Khi người dân 'nhìn thấy' điện năng để tiết kiệm trong mùa nắng nóng

Những ngày đầu hè, thời tiết Đà Nẵng nắng nóng gay gắt, chiếc điều hòa gần như hoạt động hết công suất trong nhiều gia đình. Cùng với đó, nỗi lo về hóa đơn tiền điện cũng dậy lên.

Chị Ngô Thị Hạnh ở phường Hòa Cường, TP Đà Nẵng cài đặt điều hòa nhiệt độ ở phòng khách từ 25 lên 27 độ C - Ảnh: LÊ HẢI

Nhưng khác với trước đây, nhiều hộ dân giờ đã có thể theo dõi mức tiêu thụ điện theo từng khung thời gian thông qua ứng dụng chăm sóc khách hàng của ngành điện, từ đó điều chỉnh thói quen sử dụng điện hiệu quả hơn.

Đây không chỉ là câu chuyện công nghệ minh bạch hóa sản lượng tiêu thụ điện, mà còn là bước thay đổi trong cách người dân quản lý chi tiêu năng lượng.

Theo dõi điện để đổi thói quen

19h30, tại gia đình chị Ngô Thị Hạnh ở phường Hòa Cường, điều hòa phòng khách vẫn hoạt động nhưng mức cài đặt đã chuyển từ 25 lên 27 độ C. Chị Hạnh cho biết trước đây gia đình thường bật điều hòa càng lạnh càng tốt vì nghĩ làm mát nhanh sẽ tiết kiệm hơn.

"Sau khi theo dõi biểu đồ điện tiêu thụ trên ứng dụng, tôi mới thấy chỉ vài giờ dùng điều hòa sai cách đã kéo mức điện tăng mạnh. Từ đó, cả nhà thay đổi thói quen", chị Hạnh nói.

Theo chị Hạnh, gia đình bắt đầu theo dõi dữ liệu điện năng tiêu thụ mỗi ngày để "bắt bệnh" thiết bị nào đang ngốn điện nhất. Kết quả bất ngờ là không phải tủ lạnh hay máy giặt, mà điều hòa là thủ phạm chính.

"Trước đây bật 24 - 25 độ cả đêm, giờ để 27 - 28 độ, thêm quạt gió tuần hoàn, cảm giác vẫn mát mà tiền điện giảm rõ", chị chia sẻ.

Theo ngành điện Đà Nẵng, trên thực tế, nhiều người dùng vẫn hiểu sai về điều hòa. Cài nhiệt độ càng thấp không giúp phòng mát nhanh hơn, mà chỉ buộc máy nén hoạt động lâu hơn, tiêu thụ điện nhiều hơn.

Mức cài đặt hợp lý trong mùa nóng thường là 26 - 28 độ C, kết hợp quạt để luân chuyển khí mát. Nếu phòng kín tốt, cứ tăng thêm 1 độ C có thể giúp giảm đáng kể điện năng tiêu thụ. Thói quen bật/tắt liên tục cũng phản tác dụng vì mỗi lần khởi động, máy nén phải tăng tải lớn.

Anh Từ Công Hoan, một cư dân tại phường Cẩm Lệ, kể trước đây hóa đơn điện mùa hè gia đình anh thường tăng 30 - 40%. "Năm nay tôi thử theo dõi theo ngày. Có hôm khách đến chơi, bật 3 điều hòa gần như liên tục, hôm sau nhìn biểu đồ là thấy ngay mức tăng. Có dữ liệu cụ thể nên dễ thay đổi hành vi hơn là nghe khuyến cáo chung chung", anh Hoan nói.

Thông qua ứng dụng EVNCPC CSKH, khách hàng có thể theo dõi sản lượng điện, lịch sử tiêu thụ và các cảnh báo bất thường - Ảnh: DNCC

Minh bạch điện năng giúp giảm hóa đơn

Đại diện Công ty Điện lực Đà Nẵng cho biết việc minh bạch dữ liệu tiêu thụ điện là một phần trong lộ trình số hóa dịch vụ khách hàng, giúp người dân chủ động giám sát và điều chỉnh nhu cầu sử dụng. Thông qua ứng dụng EVNCPC CSKH, khách hàng có thể theo dõi sản lượng điện, lịch sử tiêu thụ và các cảnh báo bất thường.

"Mục tiêu không chỉ là cung cấp điện ổn định, mà còn giúp khách hàng sử dụng điện hiệu quả hơn. Khi khách hàng thấy rõ mức tiêu thụ điện của gia đình mình, việc tiết kiệm trở nên trực quan hơn rất nhiều", ông Bùi Đỗ Quốc Huy - Phó giám đốc PC Đà Nẵng cho biết.

Trong các đợt nắng nóng, nhóm thiết bị làm mát chiếm tỉ trọng lớn nhất trong mức tăng điện sinh hoạt. Điều đáng nói là nhiều mức tăng không đến từ việc sử dụng nhiều hơn, mà từ cách sử dụng chưa tối ưu. Điều hòa bẩn lọc gió, phòng không kín, ánh nắng chiếu trực tiếp, hoặc bật máy ở mức quá thấp đều khiến điện năng tiêu hao cao hơn cần thiết.

Việc phát triển điện áp mái tại các hộ gia đình đang được ngành điện khuyến kích phát triển, nhằm giảm tải cho hệ thống điện quốc gia vào giờ cao điểm - Ảnh: HÀ THU

Các chuyên gia năng lượng cho rằng minh bạch dữ liệu là công cụ mạnh để thay đổi hành vi tiêu dùng. Khi hóa đơn chỉ xuất hiện cuối tháng, người dùng khó xác định nguyên nhân tăng giảm. Nhưng khi dữ liệu được cập nhật thường xuyên, hàng ngày thậm chí hàng giờ thì phản ứng sẽ gần như tức thời.

Ở góc độ người tiêu dùng, chị Hạnh cho rằng yếu tố quan trọng nhất là "nhìn thấy ngay hậu quả". "Trước đây hóa đơn tăng thì chỉ than mắc. Giờ biết chính xác hôm nào dùng nhiều, vì sao tăng, mình tự điều chỉnh được", chị nói.

Đà Nẵng đang bước vào cao điểm nắng nóng, áp lực lên hệ thống điện là điều dễ hiểu khi nhu cầu làm mát tăng đồng loạt. Tuy nhiên, bài toán không chỉ nằm ở việc cung ứng đủ điện, mà còn ở việc sử dụng hiệu quả hơn.

Một chiếc điều hòa không phải là thiết bị gây tốn quá nhiều điện nếu dùng đúng cách; ngược lại, chỉ một vài thói quen nhỏ như cài quá lạnh, không vệ sinh máy định kỳ… cũng đủ khiến hóa đơn cuối tháng đội lên đáng kể.

Minh bạch chỉ số điện đến từng thời gian không đơn thuần là tiện ích công nghệ. Với người dân, đó là công cụ quản lý chi tiêu. Với ngành điện, đó là cách xây dựng niềm tin bằng dữ liệu. Và trong mùa hè oi bức, đôi khi tiết kiệm điện không bắt đầu từ lời kêu gọi, mà bắt đầu từ việc mỗi gia đình hiểu chính xác mình đang tiêu thụ bao nhiêu điện mỗi ngày.