Bộ trưởng Đào Hồng Lan: 'Tỉ lệ giả có thể lên đến 50% với thuốc bán qua mạng'

10:01 04/09/2025

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan dẫn số liệu của Tổ chức Y tế, ước tính 10% thuốc tại các nước thu nhập thấp hoặc trung bình là kém chất lượng hoặc giả mạo.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan - Ảnh: GIA HÂN

Sáng 21-8, tại phiên giải trình về phòng, chống thuốc giả, thực phẩm giả, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, ủy ban Khoa học - Công nghệ - Môi trường Quốc hội, đề nghị Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết đánh giá về tình trạng thuốc giả tại Việt Nam.

Đồng thời, dự báo xu hướng cũng như giải pháp cho vấn nạn này trong giai đoạn tới.

Thuốc giả xuất hiện ở tất cả các quốc gia

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết, theo Tổ chức Y tế thế giới, không có quốc gia nào miễn nhiễm với vấn nạn thuốc giả. Tức là thuốc giả xuất hiện ở tất cả các quốc gia trên thế giới.

Bộ trưởng Y tế dẫn số liệu của Tổ chức Y tế, ước tính 10% thuốc tại các nước thu nhập thấp hoặc trung bình là kém chất lượng hoặc giả mạo.

“Tỉ lệ thuốc giả có thể lên đến 50% đối với thuốc bán qua mạng”, bà Lan nói, và cho biết, đây là thông tin để có thể tìm các giải pháp cần phải tập trung chống các loại thuốc giả.

Bà Lan nói thêm thuốc giả ở các nước kém phát triển, thu nhập thấp, thường gồm rất nhiều loại và trong đó họ tập trung vào thuốc phòng chống cho những người mắc các bệnh mãn tính như tim mạch, ung thư, kháng sinh, vắc xin dẫn đến các hậu quả rất nghiêm trọng.

Thuốc giả, thực phẩm giả, đề thi tốt nghiệp THPT lên bàn Ủy ban Thường vụ Quốc hộiĐỌC NGAY

Từ đó, bà nêu rõ Bộ Y tế đã tham mưu xây dựng luật, triển khai các giải pháp để khắc phục.

Tại Việt Nam, theo quy định của luật Dược, 100% các lô vắc xin và sinh phẩm đều được Viện Kiểm nghiệm vắc xin và sinh phẩm quốc gia kiểm tra đạt yêu cầu mới được cấp giấy chứng nhận xuất xưởng.

Với các loại thuốc khác phải đảm bảo 100% các lô thuốc đạt tiêu chuẩn mới được xuất xưởng.

Thuốc trong quá trình lưu thông phải được cơ quan quản lý chất lượng nhà nước lấy mẫu ngẫu nhiên để kiểm tra chất lượng tại các cơ sở kiểm nghiệm nhà nước.

Theo bà Lan, hằng năm các đơn vị y tế đã lấy mẫu kiểm nghiệm với 38.000 mẫu thuốc. Tỉ lệ thuốc không đạt chất lượng, thuốc giả những năm gần đây chỉ còn dưới 2%. Năm 2024, tỉ lệ không đạt chất lượng là 0,45% còn tỉ lệ thuốc giả là dưới 0,1%.

Bà Lan thông tin, Bộ Y tế dự báo, tình trạng thuốc giả xảy ra Việt Nam vẫn có xu hướng gia tăng bởi hiện nay các sàn thương mại điện tử, mua bán giao dịch qua điện tử rất lớn. Như thế giới đánh giá 50% số giao dịch điện tử là thuốc giả hoặc có nguy cơ là thuốc giả.

Do đó, Bộ Y tế xác định đây là đối tượng nguy cơ cao để phối hợp các bộ, ngành liên quan có giải pháp tập trung.

Bà phân tích hiện thị trường dược phẩm của Việt Nam khoảng từ 7 - 10 tỉ USD. Do đó, đây là cơ hội để những doanh nghiệp làm ăn phi pháp.

Vì vậy, cần tăng cường quản lý chất lượng từ sản xuất, lưu thông, phân phối đến bán lẻ cần phải có những giải pháp theo từng chuỗi cung ứng để đảm bảo.

Đại biểu Tạ Văn Hạ mang hộp sữa nghi giả - Ảnh: GIA HÂN

Nên mua thuốc ở các cơ sở uy tín, được cấp phép

Đại biểu Phạm Trọng Nghĩa đề nghị Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết giải pháp để phát triển các ứng dụng và các hệ thống truy vấn công khai giúp cho người dân dễ dàng tra nguồn gốc và tính hợp pháp của thuốc trước khi mua.

Đồng tình với đại biểu Nghĩa việc phải có hệ thống truy vấn thông tin để ngăn ngừa thuốc giả, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, hiện người mua thuốc chủ yếu quan sát bao bì, mẫu mã nhưng thiếu công cụ để truy xuất nguồn gốc.

Thủ tướng thời gian vừa qua đã chỉ đạo rất rõ việc xây dựng các cơ sở dữ liệu cũng như các giải pháp để truy xuất nguồn gốc trong vấn đề hàng hóa nói chung, đặc biệt là thuốc và thực phẩm.

Ngoài ra, bà Lan cho biết, hiện nay Bộ Y tế đang cập nhật các thông tin liên quan đến thuốc giả trên các website của Bộ, Cục Quản lý Dược hay ứng dụng việc cảnh báo sớm, tăng cường tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng để hỗ trợ cho người dân nắm bắt các nội dung liên quan đến tình hình thuốc giả.

Bộ trưởng khuyến cáo người dân khi mua thuốc một là phải mua theo đơn. Hai là mua ở các cơ sở uy tín, ví dụ các nhà thuốc bệnh viện, các đơn vị đã được cấp phép, các cơ sở quản lý theo chuỗi.

Các cơ sở này chất lượng bao giờ được quản lý rất chặt chẽ. Còn các cơ sở bán lẻ hoặc mua qua người này người kia phải hết sức cảnh giác.

Trước đó, mang hộp sữa tới phiên giải trình, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ nói nghi sản phẩm là giả nhưng không biết cơ quan nào chịu trách nhiệm và phải báo cho ai, cơ quan nào?.

Giải trình sau đó, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, nghị định 98 đã nêu rất rõ các tình huống để xác định hàng giả. Vì vậy, hộp sữa mà ông Hạ mang tới phiên giải trình khả năng cao là giả.

Tuy nhiên, ông nói để chứng minh được đây là hàng giả phải có cơ quan chức năng. Chẳng hạn Cục Quản lý thị trường phải có một quy trình để kiểm tra thì mới có thể khẳng định được đây là hàng giả và có thể xử lý được.

"Đây là một quy trình trong luật xử lý. Chúng tôi đang cố gắng rà soát, sửa đổi để với các sản phẩm đặc biệt liên quan đến thuốc giả, thực phẩm giả, sẽ có những quy trình chặt chẽ và nhanh để sớm xử lý", ông Tân nêu.

Ông Tân khẳng định chế tài với hàng giả, thuốc giả có đầy đủ hết, thậm chí là hình sự. Tuy nhiên, chế tài hiện chưa đủ răn đe. Ông Tân cho biết, sắp tới, khi sửa đổi Nghị định 98 sẽ bổ sung thêm chế tài phù hợp.

Tuy nhiên, thuốc giả và thực phẩm giả với một lợi nhuận rất lớn, chắc chắn doanh nghiệp vẫn sẽ làm giả. Song quan trọng nhất vẫn là cơ chế phải phát hiện nhanh, xử lý nhanh và nghiêm.