5 trụ cột giữ lợi thế cho sầu riêng

Ông Lê Hà Luân - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp. Ảnh: Lục Tùng

Không phải thời điểm mà là nền tảng

Là địa phương có thế mạnh về sầu riêng, ông đánh giá thế nào về vai trò của nhà vườn Đồng Tháp trong kỳ tích năm 2025?

- Nhà vườn là chủ thể cốt lõi tạo nên sự tăng trưởng cả về sản lượng và chất lượng sầu riêng của tỉnh, góp phần vào kết quả chung của cả nước năm 2025. Thành quả này không chỉ nhờ điều kiện tự nhiên thuận lợi mà còn từ kinh nghiệm tích lũy và tinh thần đổi mới của người trồng. Nhiều nhà vườn đã chuyển sang phân bón hữu cơ, vi sinh; sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học; áp dụng bài bản kỹ thuật xử lý nghịch vụ và đầu tư hệ thống tưới tự động, giám sát bằng công nghệ số. Sự chủ động đó giúp sầu riêng Đồng Tháp tiết kiệm chi phí, tối ưu tài nguyên và ngày càng đáp ứng tốt yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu.

Có ý kiến cho rằng, thành tựu xuất khẩu năm 2025 phần nào nhờ yếu tố thời điểm. Khi thị trường Trung Quốc chuyển từ mua theo số lượng sang mua theo tiêu chuẩn, Đồng Tháp làm gì để duy trì lợi thế?

- Yếu tố thời điểm có thể tạo cơ hội, nhưng không thể là nền tảng lâu dài. Thực tế, thị trường - đặc biệt là Trung Quốc - đang chuyển nhanh sang yêu cầu chất lượng, tiêu chuẩn và truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Vì vậy, tỉnh xác định phát triển sầu riêng theo hướng bền vững. Trước hết là tập trung đúng vùng trồng phù hợp, không mở rộng tự phát. Việc quản lý mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc được siết chặt; liên kết giữa nhà vườn - hợp tác xã - doanh nghiệp được thúc đẩy để đảm bảo sản xuất đồng bộ, minh bạch. Mục tiêu là nâng chất lượng thực chất, thay vì chạy theo sản lượng ngắn hạn.

5 trụ cột giữ lợi thế

Tỉnh đang triển khai những nhóm giải pháp trọng tâm nào, thưa ông?

- Hiện nay, chúng tôi triển khai đồng bộ 5 nhóm giải pháp: Thứ nhất, tăng cường đào tạo, tập huấn về an toàn thực phẩm; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - kỹ thuật, công nghệ cao như canh tác hữu cơ, sinh học, quản lý dịch hại tổng hợp; nâng tỷ lệ vùng trồng đạt chứng nhận VietGAP, GlobalGAP và áp dụng truy xuất nguồn gốc điện tử.

Thứ hai, thúc đẩy liên kết sản xuất quy mô lớn, áp dụng cùng quy trình kỹ thuật nhằm đảm bảo độ đồng đều về chất lượng và mẫu mã.

Thứ ba, phát triển vùng nguyên liệu tập trung; quy hoạch vùng chuyên canh; hỗ trợ tiếp cận cây giống chất lượng cao, đạt chuẩn.

Thứ tư, kiểm soát chặt vật tư đầu vào, hạn chế nguy cơ nhiễm kim loại nặng đã được cảnh báo.

Thứ năm, xây dựng vùng sản xuất sầu riêng an toàn, không nhiễm cadimi, phát thải thấp, đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng cao của các thị trường.

Tăng trưởng phải đi cùng giới hạn

Xử lý nghịch vụ giúp tăng giá trị nhưng cũng làm gia tăng lượng phân, thuốc. Tỉnh làm gì để hài hòa lợi ích kinh tế và bền vững môi trường?

- Đây là vấn đề chúng tôi đặc biệt quan tâm. Nếu xử lý nghịch vụ kéo dài, thiếu kiểm soát, đất đai có thể suy thoái, hệ sinh thái mất cân bằng, ảnh hưởng chất lượng sản phẩm.

Do đó, ngành nông nghiệp khuyến cáo tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học; từng bước thay thế hóa chất. Việc ứng dụng biochar, vi sinh vật để cải tạo đất, nâng pH, phân hủy tồn dư hóa chất cũng được khuyến khích. Song song đó là áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp và tăng cường liên kết qua hợp tác xã để kiểm soát vật tư đầu vào.

Với vấn đề cadimi, tỉnh đã triển khai mô hình khắc phục tại một số vùng trồng ở xã Long Tiên và Thanh Hưng, kết hợp sử dụng phân bón có hàm lượng cadimi rất thấp cùng biochar và chế phẩm sinh học. Bước đầu ghi nhận tín hiệu tích cực trong việc giảm hàm lượng cadimi trong đất và cây trồng.

Khi sầu riêng được giá, nguy cơ phát triển tự phát rất lớn. Đồng Tháp làm gì để vừa tạo điều kiện cho nhà vườn phát huy, vừa đảm bảo ổn định lâu dài?

- Quan điểm nhất quán của tỉnh là không chạy theo diện tích bằng mọi giá. Diện tích hiện nay cơ bản đạt mục tiêu đề ra. Giai đoạn 2026-2030, chúng tôi chủ trương giữ ổn định diện tích, không chú trọng trồng mới mà tập trung nâng cao năng suất, chất lượng trên diện tích hiện có.

Trọng tâm là mở rộng diện tích được chứng nhận an toàn; đẩy mạnh chế biến; quản lý chặt mã số vùng trồng; tháo gỡ khó khăn xuất khẩu và ổn định đầu ra.

Chúng tôi xác định hướng đi bền vững là nâng cao chất lượng và giá trị. Khi chất lượng được đảm bảo, thị trường ổn định và môi trường được bảo vệ, sầu riêng mới thực sự trở thành “niềm vui chung” - không chỉ trong một mùa vụ, mà cho cả chặng đường dài phía trước.

Xin cảm ơn ông!