Khi Gia Lai ra biển lớn

Cùng với cả nước, quyết định lịch sử sáp nhập hai tỉnh Gia Lai và Bình Định đã hình thành tỉnh Gia Lai mới rộng lớn, trải dài từ cao nguyên tới bờ biển với tiềm năng phát triển toàn diện.

Tỉnh Gia Lai mới sau sáp nhập trải dài từ cao nguyên tới ven biển, hội tụ đầy đủ tiềm năng trở thành cực tăng trưởng của khu vực Nam Trung Bộ - Tây Nguyên. Trong ảnh: Một góc đô thị biển Quy Nhơn, Gia Lai.

Nhân dịp năm mới 2026, Tuổi Trẻ có cuộc phỏng vấn ông Phạm Anh Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, về tầm nhìn và định hướng phát triển của tỉnh mới.

Áo mới Gia Lai

* Thưa ông, sau sáp nhập, tỉnh Gia Lai được đánh giá có nhiều lợi thế, cơ hội phát triển mới để vươn lên thành cực tăng trưởng của cả khu vực. Những tiềm năng thế mạnh đặc biệt của tỉnh là gì?

- Nếu trước đây Gia Lai mạnh về tài nguyên nhưng thiếu cửa ngõ ra biển, Bình Định mạnh về cảng biển nhưng thiếu hậu phương nguyên liệu rộng lớn, thì nay "chiếc áo mới" đã tạo ra một không gian phát triển liền mạch.

Sau sáp nhập, tỉnh mới đã hội tụ đầy đủ các điều kiện hiếm có để phát triển toàn diện và bền vững.

Trước hết là không gian phát triển rất lớn, với diện tích hơn 21.500km², lớn thứ hai cả nước, dân số trên 3,5 triệu người với thành phần dân tộc đa dạng, tạo nên không gian văn hóa giàu bản sắc. Tỉnh có hơn 600.000 ha rừng cùng hàng triệu ha đất nông nghiệp màu mỡ, là nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế xanh và bền vững.

Gia Lai có lợi thế đặc biệt khi kết nối trọn vẹn từ cao nguyên tới biển: phía Tây là vùng đất bazan tươi tốt, tài nguyên rừng và nông nghiệp phong phú; phía Đông là hệ thống cảng biển nước sâu, sân bay, đô thị biển năng động. Ít địa phương nào cùng lúc sở hữu cửa khẩu quốc tế, cao nguyên, đồng bằng và biển trong một chỉnh thể thống nhất như hiện nay.

Tỉnh nằm ở vị trí chiến lược, trung tâm các trục Đông - Tây, Bắc - Nam, là cầu nối giữa duyên hải miền Trung, Tây Nguyên và các nước Lào, Campuchia, tiểu vùng Mekong.

Với hệ sinh thái đa dạng, 130km bờ biển, 80km đường biên giới cùng tiềm năng nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo, công nghiệp, dịch vụ và logistics, Gia Lai hướng tới một tỉnh hiện đại, năng động và bền vững.

Cùng với đó là tiềm năng rất lớn về năng lượng tái tạo, công nghiệp chế biến, logistics, du lịch, công nghệ cao, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo và công nghiệp bán dẫn. Quan trọng hơn, sau sáp nhập, cùng với không gian mới là tư duy phát triển mới và động lực cải cách mạnh mẽ, tạo nền tảng bứt phá trong giai đoạn tới.

Lãnh đạo tỉnh Gia Lai thực hiện lễ khởi công dự án đường bộ cao tốc Quy Nhơn - Pleiku (dự án thành phần 3) cuối năm 2025

* Từ những tiềm năng, thế mạnh sẵn có, định hướng phát triển của tỉnh trong năm 2026 và nhiệm kỳ 5 năm tới ra sao?

- Giai đoạn 2026 - 2030, Gia Lai hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ, du lịch, trí tuệ nhân tạo (AI) và chip bán dẫn. Phấn đấu trở thành tỉnh phát triển khá, đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số, cùng cả nước vững bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Năm 2025, chúng tôi đạt kết quả cao về thu hút đầu tư, có sự chuyển biến về chất lượng dòng vốn. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh tiếp tục thu hút đầu tư có chọn lọc, hiệu quả và bền vững. Bước sang năm 2026, địa phương tiếp tục xác định thu hút đầu tư là giải pháp trọng tâm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.

Tỉnh kiên định 5 trụ cột phát triển, là: phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo làm trụ đỡ của nền kinh tế; phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; phát triển nông nghiệp công nghệ cao và lâm nghiệp bền vững; phát triển dịch vụ cảng và logistics hiện đại, đồng bộ; phát triển đô thị nhanh và bền vững gắn với kinh tế đô thị.

Chúng tôi đang tập trung hoàn thiện hạ tầng, nâng tỉ lệ lấp đầy tại các khu kinh tế, khu công nghiệp hiện hữu. Đặc biệt là Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh và Khu công nghiệp - đô thị và dịch vụ Becamex - VSIP Bình Định. Chuẩn bị và triển khai các khu công nghiệp trọng điểm: Phù Mỹ, Hoài Mỹ, Cát Trinh, Bình Nghi, Nam Pleiku, Đắk Đoa, khu vực cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh.

Các dự án năng lượng tái tạo trọng điểm như điện gió Hòn Trâu và các dự án điện gió, điện mặt trời khác đang khẩn trương triển khai, từng bước đưa Gia Lai trở thành trung tâm công nghiệp năng lượng tái tạo của vùng.

Cùng với đó, xác định rõ các khu vực phát triển đô thị, khu dân cư, khu hành chính, khu dịch vụ, thương mại làm cơ sở thu hút đầu tư và bố trí nguồn lực. Đẩy mạnh phát triển thương mại, dịch vụ gắn với đô thị, du lịch và logistics.

Ông Phạm Anh Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai

Khơi "dòng chảy thịnh vượng"

* Trong các cuộc làm việc, ông nhiều lần nói về tầm nhìn của tỉnh Gia Lai mới sẽ phát triển bao trùm từ rừng tới biển; trong đó nhấn mạnh hành lang kinh tế Đông - Tây. Kế hoạch phát triển liên vùng này cụ thể thế nào?

- Hãy hình dung chỉ vài năm nữa, một container hàng nông sản công nghệ cao từ Pleiku chỉ mất hơn 1 giờ để đến cảng Quy Nhơn và xuất đi thế giới. Hành lang này không chỉ là con đường vận tải, nó là "dòng chảy thịnh vượng" đánh thức các vùng đất khó khăn dọc quốc lộ 19.

Hành lang kinh tế Đông - Tây là trục xương sống trong không gian phát triển mới của tỉnh Gia Lai. Trục này bắt đầu từ cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh, đi qua trung tâm Pleiku ở phía Tây và kết nối trực tiếp với Quy Nhơn - trung tâm kinh tế, cảng biển, đô thị biển ở phía Đông.

Trên hành lang này, tỉnh tập trung đầu tư hạ tầng giao thông, logistics, khu công nghiệp, khu đô thị và dịch vụ. Trong đó, nổi bật là tuyến cao tốc Quy Nhơn - Pleiku vừa được khởi công cuối năm 2025, cùng hệ thống quốc lộ 19, 14, 25 và các tuyến kết nối vào khu, cụm công nghiệp.

Gia Lai định hướng hình thành chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - xuất khẩu: vùng nguyên liệu và công nghiệp chế biến ở phía Tây; trung tâm logistics, cảng biển, dịch vụ xuất nhập khẩu ở phía Đông.

Hành lang này không chỉ phục vụ nội tỉnh mà còn mở rộng không gian giao thương cho Tây Nguyên, Nam Lào và Đông Bắc Campuchia. Có thể nói, đây là "con đường ra biển lớn" của Tây Nguyên, đồng thời là động lực tăng trưởng chiến lược để Gia Lai phát triển nhanh, bền vững và hội nhập sâu với khu vực, quốc tế.

Gia Lai - Ảnh 4.

* Ông có thể chia sẻ đôi nét về tình hình thu hút đầu tư, những kết quả nổi bật trong việc thu hút các dự án lớn về tỉnh?

- Năm 2025, toàn tỉnh thu hút 192 dự án đầu tư, vượt 27 dự án so với chỉ tiêu (vượt 16% kế hoạch) tổng vốn đăng ký đạt gần 160.000 tỉ đồng. Đây là năm có quy mô vốn thu hút lớn từ trước đến nay, mức vượt khá cao, cho thấy sức hấp dẫn của môi trường đầu tư của tỉnh trong bối cảnh kinh tế chung còn nhiều khó khăn.

Điều tôi tâm đắc không chỉ là con số gần 160.000 tỉ đồng vốn đăng ký, mà là sự hiện diện của những dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường. Chúng tôi đang chuyển từ trạng thái "trải thảm đỏ mời gọi" sang "hợp tác cùng phát triển", chọn lọc nhà đầu tư thật sự có năng lực và trách nhiệm.

Đáng chú ý, giai đoạn từ ngày 1-7-2025 đến nay bức tranh thu hút đầu tư có nhiều điểm mới. Chỉ trong gần 6 tháng, toàn tỉnh đã thu hút 72 dự án với tổng vốn đăng ký 103.624 tỉ đồng, chiếm gần 65% tổng vốn cả năm. Điều này thể hiện hiệu ứng tích cực từ việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy và không gian phát triển mới.

Khu vực đầu tư trong nước vẫn giữ vai trò chủ đạo với 176 dự án, chiếm khoảng 78% tổng vốn. Khẳng định niềm tin và sự mở rộng đầu tư của doanh nghiệp trong nước. Đặc biệt là các tập đoàn, doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực hạ tầng, công nghiệp và bất động sản.

Bên cạnh đó, 16 dự án FDI với tổng vốn đăng ký tương đương hơn 1,4 tỉ USD tiếp tục là điểm nhấn quan trọng, phản ánh xu hướng gia tăng tỉ trọng vốn ngoại và mức độ hội nhập ngày càng sâu của Gia Lai vào dòng vốn đầu tư quốc tế.

Công nhân Binh đoàn 12 khẩn trương xây dựng khu tái định cư cho người dân mất nhà trong bão số 13 tại xã Đề Gi - Ảnh: TẤN LỰC