Đề xuất 5 cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn các dự án APEC 2027

Nghị quyết của Quốc hội sẽ tập trung quy định cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vướng mắc liên quan đến quy hoạch, kiến trúc, khai thác thu hồi khoáng sản cho các dự án APEC 2027.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn. (Ảnh: Minh Đức/TTXVN)

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trình bày Tờ trình về dự án Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vào sáng 3/8.

Dự án Trung tâm hội nghị APEC và các công trình chức năng đang đẩy nhanh tiến độ thi công. (Ảnh: Lê Huy Hải/TTXVN)

Năm cơ chế đặc thù

Theo đó, Nghị quyết quy định nguyên tắc chung bám sát chỉ đạo của cấp có thẩm quyền tại Công văn số 2446-VP/TW của Văn phòng Trung ương Đảng gồm: chỉ xử lý, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án, công trình phục vụ APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc (tỉnh An Giang) đã tổ chức thi công trước; không hợp pháp hóa sai phạm có tính chất vụ lợi; không để phát sinh sai phạm mới; không loại trừ trách nhiệm cá nhân vụ lợi.

Nghị quyết tập trung quy định cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vướng mắc liên quan đến quy hoạch, kiến trúc, đổ thải chất xây dựng; khai thác, thu hồi khoáng sản; thực hiện dự án đầu tư công, đầu tư theo phương thức PPP, đầu tư kinh doanh; sử dụng đất đai; tổ chức thi công xây dựng công trình; nghiệm thu, thanh toán, quyết toán khối lượng công trình.

Đối với những vướng mắc trên, Nghị quyết quy định cơ chế đặc thù để xử lý theo hướng gồm: các công trình, dự án vẫn được tiếp tục thi công trong quá trình hoàn thiện thủ tục để bảo đảm đáp ứng tiến độ cấp bách phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027; đối với chất thải xây dựng phát sinh trong quá trình thi công, được đổ thải tạm thời tại các vị trí do cơ quan có thẩm quyền lựa chọn, có giám sát chặt chẽ và trách nhiệm hoàn trả mặt bằng sau khi công trình hoàn thành.

Đối với dự án đã thi công trước nhưng đến nay đã thực hiện các thủ tục pháp lý thì được ghi nhận kết quả đã thực hiện.

Đối với dự án đã thi công trước nhưng đến nay còn tiếp tục phải hoàn thiện các thủ tục thì được thực hiện theo quy trình đơn giản, rút gọn hoặc theo cơ chế đặc biệt quy định tại Nghị quyết này như: điều chỉnh quy hoạch theo thủ tục rút gọn; thực hiện dự án đầu tư công, đầu tư kinh doanh theo thủ tục đặc biệt; không phải thực hiện thủ tục thi tuyển phương án kiến trúc; khối lượng khoáng sản đã khai thác, thu hồi trước khi cấp phép được tính vào tổng khối lượng cấp phép sau này hoặc được miễn thủ tục cấp phép nếu đã dừng khai thác.

Đối với các dự án đối ứng của dự án BT đã thi công trước nhưng chưa hoàn thành các thủ tục liên quan đến sử dụng đất thì được áp dụng cơ chế đặc thù như: được giao đất từng phần; giá trị quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư được xác định theo giá đất cụ thể tại thời điểm hồ sơ thiết kế cơ sở của dự án đối ứng được phê duyệt; thời gian tính giá trị quyền sử dụng đất của quỹ đất là 70 năm kể từ thời điểm bàn giao mặt bằng.

Đối với khối lượng, giá trị công trình đã thi công trước khi hoàn thiện thủ tục đầu tư công, đầu tư theo PPP, được ghi nhận khi ký hợp đồng xây dựng hoặc phụ lục hợp đồng làm cơ sở nghiệm thu, giải ngân, thanh toán, quyết toán; Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành trước khi Ủy ban Nhân dân tỉnh An Giang phê duyệt quyết toán.

Có cơ chế kiểm soát chất lượng, an toàn công trình

Báo cáo thẩm tra dự thảo Nghị quyết này, theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cần quy định rõ trách nhiệm xác định khối lượng khoáng sản đã sử dụng để cung cấp vật liệu thi công các công trình, dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 và khối lượng khoáng sản còn dôi dư để quản lý, xử lý theo quy định của pháp luật, bảo đảm không hợp thức hóa hoạt động khai thác khoáng sản trái phép, không thất thoát tài nguyên và thống nhất với quy định của pháp luật về địa chất, khoáng sản và bảo vệ môi trường.

Về xử lý vướng mắc đối với các dự án, công trình thi công xây dựng khi chưa hoàn thiện thủ tục về đầu tư, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đề nghị nghiên cứu bổ sung điều kiện cho phép tiếp tục tổ chức thi công xây dựng nếu các hạng mục hoặc bộ phận công trình đã có thiết kế bản vẽ thi công được tư vấn độc lập thẩm tra theo quy định của Luật Xây dựng năm 2025.

Cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu làm rõ căn cứ pháp lý của việc dự thảo Nghị quyết quy định áp dụng trình tự, thủ tục đặc biệt cho các trường hợp này để thống nhất với quy định về dự án đầu tư công đặc biệt theo Luật Đầu tư công và thủ tục đầu tư đặc biệt quy định tại Luật Đầu tư; nghiên cứu, đánh giá tác động của các cơ chế đặc thù như quy định tiến độ tính từ ngày bàn giao mặt bằng hay việc không phải gửi văn bản thông báo khởi công để đảm bảo sự đồng bộ với pháp luật hiện hành và hiệu quả trong công tác quản lý Nhà nước.

Đối với việc xử lý vướng mắc đối với dự án, công trình thi công xây dựng khi chưa hoàn thiện thủ tục về xây dựng, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cần làm rõ, nghiên cứu bổ sung cơ chế thay thế để kiểm soát chất lượng, an toàn công trình; xác định rõ cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm kiểm tra, thẩm định, giám sát và chịu trách nhiệm đối với các rủi ro phát sinh trong quá trình thi công, nghiệm thu và khai thác, sử dụng công trình.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đề nghị rà soát, làm rõ cơ sở pháp lý, thẩm quyền và trình tự thực hiện đối với việc phân cấp cho Ủy ban Nhân dân tỉnh An Giang trong lĩnh vực xây dựng, đặc biệt là thẩm quyền chấp thuận áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài, tiêu chuẩn quốc tế đối với công trình sử dụng công nghệ mới chưa có quy chuẩn, tiêu chuẩn của Việt Nam; đồng thời nghiên cứu quy định chuyển tiếp đối với các công trình đã triển khai.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát, đánh giá kỹ các cơ chế đặc thù về quản lý, sử dụng quỹ đất lấn biển, bảo đảm đúng thẩm quyền và không làm thất thoát tài sản Nhà nước; đồng thời cần làm rõ phạm vi áp dụng, đánh giá rủi ro của việc giao, cho thuê đất khi chưa hoàn thành nghiệm thu, quyết toán; rà soát thẩm quyền, nội dung của quy định về sử dụng đất lấn biển để thanh toán hợp đồng BT, thời điểm xác định giá đất và trách nhiệm của các bên liên quan nhằm bảo đảm tính thống nhất của pháp luật, an toàn công trình và tính khả thi trong tổ chức thực hiện./.