Việt Nam ghi nhận giao dịch carbon đầu tiên, giá 136.000 đồng một tấn CO2e

Sàn giao dịch carbon vừa chính thức vận hành ngày 29/6, với sản phẩm hạn ngạch phát thải khí nhà kính, giá giao dịch có thời điểm lên tới 136.000 đồng một tấn CO2e.

Liên Bộ Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường sáng 29/6 công bố khai trương sàn giao dịch carbon Việt Nam, sản phẩm thí điểm giao dịch là hạn ngạch khí nhà kính, mã VN2025.

Hạn ngạch khí nhà kính là giới hạn tối đa về lượng khí nhà kính mà một quốc gia, ngành công nghiệp hoặc doanh nghiệp được phép thải ra trong một khoảng thời gian nhất định, thường là một năm.

Tổng hạn ngạch khí nhà kính cho ba ngành nhiệt điện, sắt thép, xi măng giai đoạn 2025-2026 được Thủ tướng phê duyệt là hơn 511 triệu tấn CO2e. Trên cơ sở được phân bổ, doanh nghiệp nào gây ô nhiễm vượt mức sẽ phải mua hạn ngạch của doanh nghiệp ít phát thải hơn, hoặc mua tín chỉ carbon để bù trừ (tối đa 30% hạn ngạch phát thải).

Hạn ngạch giao dịch được niêm yết trên website Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, cập nhật kết quả cuối ngày. Đến 9h16, sàn ghi nhận khối lượng giao dịch 400 tấn CO2e, tổng giá trị 54 triệu đồng. Trong đó, giá giao dịch gần nhất là 136.000 đồng một tấn.

Bảng thông tin giao dịch sàn carbon trong nước, ngày 29/6. Ảnh: Thủy Trương

Kết thúc ngày giao dịch đầu tiên, sàn carbon ghi nhận khối lượng giao dịch hơn 1.200 tấn CO2e, tổng giá trị 161,7 triệu đồng. Trong đó, mỗi tấn CO2e đạt giá cao nhất 136.000 đồng một tấn, giá đóng cửa giảm còn 130.000 đồng.

Theo nguyên tắc, doanh nghiệp tham gia thị trường sử dụng một tài khoản chứng khoán tại công ty chứng khoán (được chấp thuận tham gia sàn carbon) để giao dịch hạn ngạch. Tương tự giao dịch chứng khoán, đơn vị mua, bán sẽ được thông báo kết quả ngay khi giao dịch thành công, và sao kê hàng tháng tài khoản tiền, lưu ký hạn ngạch.

Ông Nguyễn Anh Phong, Chủ tịch Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) - đơn vị vận hành sàn carbon, cho biết mục tiêu cốt lõi của sàn là tạo cơ chế tài chính linh hoạt, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí giảm phát thải, gắn kết chặt chẽ lợi ích kinh tế với trách nhiệm bảo vệ môi trường.

Việc khai trương sàn giao dịch chỉ là bước khởi đầu. Bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, lưu ý rằng điều quan trọng hơn là xây dựng và phát triển một thị trường vận hành ổn định, minh bạch, hiệu quả và bền vững. Bà khuyến nghị các bên liên quan duy trì nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, nhằm nâng cao năng lực của các định chế trung gian, công ty chứng khoán thành viên và các đơn vị cung ứng dịch vụ, từng bước phát triển thị trường carbon phù hợp với yêu cầu hội nhập.

Sàn giao dịch carbon dự kiến thí điểm đến năm 2028, sau đó vận hành chính thức từ năm 2029. Trong giai đoạn thí điểm, doanh nghiệp giao dịch trên sàn được miễn phí dịch vụ.

Chia sẻ bên lề sự kiện, TS. Nguyễn Phương Nam, nhà sáng lập kiêm CEO Công ty tư vấn và dịch vụ đổi mới khí hậu Klinova, nhận định việc đưa sàn carbon vào hoạt động giúp doanh nghiệp Việt tận dụng được cơ hội chuyển đổi xanh nhanh hơn.

Sàn giao dịch carbon gồm hai loại hàng hóa, hạn ngạch khí nhà kính và tín chỉ carbon. Ông Nam lưu ý rằng hàng hóa giao dịch trên sàn carbon giai đoạn thí điểm chỉ là hạn ngạch khí nhà kính, chưa gồm tín chỉ. Theo quy định, doanh nghiệp phát thải cao có thể mua hạn ngạch hoặc tín chỉ carbon để bù trừ (tối đa 30% hạn ngạch phát thải).

Cũng theo TS. Nam, thị trường tín chỉ carbon chỉ phát triển khi phát sinh nhu cầu. Ví dụ, doanh nghiệp sẽ mua tín chỉ khi nguồn cung hạn ngạch thiếu, hoặc chi phí mua tín chỉ carbon rẻ hơn. Tuy nhiên, ông khuyến khích doanh nghiệp tham gia thị trường tín chỉ. Bởi lẽ, hàng hóa carbon là "giấy chứng nhận gián tiếp" cho hoạt động xanh của doanh nghiệp. "Bản chất quá trình đầu tư tài chính xanh đòi hỏi tính hậu kiểm rất lớn. Một dự án đã tạo ra thị trường carbon đồng nghĩa với việc khâu hậu kiểm được thể hiện rõ nét", TS. Nam nói.

Khi ấy, dòng tiền từ tín chỉ sẽ là một khoản tài chính tăng thêm để xoay vòng đầu tư, còn việc giảm thải thực chất giúp doanh nghiệp tiếp cận được dòng vốn xanh, lớn hơn nhiều so với lợi nhuận từ hoạt động bán tín chỉ carbon, theo các chuyên gia.

Thủy Trương