Cấm chồng triệt sản vì sợ 'đổi tính nết'

Hơn một tháng nay, anh Hùng và vợ không nói chuyện, vì anh muốn đi triệt sản còn bạn đời lại hoài nghi chồng ngoại tình.

Hùng, 32 tuổi, hiện làm kỹ sư điện tử, quyết định không sinh thêm con vì đã "đủ nếp, đủ tẻ" và sức khỏe vợ tụt dốc sau ca sinh mổ. Gần hai năm đặt vòng tránh thai, vợ anh mất kinh, rối loạn nội tiết, tính khí thất thường, hay cáu gắt. Anh tìm hiểu phương pháp triệt sản nam để san sẻ gánh nặng tránh thai với vợ.

"Vừa nghe hai chữ triệt sản, vợ tôi cáu gắt, nghi tôi đi thắt cho thoải mái ra ngoài", anh kể. Vợ anh cho rằng triệt sản nam biến chồng thành "thái giám", "đổi tính, mất bản lĩnh đàn ông". Chị nhắn tin vào nhóm bạn thân, nhờ mọi người khuyên chồng bỏ ý định.

Bác sĩ Đức và kíp đang can thiệp cho bệnh nhân. Ảnh minh họa do bác sĩ cung cấp

Anh Quốc, 35 tuổi, đối mặt tình cảnh tương tự. Bác sĩ cảnh báo sức khỏe vợ anh không còn phù hợp để mang thai. Anh quyết định triệt sản để vợ không phải uống thuốc hay chịu can thiệp thủ thuật nào, dù con trai họ là cháu đích tôn duy nhất. Vợ anh cấm cản vì sợ "tội lỗi với tổ tông".

Trong suy nghĩ của chị, người đàn ông là trụ cột, triệt sản chẳng khác nào tự tước bỏ thiên chức và năng lượng nam tính. Chị còn hoảng sợ nếu mẹ chồng hay dòng họ biết chuyện sẽ quy chị tội "xúi giục chồng tuyệt tự", "không biết đẻ lại còn hại chồng".

"Vợ tôi nói sẽ tự tránh thai, miễn giữ được bản lĩnh cho chồng trên giấy tờ", anh kể.

Hai câu chuyện trên phản ánh một khoảng trống nhận thức tồn tại dai dẳng trong xã hội Việt Nam, dù các phương tiện tránh thai hiện đại đã phổ biến hàng chục năm. Bác sĩ Đồng Thu Trang, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, cho biết nhiều người chồng lo vợ triệt sản sẽ "biến thành đàn ông", nhiều người vợ lại sợ chồng "thắt xong về đổi tính như phụ nữ", "trên bảo dưới không nghe". Không ít phụ nữ chịu ảnh hưởng từ hình ảnh thái giám trong phim cổ trang, đánh đồng đình sản nam với "hoạn vết".

Số liệu cho thấy khoảng cách giới trong việc chia sẻ trách nhiệm tránh thai. Theo Điều tra biến động dân số và kế hoạch hóa gia đình năm 2020, cả nước có gần 13 triệu phụ nữ 15-49 tuổi đã lập gia đình. Trong nhóm này, hơn 120.000 người triệt sản, còn số nam giới triệt sản chỉ hơn 10.000, chưa bằng một phần mười.

Bác sĩ Lê Duy Thảo, Khoa Nam học, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, giải thích thắt ống dẫn tinh chỉ can thiệp đường vận chuyển tinh trùng, ngăn tinh trùng hòa vào tinh dịch khi xuất tinh. Tinh hoàn vẫn hoạt động bình thường, vẫn sản xuất testosterone đều đặn.

Triệt sản nam là thủ thuật đơn giản, tránh thai suốt đời, hiệu quả trên 99%, không ảnh hưởng sức khỏe hay hoạt động tình dục. Ngược lại, tịnh thân thời phong kiến cắt bỏ tinh hoàn, gây đau đớn và chấm dứt hoàn toàn khả năng sinh sản.

Trong khi đó, bác sĩ Nguyễn Văn Đức, Khoa Phẫu thuật Tiết niệu - Nam học, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, khẳng định thắt ống dẫn tinh không ảnh hưởng cảm giác hay ham muốn tình dục. Ham muốn phụ thuộc testosterone, sản xuất chủ yếu tại tinh hoàn và một phần ở tuyến thượng thận, không liên quan đến ống dẫn tinh. Khả năng cương cứng do hormone và cơ chế tưới máu dương vật chi phối, cũng không phụ thuộc ống dẫn tinh.

Một nghiên cứu từ Đại học Stanford khảo sát gần 6.000 nam giới cho thấy người đã thắt ống dẫn tinh quan hệ trung bình 5,9 lần mỗi tháng, cao hơn mức 4,9 lần của người chưa thực hiện. Bác sĩ David Guo, tác giả nghiên cứu, giải thích các cặp đôi thoải mái quan hệ hơn khi không còn lo mang thai ngoài ý muốn. Chất lượng, số lượng và kết cấu tinh dịch không thay đổi đáng kể sau thủ thuật. Cảm giác đạt cực khoái giữ nguyên như trước.

Thủ thuật chỉ cần gây tê tại chỗ bằng một mũi tiêm, kéo dài khoảng 30 phút. Bác sĩ dùng chỉ tiêu chậm buộc hai đầu ống dẫn tinh, cắt đoạn giữa hai nút chỉ để chặn đường di chuyển của tinh trùng. Tỷ lệ biến chứng dưới 1%, gồm chảy máu, nhiễm trùng, đau mạn tính vùng tiểu khung.

Nam giới có thể triệt sản khi đã đủ số con mong muốn, sức khỏe ổn định và tự nguyện sau khi được bác sĩ chuyên khoa tư vấn đầy đủ. Người đang nhiễm trùng cấp hay mạn tính ở bìu, tinh hoàn, giãn tĩnh mạch tinh, hoặc chấn thương vùng tinh hoàn, tiểu khung cần thận trọng, trao đổi kỹ với bác sĩ trước khi quyết định.

Sau thủ thuật, nam giới cần dùng thêm bao cao su hoặc biện pháp tránh thai khác cho vợ trong ba tuần, vì tinh trùng còn tồn tại trong cơ thể trung bình 40 ngày sau khi được sinh ra. Sau hai đến ba tháng, nam giới nên xét nghiệm tinh dịch đồ để xác nhận không còn tinh trùng sót lại, trước khi ngừng biện pháp tránh thai dự phòng.