Chính phủ đề xuất: Thành tích đến đâu, khen thưởng đến đó, không nhất thiết xét từ mức thấp lên cao

Chính phủ đề xuất sửa Luật Thi đua, khen thưởng, bổ sung nguyên tắc thành tích đến đâu khen thưởng đến đó, không nhất thiết phải khen thưởng mức thấp trước khi xét mức cao hơn.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình - Ảnh: Media Quốc hội

Sáng 18-3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp cho ý kiến về dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng. Dự luật dự kiến trình tại kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI.

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình cho biết dự luật sửa đổi, bổ sung 48/96 điều của Luật hiện hành.

Đề xuất quy định tiêu chuẩn mới về chiến sĩ thi đua

Nội dung cơ bản dự luật tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến tổ chức thi đua, danh hiệu thi đua và tiêu chuẩn danh hiệu thi đua; quy định tiêu chuẩn hình thức khen thưởng; quy định về thẩm quyền khen thưởng.

Cùng với đó là trách nhiệm và thẩm quyền đề nghị khen thưởng; phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính trong thi đua, khen thưởng, quỹ thi đua, khen thưởng.

Trong số các nội dung được quan tâm, tiêu chuẩn danh hiệu "chiến sĩ thi đua cơ sở" có sự điều chỉnh đáng kể so với quy định hiện hành.

Trong đó, phải đạt danh hiệu "lao động tiên tiến" hoặc "chiến sĩ tiên tiến" và có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được cấp có thẩm quyền đánh giá hiệu quả theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo tờ trình, việc điều chỉnh tiêu chuẩn này để phù hợp với Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 2025.

Dự thảo cũng quy định Chính phủ quy định tỉ lệ xét tặng danh hiệu "chiến sĩ thi đua cơ sở"; đối tượng, tỉ lệ đóng góp vào sáng kiến, nhiệm vụ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; hiệu quả của nhiệm vụ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo tờ trình của Chính phủ, việc sửa đổi để phù hợp với thực tiễn một số ngành, lĩnh vực đặc thù (y tế, giáo dục) có nhiều sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, bảo đảm tính chặt chẽ, chính xác hơn trong việc xét tặng danh hiệu thi đua này.

Nguyên tắc khen thưởng trong dự luật được đổi mới theo hướng "thành tích đến đâu khen thưởng đến đó, không nhất thiết phải được tặng hình thức khen thưởng ở mức thấp mới được tặng hình thức khen thưởng ở mức cao hơn".

Quy định này nhằm gỡ bỏ rào cản hành chính, cho phép khen thưởng kịp thời, đặc biệt đối với các thành tích đột xuất, không cần phải chờ đợi quá trình tích lũy danh hiệu theo tuần tự.

Đồng thời, dự luật làm rõ nguyên tắc chỉ khen thưởng "một lần, một hình thức" với một thành tích đột xuất hoặc chuyên đề, nhằm đảm bảo tính chính xác và tránh trùng lặp thành tích.

Chính phủ đề xuất bổ sung nguyên tắc "chú trọng khen thưởng cá nhân, tập thể có thành tích tiêu biểu, dám đổi mới, có giải pháp đột phá mang lại hiệu quả thiết thực vì lợi ích chung, đi đầu trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học và công nghệ".

Điều này nhằm thể chế hóa trực tiếp các chủ trương tại nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đưa Luật Thi đua, khen thưởng thành công cụ khuyến khích thay vì chỉ là công cụ ghi nhận.

Quang cảnh phiên họp - Ảnh: Media Quốc hội

Đề nghị làm rõ các nguyên tắc, cân nhắc tiêu chí

Thẩm tra sơ bộ dự luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị cân nhắc các tiêu chí như "dám đổi mới", "có giải pháp đột phá".

Do khó định lượng và đánh giá tính khả thi của quy định giao người đứng đầu bộ, ngành, địa phương công nhận phạm vi ảnh hưởng toàn quốc của sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Về nguyên tắc thi đua, khen thưởng, dự thảo bổ sung nguyên tắc thành tích đến đâu khen thưởng đến đó, không nhất thiết phải khen thưởng mức thấp trước khi xét mức cao hơn và cho phép một danh hiệu hoặc hình thức khen thưởng được tặng nhiều lần cho cùng một đối tượng.

Thường trực cơ quan thẩm tra cho rằng việc bổ sung này liên quan đến hình thức khen thưởng.

Vì vậy đề nghị Chính phủ làm rõ tính cần thiết bổ sung nguyên tắc này và làm rõ việc bổ sung nguyên tắc này có phá vỡ tính nhất quán của hình thức khen thưởng tích lũy hay không.

Về danh hiệu chiến sĩ thi đua toàn quốc, chiến sĩ thi đua bộ, ban, ngành, tỉnh, chiến sĩ thi đua cơ sở, cơ quan thẩm tra đề nghị cân nhắc việc giao Chính phủ quy định.

Thường trực Ủy ban cũng đề nghị nghiên cứu giải pháp bảo đảm tính ổn định, minh bạch và tránh khen thưởng tràn lan.