Làm mẹ đơn thân và câu hỏi khó trả lời: 'Ba đứa bé là ai, sao không đi thêm bước nữa?'

Với nhiều mẹ đơn thân, cuộc sống được tính bằng những phép toán không có chỗ cho sai sót. Một mình họ phải đảm nhận đồng thời nhiều vai trò, vừa là cha, vừa là mẹ, vừa là trụ cột kinh tế, vừa là điểm tựa tinh thần cho con.

Làm mẹ đơn thân khổ trăm bề, vừa làm cha, vừa làm mẹ, vừa lo kinh tế chu toàn, dạy dỗ con chu đáo - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Buổi sáng ở các đô thị lớn thường bắt đầu bằng nhịp sống vội vã, tiếng xe nổ máy, tiếng trẻ gọi mẹ, những bước chân gấp gáp trong các khu trọ, chung cư.

Trong dòng chảy quen thuộc ấy, không ít người mẹ đưa con đến trường rồi lặng lẽ quay lại với công việc mưu sinh, không có ai bên cạnh để cùng chia sẻ những lo toan thường nhật.

Họ là những người mẹ đơn thân, một hình ảnh ngày càng phổ biến trong xã hội hiện đại. Tuy nhiên, sự phổ biến ấy không đồng nghĩa với việc những khó khăn mà họ đối mặt đã nhẹ đi.

Mẹ đơn thân phải gánh cả gia đình

Chị Hòa (32 tuổi, công nhân một khu công nghiệp ở Hà Nội) cho biết điều khó khăn nhất không hẳn là làm việc nhiều giờ, mà là không có ai để cùng bàn bạc, chia sẻ.

"Từ chuyện con học trường nào, lúc ốm đau xoay xở ra sao, đến tiền nhà, tiền sinh hoạt mỗi tháng… tất cả đều phải tự quyết. Không có ai để hỏi, mà cũng không có ai để trách", chị nói.

Không chỉ chị Hòa, chị Ngọc (29 tuổi, nhân viên bán hàng tại một trung tâm thương mại ở Hà Nội) cũng đang một mình nuôi con gái hơn 3 tuổi.

Ca làm việc của chị thường kết thúc lúc 22h. Những ngày không xoay được người trông con, chị phải gửi con ngủ nhờ nhà hàng xóm, rồi tranh thủ về đón sau giờ làm.

"Có hôm con sốt, tôi xin nghỉ một buổi mà cả ngày cứ thấp thỏm lo bị trừ lương, sợ ảnh hưởng công việc. Nhưng nếu không đi làm thì không biết lấy gì trang trải", chị Ngọc chia sẻ.

Với chị, áp lực không chỉ nằm ở thu nhập, mà ở cảm giác luôn phải lựa chọn giữa làm mẹ và mưu sinh.

"Ba đứa bé đâu?", "sao không đi thêm bước nữa cho đỡ vất vả?"

Dù xã hội đã cởi mở hơn, mẹ đơn thân vẫn phải đối diện với những định kiến âm thầm nhưng kéo dài. Đó là những câu hỏi tưởng chừng vô tư như: "Ba đứa bé đâu ?", "sao không đi thêm bước nữa cho đỡ vất vả?".

Đó cũng là những ánh nhìn ái ngại, đôi khi pha lẫn tò mò, khi họ xuất hiện một mình trong những không gian vốn quen thuộc với hình ảnh gia đình đủ đầy.

Không ít người mẹ chọn cách im lặng trước những câu hỏi ấy. Im lặng không phải vì xấu hổ, mà vì họ không muốn phải giải thích đời sống riêng của mình. Sự im lặng lâu dần trở thành một cách tự bảo vệ.

Chị Thảo (36 tuổi, là một lao động tự do) ly hôn khi con trai mới hơn một tuổi. Hiện chị vừa bán hàng online, vừa nhận may gia công để trang trải cuộc sống.

"Điều tôi sợ nhất là lúc con hỏi về ba. Tôi không né tránh, nhưng cũng không biết phải nói thế nào để con không cảm thấy mình thua thiệt", chị Thảo chia sẻ.

Mỗi lần nhìn những gia đình đủ đầy, chị Thảo lại tự nhủ phải cố gắng nhiều hơn để bù đắp cho con. "Chỉ mong con lớn lên không thấy mình khác biệt", chị nói.

Mẹ đơn thân thường được xã hội nhắc đến bằng hai chữ "mạnh mẽ". Nhưng sự "mạnh mẽ" ấy đôi khi lại biến thành áp lực, khiến họ không được phép yếu đuối hay cần giúp đỡ.

Để mẹ đơn thân không phải đi một mình, họ không cần những lời khuyên phải sống thế nào cho "đúng".

Điều họ cần là một xã hội đủ bao dung để không đặt ra những câu hỏi phán xét, đủ chính sách để không đẩy họ vào thế phải tự xoay xở mọi thứ, và đủ thấu hiểu để không biến sự "mạnh mẽ" của họ thành nghĩa vụ.

Với những người mẹ đơn thân, điều tử tế nhất mà cộng đồng có thể làm, đôi khi chỉ là đừng khiến họ cảm thấy mình phải đơn độc trong chính hành trình làm mẹ.