Hành trình tìm nghề của chàng trai khuyết tật 2 chân

Sau một ngày cắt cỏ thuê, Y Đut Niê trở về phòng trọ với quần áo còn bám đất đỏ bazan, mở điện thoại đăng vài dòng tìm việc.

"Đắk Lắk có công việc nào dành cho người khuyết tật chân không ạ? Em đi lại bình thường. Em cần tìm việc".

Bài đăng nhanh chóng nhận được hàng chục nghìn lượt tương tác và chia sẻ. Vài ngày sau, một chủ cửa hàng sửa điện thoại ở huyện Ea H'leo ngỏ ý nhận anh vào học nghề miễn phí.

Y Đut Niê, 23 tuổi. Ảnh: NVCC

Y Đut Niê (tên thân mật là Đốt) sinh năm 2003 tại xã Krông Búk, tỉnh Đăk Lăk trong gia đình có bốn anh em. Từ khi chào đời, một chân của anh quặp hẳn ra phía sau, chân còn lại ngắn hơn bình thường. Mỗi bước đi đều chậm và nặng nhọc hơn người khác.

Tuổi thơ của Đốt gắn với những con đường đất gập ghềnh dẫn lên rẫy. Gia đình làm nông, cuộc sống quanh năm thiếu trước hụt sau. Việc đến trường vốn đã xa, đôi chân khuyết tật khiến hành trình ấy càng vất vả.

Ở trường, Đốt thường bị bạn bè trêu chọc vì dáng đi khác lạ. Đến nay, những đứa trẻ trong xóm mỗi lần gặp vẫn gọi anh bằng những biệt danh khó nghe. Ngày nhỏ, anh từng tủi thân nhưng chưa bao giờ oán trách, bởi luôn nghĩ lũ trẻ còn bé, chưa hiểu chuyện.

Học hết tiểu học, Đốt nghỉ học vì gia đình không đủ điều kiện. Ban đầu anh cũng buồn, nhưng sớm chấp nhận thực tế và tự nhủ nếu không thể học tiếp thì phải đi làm để nuôi bản thân.

"Tôi nghĩ nếu không học tiếp được thì phải đi làm để tự nuôi mình", Đốt nhớ lại.

Cha mẹ cũng không vì thương con mà giữ ở nhà. Họ chỉ cho Đốt những công việc vừa sức để tập tự lập.

Ông Y Đội Ayun, cha của Đốt, nhớ con trai khoảng 13 tuổi đã nhất quyết xin theo bố mẹ lên rẫy. Dù nhiều lần ngăn cản, cậu vẫn lén cầm dụng cụ đi theo.

"Nó làm gì cũng chịu khó. Tuốt cà phê sạch lắm. Điều khiến tôi yên tâm nhất là từ nhỏ đến lớn lúc nào nó cũng muốn tự lo cho cuộc sống của mình", người cha nói.

Dù đôi chân khiếm khuyết, Đốt vẫn có thể tự chạy xe máy, đi làm và đi du lịch. Ảnh: NVCC

Lớn lên giữa những người nông dân quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, Đốt chưa từng thấy cha mẹ than trách số phận. Điều đó cũng trở thành cách anh nhìn cuộc sống. Thay vì mặc cảm vì đôi chân khiếm khuyết, chàng trai luôn nghĩ mình vẫn may mắn vì còn đôi tay để lao động và tự nuôi sống bản thân.

Đầu năm 2020, mang theo 400.000 đồng trong túi, Đốt một mình vào TP HCM sau khi thấy nhiều thông tin tuyển dụng trên các hội nhóm dành cho người khuyết tật.

Tiền xe khách hết gần một nửa. Số còn lại chỉ đủ mua vài gói mì tôm. Gần một tuần đầu, bữa nào anh cũng ăn mì. Có lúc túng quẫn đến mức nghĩ sẽ mang căn cước công dân đi cầm lấy tiền thì một người cùng khu trọ mua tặng cả thùng mì. Ăn hết số mì đó, anh gọi điện về nhờ anh trai gửi thêm 1,5 triệu đồng để cầm cự.

Nhìn lại quãng thời gian ấy, Đốt nhớ nhất sự liều lĩnh của tuổi trẻ. Lần đầu đặt chân đến TP HCM, thấy tài xế xe ôm công nghệ gọi, anh cứ thế lên xe mà chẳng hề biết người đó là ai. Bây giờ nghĩ lại, anh vẫn thấy sợ vì sự vô tư của mình khi ấy.

"Giờ có bảo đi lại như vậy, tôi sẽ từ chối", Đốt nói.

Sau nhiều lần gõ cửa xin việc ở quán ăn, cửa hàng tạp hóa, đơn vị lắp camera và nhiều nơi khác, Đốt được nhận làm nhân viên giám sát camera, rồi chăm sóc khách hàng cho một công ty nước ngoài với mức lương khoảng 6-7 triệu đồng mỗi tháng.

Thu nhập không cao nhưng đủ để anh thuê phòng trọ, trang trải cuộc sống và gửi một phần tiền về quê cho cha mẹ. Những năm sống ở TP HCM cũng giúp Đốt cảm nhận được sự tử tế từ đồng nghiệp và cấp trên. Đến nay, nhiều người vẫn giữ liên lạc, thỉnh thoảng gọi điện hỏi thăm anh.

Cuối năm 2024, chi phí sinh hoạt ngày càng tăng trong khi thu nhập gần như không đổi, Đốt quyết định trở về Đắk Lắk.

Không còn công việc văn phòng, anh quay lại với những việc chân tay. Có người thuê phát cỏ thì phát cỏ, dọn rẫy thì đi dọn, kiếm củi cũng nhận. Việc nào phù hợp với sức khỏe và kiếm được đồng tiền chân chính, anh đều làm.

Có ngày anh kiếm khoảng 250.000 đồng, hôm nhiều việc được 500.000-600.000 đồng.

Điều khiến Đốt trăn trở không phải công việc nặng nhọc mà là sự bấp bênh. Anh hiểu với thể trạng của mình, làm nông không phải con đường lâu dài. Sau mỗi ngày lao động, anh thường nghĩ về tương lai và mong tìm được một nghề phù hợp hơn để có thể gắn bó lâu dài. Chính suy nghĩ ấy đã thôi thúc anh đăng bài tìm việc lên mạng xã hội.

Hoàng Yến