTERS

Yêu cầu Ukraine xin lỗi

Theo báo South China Morning Post, tối 27-9, Phủ Tổng thống Hàn Quốc yêu cầu Ukraine đưa ra lời giải thích chính thức và xin lỗi sau khi Tổng thống Volodymyr Zelensky tiết lộ thông tin liên quan việc chuyển giao tù binh Triều Tiên trong bài phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc tuần trước.

Seoul cho rằng động thái này vi phạm thỏa thuận bảo mật giữa hai bên, vốn nhằm bảo vệ các tù binh và gia đình họ trước những nguy cơ có thể xảy ra.

Ông Seong Ghi Hong, thư ký cấp cao của Tổng thống Hàn Quốc phụ trách truyền thông, nhấn mạnh chính Ukraine ban đầu là bên đề nghị giữ bí mật thông tin về việc chuyển giao.

Theo ông, Tổng thống Zelensky đã công khai vụ việc "mà không có giải thích đầy đủ từ trước hoặc tham vấn cụ thể với phía chúng tôi".

Seoul cũng cáo buộc Kiev sau đó đưa ra "tuyên bố chính thức sai sự thật" khi phủ nhận sự tồn tại của thỏa thuận bảo mật.

Ukraine bác bỏ cáo buộc trên. Ông Dmytro Lytvyn, cố vấn truyền thông của Tổng thống Zelensky, khẳng định Kiev không vi phạm thỏa thuận bảo mật với Seoul, đồng thời cho rằng việc che giấu nơi một tù binh được chuyển đến là không phù hợp.

Phía Hàn Quốc hiện cho biết đang xem xét "những biện pháp bổ sung có thể cần thiết" để đáp trả, nhưng chưa công bố cụ thể.

Ông Doo Jin Ho, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Viễn Đông thuộc Đại học Kyungnam, nhận định một trong những khả năng là Seoul đình chỉ viện trợ quân sự phi sát thương cho Ukraine.

Hàn Quốc trước đây đã cung cấp cho Kiev mũ bảo hiểm, áo chống đạn, lều, chăn, bộ sơ cứu cùng các hỗ trợ về tài chính và cơ sở hạ tầng. Luật pháp nước này không cho phép xuất khẩu vũ khí cho các quốc gia đang trực tiếp tham gia xung đột vũ trang.

Giáo sư Jeh Sung Hoon thuộc Đại học Ngoại ngữ Hankuk nhận định tranh cãi lần này có thể khiến Seoul trở nên dè dặt hơn trong việc hỗ trợ Kiev trong tương lai, bởi "lòng tin rất quan trọng trong quan hệ ngoại giao".

Lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un tại lễ khánh thành bảo tàng tưởng niệm các binh sĩ Triều Tiên thiệt mạng khi chiến đấu cho Nga, ở Bình Nhưỡng ngày 26-4 - Ảnh: KCNA/REUTERS

Tranh cãi lan sang chính trường Hàn Quốc

Vụ việc cũng nhanh chóng trở thành chủ đề tranh cãi trong chính trường Hàn Quốc, giữa lúc chính quyền Tổng thống Lee Jae Myung đang tìm cách nối lại đối thoại với Bình Nhưỡng.

Phe đối lập bảo thủ cáo buộc chính quyền ông Lee muốn giữ kín vụ chuyển giao vì lo ngại phản ứng của Triều Tiên.

Lãnh đạo Đảng Quyền lực Nhân dân Jang Dong Hyeok ngày 28-9 cho rằng không có lý do để giữ bí mật vụ việc khi danh tính và nguyện vọng của các binh sĩ liên quan đã được công khai.

"Nếu có lý do nào để che giấu thì chỉ có thể là vì lo ngại tâm trạng của ông Kim Jong Un", ông Jang nói.

Đáp lại, Đảng Dân chủ Hàn Quốc cầm quyền khẳng định chính phủ không có ý định nhận công trạng về việc các binh sĩ Triều Tiên được đưa tới Hàn Quốc hay lợi dụng vụ việc cho mục đích chính trị. Đảng này cũng cáo buộc phe đối lập biến vấn đề thành công cụ đấu đá chính trị.

Giáo sư Yang Moo Jin tại Đại học Nghiên cứu Triều Tiên cho biết Seoul từ lâu đã thận trọng trong việc công khai các vụ người Triều Tiên đào tẩu, đặc biệt dưới thời chính quyền có chủ trương thúc đẩy đối thoại với Bình Nhưỡng như ông Lee.

Theo ông, nếu chính phủ chính thức thông báo những trường hợp như vậy, Bình Nhưỡng có thể xem đây là một thông điệp mang tính đối đầu.

Giáo sư Jhee Byong Kuen thuộc Đại học Chosun nhận định tranh cãi đang đẩy Tổng thống Lee vào thế khó, khi vừa có thể làm xấu đi quan hệ với Kiev, vừa tạo thêm trở ngại cho nỗ lực cải thiện quan hệ liên Triều.

Ông cho rằng vụ việc còn tạo thêm cơ hội để phe đối lập tập hợp lực lượng bảo thủ và gây sức ép lên chính quyền.

Trong khi đó, Bình Nhưỡng nhiều khả năng sẽ không công khai phản ứng trước thông tin về các tù binh, nhưng việc vụ chuyển giao bị tiết lộ có thể trở thành một trở ngại mới đối với nỗ lực nối lại đối thoại giữa hai miền Triều Tiên.