Cuộc đối đầu giữa Mỹ, Israel và Iran đe dọa thoả thuận ngừng bắn mong manh

Các cuộc tấn công đáp trả giữa Iran, Israel và Mỹ trong những ngày gần đây đang đặt thỏa thuận ngừng bắn đạt được hồi tháng 4 trước nguy cơ sụp đổ. Giới quan sát nhận định Tehran đang theo đuổi một chiến lược cứng rắn hơn, sẵn sàng mở rộng phạm vi đối đầu nhằm bảo vệ các đồng minh và gia tăng sức ép trong các cuộc đàm phán khu vực.

Ảnh minh hoạ.

Các cuộc tấn công của Iran nhằm vào Israel trong tuần này được xem là một trong những động thái táo bạo nhất của Tehran, phản ánh sự thay đổi đáng kể trong cách thức đối đầu với các đối thủ khu vực, mà trong nhiều thập kỷ qua chủ yếu được tiến hành thông qua các lực lượng ủy nhiệm, những hoạt động bí mật và nhiều biện pháp trả đũa được tính toán kỹ lưỡng.

Bằng việc trực tiếp nhắm mục tiêu vào Israel để đáp trả các cuộc tấn lực lượng đồng minh ở Li-băng, Tehran phát đi tín hiệu, rằng "lằn ranh đỏ" không còn giới hạn trong phạm vi lãnh thổ quốc gia. Giới lãnh đạo Iran dường như sẵn sàng chấp nhận những rủi ro lớn hơn để bảo vệ lợi ích chiến lược của mình.

Kể từ khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn ngày 8/4, Tehran liên tục cáo buộc Washington và Tel Aviv làm suy yếu thỏa thuận thông qua các hoạt động quân sự trong khu vực. Trong khi đó, giao tranh giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Li-băng vẫn chưa chấm dứt hoàn toàn.

Iran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công có tính toán nhằm vào những mục tiêu liên quan đến Mỹ và đồng minh trong khu vực, đồng thời cảnh báo sẵn sàng nối lại xung đột nếu các nỗ lực ngoại giao thất bại. Tehran cũng tuyên bố có thể mở rộng phạm vi ra ngoài vùng Vịnh Ba Tư.

Rạng sáng 10/6, căng thẳng Mỹ - Iran tiếp tục leo thang sau vụ một trực thăng quân sự Mỹ gặp nạn gần eo biển Hormuz. Sự cố này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bùng phát một vòng xoáy trả đũa mới trong khu vực.

Iran thay đổi tư duy chiến lược

Theo các nhà phân tích, cuộc tấn công của Iran vào Israel cho thấy sự thay đổi trong tư duy chiến lược của Tehran. Thay vì chủ yếu dựa vào răn đe và kiềm chế như trước đây, giới lãnh đạo Iran đang thể hiện xu hướng sẵn sàng sử dụng sức mạnh quân sự để định hình các diễn biến khu vực.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố, Tehran sẽ tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn cho đến khi nhận thấy "thiện chí thực sự" từ các bên liên quan.

Các cuộc tấn công nhằm vào Israel trong tuần này cho thấy tính toán đó có thể đang thay đổi.

Trita Parsi - Phó Chủ tịch điều hành của Viện Quincy (một tổ chức nghiên cứu chính sách đối ngoại của Mỹ) nhận định, các diễn biến gần đây cho thấy Iran đang thể hiện cả năng lực lẫn ý chí sử dụng sức mạnh quân sự để đối phó với những gì họ coi là hành động gây hấn từ Israel.

Tehran được cho là đang tìm cách tạo ra một "phương trình mới" nhằm ngăn chặn các hoạt động của Israel nhằm nước này và mạng lưới các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực, Danny Citrinowicz - cựu quan chức tình báo quân sự Israel, cho biết.

Đối đầu Mỹ- Iran

Bên cạnh đó, vụ việc liên quan đến trực thăng Mỹ gần eo biển Hormuz có nguy cơ làm phức tạp thêm các nỗ lực hòa giải đang được triển khai nhằm duy trì lệnh ngừng bắn và khôi phục hoạt động hàng hải tại tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới này.

Dù Tổng thống Donald Trump tiếp tục khẳng định Mỹ và Iran đang tiến gần tới một thỏa thuận mới, thực tế trên thực địa cho thấy những bất đồng cốt lõi vẫn chưa được giải quyết. Washington yêu cầu Tehran từ bỏ khả năng phát triển vũ khí hạt nhân, trong khi Iran yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, giải phóng tài sản bị phong tỏa và công nhận các lợi ích chiến lược của nước này trong khu vực.

Trong bối cảnh những cuộc giao tranh vẫn tiếp diễn và lòng tin giữa các bên ở mức thấp, giới quan sát cảnh báo bất kỳ sự cố quân sự nào cũng có thể khiến thỏa thuận ngừng bắn vốn đã mong manh đứng trước nguy cơ đổ vỡ hoàn toàn.