Ngoại giao kinh tế: Bệ phóng chiến lược đưa TP. Hồ Chí Minh và vùng Nam Bộ hội nhập trong kỷ nguyên mới

Đây là một nội dung được đề cập trong chương trình làm việc của Đoàn Trưởng cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài nhiệm kỳ 2025-2028 với UBND TP. Hồ Chí Minh và đại diện các địa phương phía Nam, ngày 31/3.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế bước vào vào những khúc quanh mới, với nhiều biến động, ngoại giao kinh tế không còn chỉ là phần mở rộng của chính sách đối ngoại, mà đã trở thành một động lực then chốt, có ý nghĩa sống còn đối với phát triển địa phương, đặc biệt là khu vực kinh tế năng động nhất cả nước.

Các đại biểu chụp hình lưu niệm tại UBND TP. Hồ Chí Minh.

Các đại biểu chụp hình lưu niệm tại UBND TP. Hồ Chí Minh.

Khát vọng định hình vị thế trong kỷ nguyên mới

Sáng 31/3, tại trụ sở UBND TP. Hồ Chí Minh, đoàn Trưởng cơ quan đại diện ở nước ngoài nhiệm kỳ 2025-2028 do Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng làm trưởng đoàn đã có buổi tiếp xúc và làm việc với UBND TP. Hồ Chí Minh cùng các lãnh đạo Sở, ban ngành của thành phố trước khi lên đường nhận nhiệm vụ.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh có ý nghĩa bước ngoặt, khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, đồng thời TP. Hồ Chí Minh cũng đang đặt ra những mục tiêu phát triển lớn, chưa từng có.

Toàn cảnh buổi làm việc giữa đoàn Trưởng cơ quan đại diện nhiệm kỳ 2025-2028 với UBND TP. Hồ Chí Minh.

Toàn cảnh buổi làm việc giữa đoàn Trưởng cơ quan đại diện nhiệm kỳ 2025-2028 với UBND TP. Hồ Chí Minh. (Ảnh: Phượng Châu)

Phát biểu mở đầu buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Hoàng Nguyên Dinh đã dành thời gian chia sẻ những định hướng chiến lược mang tính đột phá của thành phố mang tên Bác. Theo đó, Đại hội Đảng bộ Thành phố nhiệm kỳ 2025-2030 đã vạch ra những mục tiêu tham vọng, nhưng bám sát với quy luật phát triển tất yếu: phấn đấu tốc độ tăng trưởng GRDP đạt mức bình quân từ 10% đến 11% mỗi năm, đồng thời đưa nền kinh tế số chiếm tỉ trọng từ 30% đến 40% GRDP toàn thành phố.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, hệ thống chính trị TP. Hồ Chí Minh xác định đối ngoại là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên và xuyên suốt. Đến nay, thành phố đã thiết lập quan hệ hợp tác hữu nghị với 87 địa phương và 21 đối tác quốc tế, qua đó tạo nền tảng vững chắc để tiếp tục mở rộng không gian phát triển và tầm nhìn toàn cầu.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Hoàng Nguyên Dinh phát biểu tại buổi làm việc.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Hoàng Nguyên Dinh phát biểu tại buổi làm việc. (Ảnh: Phượng Châu)

Trên cơ sở các mục tiêu đó, lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh mong muốn các Trưởng cơ quan đại diện tiếp tục phát huy vai trò cầu nối tin cậy, góp phần tăng cường hiểu biết lẫn nhau và mở rộng không gian thương mại, đầu tư quốc tế. Các lĩnh vực được TP. Hồ Chí Minh ưu tiên thu hút đầu tư trong giai đoạn tới đều những ngành công nghiệp mũi nhọn, có ý nghĩa quyết định đối với tăng trưởng dài hạn và năng lực cạnh tranh trong thế kỷ XXI.

Đó là công nghiệp bán dẫn, công nghệ thông tin - truyền thông, năng lượng tái tạo, phát triển hạ tầng, logistics, và đặc biệt là mục tiêu chiến lược - kiến tạo một trung tâm tài chính quốc tế xứng tầm. Không chỉ dừng ở thu hút nguồn vốn, TP. Hồ Chí Minh còn kỳ vọng các tân đại sứ, tân tổng lãnh sự phát huy nhãn quan sắc bén, kịp thời tham mưu về các xu hướng phát triển kinh tế thế giới; đồng thời thúc đẩy hợp tác khoa học – công nghệ, chuyển giao tri thức, tăng cường ngoại giao nhân dân và kết nối hiệu quả cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Thay mặt đoàn công tác, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng bày tỏ ấn tượng trước những bước phát triển mạnh mẽ, cùng tầm nhìn chiến lược dài hạn của TP. Hồ Chí Minh.

Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng phát biểu tại buổi làm việc.

Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng phát biểu tại buổi làm việc. (Ảnh: Phượng Châu)

Đặc biệt, Thứ trưởng nhấn mạnh vai trò đầu tàu của TP. Hồ Chí Minh đối với sự phát triển chung của cả nước, nhất là sau dấu mốc mang tính bước ngoặt - hợp nhất địa giới hành chính vào tháng 7/2025. Việc mở rộng không gian phát triển đòi hỏi một luồng sinh khí mới, đặt ra yêu cầu thu hút và phát huy hiệu quả các nguồn lực quốc tế.

Do đó, Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng khẳng định, bên cạnh các trụ cột an ninh quốc gia truyền thống như đối ngoại, quốc phòng và an ninh, việc xây dựng chiến lược hợp tác quốc tế và đẩy mạnh ngoại giao kinh tế cần tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của ngành ngoại giao. Sự đồng thuận tại buổi làm việc cũng thể hiện cam kết của các đại sứ, tổng lãnh sự trong việc chủ động phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành của TP. Hồ Chí Minh, qua đó đưa các định hướng ngoại giao kinh tế vào thực tiễn một cách sâu sát và hiệu quả nhất.

Lãnh đạo UBND TP. Hồ Chí Minh trao quà lưu niệm tới Bộ Ngoại giao và đoàn công tác

Lãnh đạo UBND TP. Hồ Chí Minh trao quà lưu niệm tới Lãnh đạo Bộ Ngoại giao và đoàn công tác. (Ảnh: Phượng Châu)

Hỗ trợ liên kết vùng và hội nhập cho các địa phương phía Nam

Chiều cùng ngày, tại Sở Ngoại vụ TP. Hồ Chí Minh, nội dung thảo luận được mở rộng ra quy mô liên vùng thông qua tọa đàm giữa đoàn Trưởng Cơ quan đại diện nhiệm kỳ 2025–2028 và đại diện các địa phương khu vực phía Nam.

Xuyên suốt buổi làm việc, Bộ Ngoại giao và các đại biểu thống nhất cao về yêu cầu nâng cao hiệu quả và hướng tới kết quả thực chất.

Toàn cảnh buổi Tọa đàm giữa Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước ngoài nhiệm kỳ 2025-2028 và đại diện các địa phương phía Nam chiều 31/3 tại TP HCM.

Tọa đàm giữa Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước ngoài nhiệm kỳ 2025-2028 và đại diện các địa phương phía Nam tại TP. Hồ Chí Minh, chiều 31/3.

Tại buổi tọa đàm, đại diện các tỉnh thành như An Giang, Đồng Tháp, Đồng Nai và thành phố Cần Thơ đã cùng chia sẻ về tình hình kinh tế - xã hội, những thế mạnh đặc thù cũng như các ưu tiên phát triển. Từ nhu cầu thu hút nguồn lực cho phát triển cơ sở hạ tầng, nông nghiệp xanh, công nghiệp chế biến, cho đến phát triển du lịch sinh thái và hậu cần chế biến thủy hải sản, các địa phương đều mong muốn Bộ Ngoại giao và các Trưởng cơ quan đại diện tiếp tục hỗ trợ, trở thành đầu mối kết nối với các đối tác chiến lược nước ngoài.

Một trong những chủ đề đáng chú ý tại buổi tọa đàm là chinh phục thị trường chứng nhận Halal quốc tế – mảnh đất vô cùng màu mỡ, đầy tiềm năng của thế giới Hồi giáo nhưng cũng giăng sẵn vô vàn rào cản kỹ thuật. Thực tiễn đã cho thấy các địa phương phía Nam đang tỏ ra khá lúng túng trước "ma trận" các bộ tiêu chuẩn.

Ông Nguyễn Việt Thông, Phó Giám đốc Sở Du lịch tỉnh An Giang, thẳng thắn chia sẻ sự bối rối của địa phương trong mục tiêu xây dựng cơ sở đạt chứng nhận Halal. Nút thắt nằm ở chỗ mỗi thị trường lớn như Indonesia, Malaysia, Liên minh châu Âu (EU) hay khu vực Trung Đông lại áp dụng một hệ thống tiêu chuẩn Halal riêng biệt.

Ông Nguyễn Việt Thông, Phó Giám đốc Sở Du lịch tỉnh An Giang phát biểu tại Toạ đàm.

Ông Nguyễn Việt Thông, Phó Giám đốc Sở Du lịch tỉnh An Giang phát biểu tại Toạ đàm.

Cùng chung trăn trở này, Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Đồng Tháp Nguyễn Đình Phượng Uyên chỉ ra những khó khăn trực tiếp đối với doanh nghiệp, như chi phí cấp chứng nhận cao do phải đáp ứng tiêu chuẩn riêng của từng thị trường, thời hạn hiệu lực giấy phép quá ngắn, trong khi giữa các quốc gia lại thiếu cơ chế công nhận lẫn nhau. Từ thực tế đó, đại diện Đồng Tháp kiến nghị cần có một đầu mối thống nhất, đủ uy tín để hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ các vướng mắc.

Lắng nghe các vướng mắc từ địa phương, các Trưởng cơ quan đại diện đã đưa ra nhiều gợi mở đáng chú ý. Đại sứ tiến cử Việt Nam tại Malaysia Phạm Thị Thúy Nga cho biết, dù Malaysia là thị trường có tiêu chuẩn khắt khe, nhưng nếu đạt được chứng nhận Halal của nước này, sản phẩm Việt Nam sẽ có lợi thế đáng kể khi tiếp cận các thị trường Hồi giáo khác. Bà cũng nhấn mạnh một nguyên tắc then chốt: với cộng đồng Hồi giáo, niềm tin giữ vai trò quyết định. Do đó, sau khi được cấp chứng nhận, doanh nghiệp cần duy trì nghiêm ngặt chất lượng sản phẩm để bảo đảm uy tín và mở rộng cơ hội hợp tác lâu dài.

Bên cạnh đó, Đại sứ bổ nhiệm tại Brunei Đỗ Thùy Dương còn mở rộng không gian tư duy khi khẳng định dư địa phát triển không chỉ giới hạn ở thực phẩm, mà còn vươn xa đến lĩnh vực du lịch Halal và thời trang Halal.

Nhằm cung cấp một giải pháp mang tính hệ thống, Phó Vụ trưởng Vụ Ngoại giao Kinh tế, Bộ Ngoại giao Luyện Minh Hồng đã mang đến một thông tin giải tỏa nhiều nút thắt: Kể từ tháng 4/2024, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chính thức thành lập Trung tâm chứng nhận Halal quốc gia. Đây là cột mốc đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam định hình được một hệ thống tiêu chuẩn Halal của riêng mình. Bà Luyện Minh Hồng đề nghị các địa phương chủ động hướng dẫn doanh nghiệp tiếp cận bộ tiêu chuẩn này trước tiên, đồng thời khẳng định, Chính phủ sẽ kiên trì đàm phán để tiến tới các thỏa thuận công nhận chất lượng lẫn nhau với các nước đối tác, gỡ bỏ rào cản từ gốc rễ.

Song song với câu chuyện nông sản và thị trường Halal, bài toán nâng tầm công nghệ công nghiệp và thâm nhập các thị trường tiêu chuẩn cao và khó tính bậc nhất thế giới cũng được mổ xẻ một cách sâu sắc. Đại diện cho tiếng nói của khối doanh nghiệp sản xuất, ông Nguyễn Trọng Luật, Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ TP. Hồ Chí Minh (HASI) – nơi quy tụ 270 doanh nghiệp phần lớn là quy mô vừa và nhỏ trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn, cơ khí, tự động hóa đã đặt hàng trực tiếp các vị đại sứ làm cầu nối đưa doanh nghiệp tiến vào thị trường châu Âu.

Trong bối cảnh rào cản thuế quan tại Mỹ gia tăng, việc đa dạng hóa thị trường đầu ra trở thành yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp. Đáng chú ý, HASI bày tỏ mong muốn tiếp cận và nhận chuyển giao công nghệ cơ khí chính xác từ các quốc gia có thế mạnh như Đức, Hà Lan, Thụy Sỹ, nhằm phục vụ nghiên cứu, phát triển và tiến tới sản xuất chip điện tử trong vòng 5–10 năm tới.

Bà Nguyễn Hương Trà, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Bỉ, kiêm nhiệm Đại Công quốc Luxembourg, Đại diện thường trực Việt Nam bên cạnh Liên minh châu Âu (EU), phát biểu tại tọa đàm.

Bà Nguyễn Hương Trà, Đại sứ bổ nhiệm Việt Nam tại Bỉ, kiêm nhiệm Đại Công quốc Luxembourg, Đại diện thường trực Việt Nam bên cạnh Liên minh châu Âu (EU), phát biểu tại tọa đàm.

Không chỉ dừng ở châu Âu, bài toán hội nhập tại châu Á cũng được phân tích qua góc nhìn của Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Osaka (Nhật Bản) Nguyễn Trường Sơn. Liên quan đến mong mỏi khắc phục tình trạng “được mùa mất giá” và nâng tầm năng lực công nghiệp hỗ trợ tại các địa phương như Cần Thơ, An Giang, Đồng Nai, ông Sơn cho biết, phía Nhật Bản đòi hỏi sự minh bạch và khắt khe tuyệt đối về thông tin. Theo đó, các dự án hợp tác trong lĩnh vực cảng cá, công nghệ bảo quản sau thu hoạch hay chuỗi cung ứng đều cần được chuẩn bị với hồ sơ đề xuất chi tiết, rõ ràng về nhu cầu và mục tiêu.

Ông đồng thời nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của các doanh nghiệp lớn trong nước, coi đây là điều kiện quan trọng để tiếp nhận công nghệ và tham gia hiệu quả, bền vững vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Ông Nguyễn Trường Sơn

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Osaka (Nhật Bản) nhiệm kỳ 2025-2028 Nguyễn Trường Sơn phát biểu tại Toạ đàm.

Phát biểu kết luận Tọa đàm, bà Luyện Minh Hồng tái khẳng định định hướng lấy ngoại giao kinh tế, khoa học và công nghệ làm mũi nhọn, phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số. Bộ Ngoại giao cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp, đồng thời tích cực phối hợp với 98 cơ quan đại diện ở nước ngoài để xây dựng danh mục các sự kiện, triển lãm quốc tế, qua đó góp phần nâng cao vị thế của gian hàng Việt Nam.

Đặc biệt, nhằm bảo đảm ngoại giao đi vào thực chất, từ năm 2026, Bộ Ngoại giao xác định tăng cường phối hợp chặt chẽ và duy trì kết nối thường xuyên với các Sở Ngoại vụ địa phương. Các Trưởng cơ quan đại diện được yêu cầu xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, xác định rõ lộ trình và thời hạn thực hiện, đồng thời gắn với cơ chế đánh giá minh bạch, có thể đo lường kết quả vào thời điểm kết thúc nhiệm kỳ.