Gia tăng ô nhiễm không khí những ngày cuối năm

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến chỉ ra nhiều nguyên nhân gây ô nhiễm, trong đó có việc lát vỉa hè cuối năm chưa có che chắn. Ảnh: Phạm Đông

Chiều 8.1, tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 12.2025, báo chí đặt câu hỏi về tình trạng ô nhiễm không khí của nước ta và nhất là ở một số thành phố lớn, vẫn diễn ra hết sức nghiêm trọng.

Trả lời nội dung này, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, diễn biến chất lượng không khí trong thời gian gần đây tại các thành phố lớn, đặc biệt là Hà Nội, TPHCM có mức độ ô nhiễm rất lớn.

Ô nhiễm bụi mịn PM2.5 tiếp tục là vấn đề cần giải quyết trọng tâm, tập trung tại Hà Nội và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Trong đó, 9 tháng đầu năm 2025, chất lượng không khí cơ bản duy trì mức trung bình/tốt. Từ tháng 10 - 12.2025, ô nhiễm gia tăng mạnh theo quy luật. Đỉnh điểm ngày 12.12.2025 có chỉ số AQI trung bình ngày đạt 264.

Qua theo dõi, quy luật ô nhiễm trong ngày thay đổi, bên cạnh việc tập trung vào ban đêm và sáng sớm (thời điểm nghịch nhiệt diễn ra mạnh nhất), ô nhiễm không khí còn cao tại các giờ cao điểm như 9-11h và 15-17h (giờ hoạt động giao thông, sản xuất cao).

Có 2 nguyên nhân: Nguyên nhân khách quan là hình thái thời tiết (vào cuối tháng 11 đầu tháng 12) bất lợi hơn trung bình nhiều năm (sương mù, nghịch nhiệt kéo dài).

Nguyên nhân chủ quan là nguồn phát thải từ hoạt động giao thông và mật độ lưu thông tham gia giao thông vào đợt cuối năm tăng cao; công trình xây dựng, mở rộng đường, lát vỉa hè cuối năm chưa có che chắn; đốt rác/phụ phẩm tự phát; nguồn thải làng nghề và công nghiệp.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề ra hai giải pháp trước mắt.

Thứ nhất, thiết lập cơ chế giám sát và gửi báo cáo hằng tuần. Định kỳ trước 11h thứ Sáu hằng tuần, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tổng hợp số liệu từ các địa phương, đánh giá tiến độ và báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Hiện tại đã xây dựng tới báo cáo tuần thứ 10 về các nội dung này.

Thứ hai, tăng cường mạng lưới quan trắc để có cơ sở xử lý.

Về lâu dài, đề xuất thực hiện các biện pháp khẩn cấp kiểm soát nguồn thải. Bộ đã ban hành 2 văn bản gửi UBND các tỉnh/thành phố, yêu cầu kích hoạt ngay các biện pháp khẩn cấp như: Tăng cường rửa đường; kiểm soát 100% các công trình xây dựng và nghiêm cấm đốt mở. Rà soát các hoạt động, khuyến khích cắt giảm công suất trong những ngày cao điểm.

Trong giai đoạn 2026-2030, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết sẽ tập trung vào 4 nhóm giải pháp:

Nhóm thứ nhất, hoàn thiện cơ chế chính sách và tổ chức thực hiện: Xây dựng kế hoạch của Bộ để triển khai kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Quyết định số 2530/QĐ-TTg ngày 19.11.2025), cụ thể hóa 9 nhóm giải pháp theo tinh thần "6 rõ".

Thực hiện các hoạt động, nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo quốc gia về khắc phục ô nhiễm không khí sau khi được Thủ tướng Chính phủ đồng ý, phê duyệt.

Nghiên cứu và thực hiện sửa các quy định về bảo vệ môi trường không khí tại Luật Bảo vệ môi trường.

Hoàn thiện dự thảo, trình cấp có thẩm quyền ban hành lộ trình và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông.

Nhóm thứ hai về đầu tư hạ tầng và ứng dụng khoa học công nghệ để giải quyết ô nhiễm môi trường chung cũng như ô nhiễm không khí đang được Bộ lên kế hoạch để triển khai.

Nhóm thứ ba về kiểm soát nguồn thải (nguồn thải từ xe ô tô, xe gắn máy…)

Nhóm thứ tư về hỗ trợ địa phương, truyền thông và hợp tác quốc tế.