Hoàn thiện thể chế để hiện thực hóa khát vọng Việt Nam vào năm 2045

Phó Chủ tịch Quốc hội Đỗ Văn Chiến nhấn mạnh việc đổi mới tư duy trong công tác lập pháp là nền tảng quyết định để tháo gỡ các nút thắt, thúc đẩy phát triển, đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới

Tổng Bí thư chủ trì phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, Đại hội sẽ quyết định đường lối phát triển đất nước, với khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045.

Vì vậy, yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp luật, tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển, đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Nhân dịp này, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Quốc hội, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến đã trả lời phỏng vấn báo chí về đổi mới tư duy trong công tác lập pháp thời gian tới.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội nêu rõ, sau 40 năm đổi mới, nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, trong đó có vai trò quan trọng của xây dựng thể chế, hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Tuy nhiên, trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước biến động nhanh chóng, phức tạp, khó lường; yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, một số hạn chế, bất cập của thể chế pháp luật đã bộc lộ rõ hơn, trở thành những “điểm nghẽn” cản trở sự phát triển.

Trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh và khu vực bán đảo Thủ Thiêm, nơi được đầu tư phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Nếu thể chế chậm được đổi mới, thiếu đồng bộ, thiếu tính khả thi, không theo kịp thực tiễn, sẽ là nguy cơ trở thành rào cản đối với hoạt động quản lý nhà nước, sản xuất kinh doanh và đời sống xã hội.

Việc đổi mới tư duy xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp luật là yêu cầu khách quan, mang tính chiến lược lâu dài.

Đổi mới mạnh mẽ tư duy “làm luật để quản lý” sang “lập pháp kiến tạo phát triển,” bám sát tư tưởng chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm: Công tác xây dựng và thi hành pháp luật là một “cuộc cách mạng về tư duy,” cần dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm,” thay vào đó là tư duy tạo lập khuôn khổ pháp lý minh bạch, ổn định để quản lý hiệu quả, khuyến khích đổi mới sáng tạo, giải phóng sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực trong xã hội; pháp luật phải thực sự đi trước một bước, trở thành nền tảng ổn định, lâu dài cho phát triển, đủ linh hoạt để thích ứng với những yêu cầu mới của thực tiễn.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội, tinh thần đổi mới tư duy này đã được thể hiện rất rõ trong Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Khẳng định công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp luật là một trong những đột phá chiến lược, là “đòn bẩy” quan trọng để giải phóng mọi nguồn lực, tạo động lực mới cho phát triển; đồng thời, yêu cầu xây dựng hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, hiện đại, khả thi, minh bạch, lấy hiệu quả phát triển và lợi ích của nhân dân làm thước đo, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, xã hội và thị trường.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội cho biết, quán triệt tinh thần chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, thời gian qua, Quốc hội đã không ngừng đổi mới tư duy lập pháp, tháo gỡ được nhiều điểm nghẽn, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của đất nước, góp phần hoàn thành các mục tiêu kế hoạch năm 2025 và mục tiêu Đại hội toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã đề ra.

Trong thời gian tới, quán triệt sâu sắc chủ trương, đường lối, Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Quốc hội sẽ tiếp tục đổi mới tư duy trong công tác lập pháp, tập trung chủ yếu vào một số nội dung sau.

Cụ thể là nâng cao chất lượng đánh giá tác động chính sách, lấy ý kiến rộng rãi và thực chất của các đối tượng chịu sự tác động, nhất là cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học.

Pháp luật được xây dựng theo hướng ngắn gọn, rõ ràng, chỉ quy định những nội dung lớn, có tính nguyên tắc; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo điều kiện linh hoạt cho Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương trong tổ chức thực hiện, gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát đảm bảo hiệu lực, hiệu quả.

Xây dựng pháp luật không chỉ đúng về nguyên tắc, chặt chẽ về kỹ thuật, mà quan trọng hơn là phải có tính khả thi, dễ tiếp cận, dễ thực hiện, không chồng chéo, không mâu thuẫn, thống nhất giữa các ngành, lĩnh vực, trung ương và địa phương; đồng thời, phải kịp thời rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ những quy định không còn phù hợp, gây ách tắc trong huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội.

"Tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” đang cản trở phát triển, nhất là trong các lĩnh vực then chốt như đầu tư, đất đai, tài chính, ngân sách, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo… Cần mạnh dạn thí điểm các cơ chế, chính sách mới mang tính đột phá, vượt trội, trên cơ sở kiểm soát chặt chẽ rủi ro, tổng kết thực tiễn để kịp thời hoàn thiện và nhân rộng. Đây là cách làm phù hợp để pháp luật vừa bảo đảm tính ổn định, vừa đủ linh hoạt để thích ứng với sự vận động nhanh chóng của thực tiễn," Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội chỉ rõ.

Cùng với đó là nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác xây dựng và thi hành pháp luật, bảo đảm bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, tư duy đổi mới và tinh thần trách nhiệm cao.

Đặc biệt, cần xây dựng đội ngũ đại biểu Quốc hội và hệ thống cơ quan tham mưu, giúp việc đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ; tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong tổ chức thực thi pháp luật, gắn quyền hạn với trách nhiệm; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác xây dựng, phổ biến và thi hành pháp luật nhằm nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả quản lý nhà nước.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội nhấn mạnh, trong bối cảnh đất nước đang đứng trước thời cơ và vận hội mới, việc đổi mới tư duy xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mang tính quyết định đối với việc tháo gỡ các nút thắt, giải phóng sức sản xuất, khơi dậy khát vọng phát triển và tinh thần sáng tạo của toàn xã hội.

Thực hiện tốt nhiệm vụ này sẽ tạo nền tảng pháp lý vững chắc, đảm bảo đất nước tự chủ, tự lực, tự cường, vững bước vào kỷ nguyên phát triển thịnh vượng, đem lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân./.