Kiểm định xe máy: cần chủ động vào cuộc sớm

TP.HCM thuộc nhóm các TP có mức độ ô nhiễm cao, nhất là bụi mịn. Một trong những nguyên nhân là do TP.HCM có quá nhiều xe có động cơ xăng dầu.

Chiếc xe máy xả khói đen chạy trong một khu đô thị ở quận Nam Từ Liêm (Hà Nội) - Ảnh: QUANG THẾ

Để hướng tới mục tiêu quốc gia Net zero vào năm 2050 và TP xanh, TP đáng sống, TP.HCM đã chuẩn bị lên kế hoạch cho việc hạn chế khí phát thải từ các loại xe có động cơ xăng dầu.

Việc kiểm soát khí thải 11 triệu xe máy trên địa bàn TP.HCM không phải là dễ, cần phải có quy trình, lộ trình và kế hoạch khả thi, bởi nó liên quan đến nhiều phía.

Các sở chức năng phải chuẩn bị tài chính, nhân lực, trang thiết bị, mặt bằng, còn người dân phải tính đến các phương án hợp lý nhất.

Theo các đề án xây dựng, TP không có chủ trương bỏ xe máy chạy xăng dầu ngay mà các xe có thể duy trì với điều kiện phải bảo đảm các tiêu chuẩn kỹ thuật.

Tuy nhiên, các tiêu chuẩn kỹ thuật của ERO 4 hay ERO 2 khá xa lạ với người dân, trong khi các chỉ số như CO (carbon monoxide), HC (hydrocacbon), Nox (oxit nitơ) và PM (bụi min) phải đo lường chứ không cảm nhận bằng mắt hay bằng tai.

Chính vì thế Sở Xây dựng TP.HCM vừa yêu cầu cơ sở đăng kiểm chuẩn bị mặt bằng, thiết bị để kiểm tra khí thải xe máy trong năm 2026.

Với khoảng 30 trạm đăng kiểm mà kiểm tra cho cả ô tô và xe máy là không thể, vì ngay trong giai đoạn hiện nay việc kiểm định khí thải ô tô đã quá tải. Do đó, Sở Xây dựng TP nên tính đến phương án xã hội hóa, tìm kiếm sự hợp tác từ xã hội, linh hoạt hơn trong việc kiểm định này.

Có một kinh nghiệm cần học hỏi là hiện nay trên địa bàn TP có khoảng 80 cơ sở bảo trì xe máy hiệu Honda, bất cứ cơ sở nào cũng có máy kiểm khí thải xe máy khá nhỏ gọn, vận hành đơn giản, chỉ mất 30 - 45 phút là cho ra kết quả, khách hàng biết các chỉ số qua phiếu báo.

Từ mô hình này, TP.HCM có thể nhân rộng ra khắp TP. TP.HCM cho phép các trạm xăng, các tiệm sửa xe đăng ký dịch vụ kiểm định có thu phí.

Người dân chỉ việc ghé trạm, trả phí đo lường (tương đương giá 1 lít xăng) để biết xe mình đang ở mức nào nhằm đưa ra phương án tốt nhất cho gia đình. Nếu xe vượt chuẩn thì tự đi khắc phục sửa chữa, nâng cấp; còn nếu quá cũ thì hủy bỏ, vay mượn mua xe điện mới.

Điều quan trọng là để kết quả kiểm định mà các máy in ra được Sở Xây dựng chấp nhận như một cơ sở pháp lý thì cần phải ban hành bộ tiêu chí kỹ thuật rõ ràng, có quy định kiểm định máy móc định kỳ và ngẫu nhiên, đảm bảo chất lượng và độ tin cậy của kết quả.

Chính phủ kiến tạo, chính quyền thiết kế và người dân đồng hành là chủ trương của Nhà nước trong giai đoạn mới này, nhất là sau Đại hội Đảng lần thứ XIV.