Những ai có thể đại diện Iran đàm phán với Mỹ?

Ông Trump tiết lộ đang tiến gần hơn tới một thỏa thuận với Iran nhằm chấm dứt chiến tranh, song không nói rõ đang đàm phán với ai.

Người dân cầm quốc kỳ Iran và bức ảnh của cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei trong cuộc biểu tình tại thủ đô London ngày 21-3 - Ảnh: AFP

Kể từ khi Israel ám sát hàng loạt lãnh đạo cấp cao của Iran, trong đó có Đại giáo chủ Ali Khamenei, nhiều câu hỏi đã được đặt ra: ai đang điều hành Iran và quan chức nào thực sự có đủ thẩm quyền để đạt thỏa thuận với Mỹ.

Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf - Ảnh: REUTERS

Tổng thống Trump cho hay hai đặc phái viên của ông là Steve Witkoff và Jared Kushner đã tiếp xúc với một quan chức cấp cao trong giới lãnh đạo Iran.

Một quan chức Israel tiết lộ nhân vật mà ông Trump đề cập chính là Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf - người đang nắm "quyền lực thực tế" tại nước này.

Theo các nguồn tin của Axios, nhiều bên trung gian đang nỗ lực thu xếp một cuộc điện đàm, thậm chí có thể là gặp trực tiếp, giữa đặc phái viên của ông Trump và ông Ghalibaf.

Một nguồn thạo tin cho biết sự tham gia của ông Ghalibaf vào tiến trình ngoại giao là tín hiệu đáng chú ý, xuất phát từ vị thế cao của ông trong bộ máy quyền lực Iran và mối quan hệ mật thiết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Tuy nhiên, ông Ghalibaf đã phủ nhận tham gia bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ. Hai bên hiện chưa công khai bất kỳ cuộc trao đổi chính thức nào.

Lãnh tụ Mojtaba Khamenei

Tân lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei - Ảnh: REUTERS

Một nhân vật khác được cho là có đủ thẩm quyền đàm phán với Mỹ là tân Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei - con trai cố Đại giáo chủ Ali Khamenei.

Tuy nhiên, tình trạng sức khỏe của ông Mojtaba Khamenei vẫn là ẩn số: phía Mỹ và Israel khẳng định ông bị thương nặng, trong khi Iran nhiều lần bác bỏ.

Các nguồn tin tình báo từ CIA (Mỹ) và Mossad (Israel) cho biết họ chưa thể xác nhận chắc chắn liệu tân Lãnh tụ tối cao có đang trực tiếp lãnh đạo cuộc xung đột hay không.

Ngoại trưởng Abbas Araghchi

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi - Ảnh: REUTERS

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi là nhà ngoại giao và chính trị gia giàu kinh nghiệm. Ông đã tham gia hai vòng đàm phán hạt nhân với đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner.

Tuy nhiên, giới chức Mỹ cho rằng ông Araghchi không đủ thẩm quyền để đạt thỏa thuận trong cấu trúc quyền lực hiện tại của Iran.

Dù vậy, ông vẫn được xem là nhân vật chủ chốt trong bất kỳ cuộc thương lượng nào giữa Tehran và Washington, đồng thời có thể đóng vai trò kênh liên lạc chính giữa hai bên.

Tổng thống Masoud Pezeshkian

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian - Ảnh: REUTERS

Ông Masoud Pezeshkian giữ chức tổng thống Iran từ năm 2024 - vị trí quan trọng nhưng vẫn đứng sau lãnh tụ tối cao.

Sau khi ông Ali Khamenei bị ám sát, ông Pezeshkian trở thành một trong ba thành viên Hội đồng Lãnh đạo lâm thời Iran, với thẩm quyền đáng kể trong điều hành công việc hằng ngày của đất nước.

Tuy nhiên, chưa rõ ông có giữ vai trò trung tâm trong hoạch định chiến lược chiến tranh và ngoại giao của Iran hay không.

Tư lệnh IRGC Ahmad Vahidi

Tư lệnh IRGC Ahmad Vahidi - Ảnh: AFP

IRGC là lực lượng có ảnh hưởng lớn đối với chính trị và kinh tế Iran, đặc biệt trong bối cảnh đất nước đang có chiến sự.

Theo một số nhà phân tích, ông Mojtaba Khamenei được chọn làm tân Lãnh tụ tối cao phần lớn nhờ mối quan hệ chặt chẽ và sự ủng hộ của IRGC - lực lượng cam kết tuân theo mệnh lệnh của ông.

Dù khó có khả năng tham gia trực tiếp vào các cuộc đàm phán hòa bình, IRGC vẫn có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến diễn biến xung đột.