Khi AI trở thành 'người dẫn đạo' Phật pháp

Công cụ mang tên BuddhaBot cho phép người dùng đặt câu hỏi và nhận phản hồi dựa trên lời dạy của Đức Phật, với mục tiêu giúp họ tiếp cận giáo lý mọi lúc, mọi nơi.

Lễ ra mắt và ký kết hợp tác dự án "BuddhaBot Plus", một chatbot trí tuệ nhân tạo chuyên giải thích Phật pháp bằng tiếng Anh - Ảnh: thebhutanlive.com

Hệ thống này do nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Kyoto và công ty công nghệ Teraverse (cùng của Nhật Bản) phối hợp thực hiện.

Tại thủ đô Thimphu, khoảng 450 nhà sư đang sử dụng phiên bản nâng cấp BuddhaBot Plus trong giai đoạn thử nghiệm. Chatbot có thể đưa ra những lời khuyên cụ thể cho các vấn đề thường nhật - từ cảm xúc tiêu cực như đố kỵ cho đến cách tu tập lòng từ bi - dựa trên các văn bản kinh điển của đạo Phật như Kinh Pháp Cú (Dhammapada).

Theo các nhà phát triển BuddhaBot, ý tưởng xây dựng chatbot này hình thành từ lo ngại về sự suy giảm ảnh hưởng của Phật giáo trong xã hội hiện đại, đặc biệt tại Nhật Bản - nơi được dự báo rằng 30% số ngôi chùa hiện nay có thể biến mất vào năm 2040.

Công nghệ AI được kỳ vọng sẽ giúp lấp khoảng trống do thiếu hụt tăng sĩ, đồng thời tạo ra kênh tiếp cận mới cho thế hệ trẻ.

Phiên bản đầu tiên của BuddhaBot ra mắt năm 2021 nhưng còn hạn chế do câu trả lời ngắn và thiếu chiều sâu. Đến năm 2025, phiên bản mới ứng dụng công nghệ AI tạo sinh dựa trên ChatGPT đã cải thiện đáng kể khả năng diễn giải, giúp phản hồi chi tiết và mang tính hướng dẫn cao hơn.

Tuy nhiên, việc đưa AI vào lĩnh vực tôn giáo cũng đặt ra nhiều thách thức. Một trong những lo ngại lớn là hiện tượng "ảo giác" - khi AI tạo ra thông tin không chính xác. Để hạn chế rủi ro, hệ thống tách biệt rõ phần trích dẫn kinh điển trong văn bản gốc và phần diễn giải do AI tạo ra, đồng thời khuyến khích người dùng tự kiểm chứng và suy ngẫm.

Dù còn tranh cãi, nhưng xu hướng ứng dụng AI này đang lan rộng. Các cộng đồng Phật giáo tại Sri Lanka và Thái Lan cũng bày tỏ quan tâm đến mô hình tương tự. Thậm chí, nhóm phát triển còn tiến xa hơn khi tích hợp BuddhaBot Plus vào robot hình người, mở ra khả năng truyền bá giáo lý theo những cách hoàn toàn mới.