Giải pháp nào để hết mưa là ngập ở Đà Nẵng?

Nỗi ám ảnh của trận lụt lịch sử 2022 vẫn trong tâm trí người dân, đòi hỏi chính quyền phải có giải pháp căn cơ.

Đường ven biển nối Đà Nẵng với Hội An ngập dù mưa nhỏ - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG

Để cải thiện tình trạng này, tiến sĩ Lê Hùng (giảng viên khoa xây dựng công trình thủy, Trường đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng) đề xuất các giải pháp thoát nước, mở rộng cầu cống và nâng cấp trạm bơm cho các khu vực trọng điểm.

Khu vực phía Bắc

Hồ Trung Nghĩa: Cầu đường sắt qua hồ Trung Nghĩa hiện chỉ mở khoảng 6-7m khiến nước từ nhiều khu vực dồn về thoát chậm, gây ngập nặng xung quanh. Cần mở rộng thêm để nước ra nhanh hơn.

Sông Phú Lộc: Cần mở rộng cầu Thanh Nghị và cầu Đa Cô giúp hạ mực nước sông, giảm ngập cho khu Mẹ Suốt và vùng hạ lưu hồ Phước Lý. Đồng thời sớm mở các cửa thoát ra biển Phùng Hưng, Hồ Quý Ly để hạ thấp mực nước sông Phú Lộc, đó là cơ sở để giảm ngập các tuyến cống thoát ra sông Phú Lộc.

Khu vực trung tâm

Phía bắc sân bay: Đầu tư xây dựng tuyến cống Hà Huy Tập nối về hồ Xuân Hà A để chia bớt lượng nước, giảm ngập cho đường Trần Xuân Lê, hồ Phần Lăng và Bàu Trảng...

Trạm bơm Ông Ích Khiêm: Hiện mới có 3/7 máy bơm hoạt động. Cần lắp đủ số máy theo thiết kế để giảm ngập cho các tuyến phố trung tâm như Hàm Nghi, Hải Phòng, Quang Trung…

Khu vực Tống Phước Phổ - Duy Tân - Núi Thành - 2-9: Trạm bơm cầu Trần Thị Lý thiết kế 8 máy nhưng mới lắp 2 máy, thành phố cần sớm lắp đầy đủ số lượng bơm thiết kế để phát huy hiệu quả chống ngập.

Phía đông sân bay (đường Trưng Nữ Vương): Đề xuất xây kênh nối hồ Ba Sen Vàng - Phan Đăng Lưu - hồ Khuê Trung - sông Cẩm Lệ. Đồng thời, lắp trạm bơm tại hồ Ba Sen Vàng để chủ động hạ mực nước trước mưa.

Một số điểm khác cần xử lý sớm

Khu vực Thanh Vinh: Nối tuyến cống 2 khoang (3x2m) dọc đường số 4 vào hồ điều tiết bên cạnh, giúp hạ thấp mực nước cống và giảm ngập khu dân cư.

Hồ Bàu Gia Hạ: Mở rộng cầu tại nút Cách Mạng Tháng Tám - kênh Nguyễn Nhàn và cầu Nguyễn Nhàn, tăng khả năng thoát nước cho khu vực.

Cải tạo, bổ sung đường ống nối từ cửa thu nước vào cống

Người dân vùng thấp trũng dọc đường Mẹ Suốt khơi thông cống rãnh hạn chế ngập úng - Ảnh: B.D.

Bên cạnh việc cải tạo các cửa thu nhằm bảo đảm nước thoát xuống cống thuận lợi, hiện nay nhiều công trình tại Đà Nẵng vẫn thiết kế ống nối từ cửa thu vào cống với đường kính cố định D = 200mm. Tuy nhiên việc lựa chọn và áp dụng đồng loạt kích thước này chưa có cơ sở khoa học rõ ràng.

Thực tế cho thấy việc chỉ sử dụng duy nhất đường kính D200 trên nhiều tuyến đường đã làm hạn chế khả năng thoát nước, dẫn đến tình trạng nước ứ đọng trên mặt đường dù bên trong cống vẫn còn dung tích trống.

Tiêu chuẩn thoát nước chưa theo kịp thực tế mưa cực đoan

Trong thiết kế hệ thống thoát nước đô thị, hiện nay vẫn áp dụng TCVN 7957:2023. Tuy nhiên tiêu chuẩn này về cơ bản giữ nguyên cách tính toán mưa - dòng chảy so với phiên bản 2008, trong khi các thông số khí hậu chưa được cập nhật.

Thực tế quan trắc cho thấy mưa cực đoan ngày càng gia tăng. Riêng tại Đà Nẵng hơn 10 năm qua đã ghi nhận ít nhất 6 trận mưa có cường độ trên 80mm/h - vượt quá tần suất thiết kế và cao hơn chuỗi số liệu thực đo trước đây.

Tiêu chuẩn hiện chỉ tập trung vào phần thủy văn (xác định dòng chảy đến cống), còn thiếu hướng dẫn chi tiết về tính toán thủy lực (xác định kích thước cống). Đặc biệt chưa đề cập cách tính cho mạng lưới nhiều tuyến cống nối tiếp cũng như ảnh hưởng của triều cường, nước dâng do bão và áp thấp.

Vì vậy nhiều công trình dù thiết kế đúng theo tiêu chuẩn vẫn xảy ra ngập, thậm chí ngay cả khi lượng mưa nhỏ hơn tần suất thiết kế.

Do đó cần sớm rà soát và cập nhật các thông số khí hậu - thủy văn trong tiêu chuẩn để phản ánh xu thế mưa cực đoan và biến đổi khí hậu. Đồng thời bổ sung hướng dẫn cụ thể về tính toán thủy lực, xét đến tổ hợp các yếu tố cực đoan và đối chiếu với số liệu ngập thực tế.

Việc hoàn thiện tiêu chuẩn theo các hướng này sẽ giúp hệ thống thoát nước vận hành hiệu quả hơn, giảm ngập úng, nâng cao khả năng thích ứng, góp phần bảo đảm an toàn cho người dân và phát triển đô thị bền vững.

Nếu các giải pháp trên được triển khai đồng bộ, tình trạng ngập ở Đà Nẵng sẽ từng bước được cải thiện, giúp người dân yên tâm hơn mỗi mùa mưa bão.