Phụ nữ bị quấy rối tình dục: Ngưng đổ lỗi cho váy ngắn

Khi những vụ quấy rối tình dục với phụ nữ xảy ra, nhiều người có thói quen đổ lỗi cho nạn nhân thay vì nhìn đúng bản chất sự việc.

Phụ nữ luôn đứng trước nguy cơ bị quấy rối tình dục. Hãy biết tự bảo vệ mình - Ảnh minh họa: QUANG ĐỊNH

Một số nghiên cứu cho thấy nữ giới luôn đứng trước nguy cơ bị quấy rối? Vì sao nạn nhân thường im lặng?

Sốc vì bị quấy rối tình dục

Dịp Tết vừa qua, trong tiệc tất niên ở công ty, K.Ph. (25 tuổi, nhân viên văn phòng, Q.5, TP.HCM) đến muộn. Các bàn khác đã hết chỗ nên cô phải ngồi vào bàn có các đối tác. Phần lớn đều là những người từng quen biết nhau nên không khí vui vẻ, cởi mở. Đến chừng giữa buổi tiệc, Ph. thấy bàn tay của Tr. - một đối tác - đang đặt trên đùi mình. Trong lúc Ph. luống cuống đứng dậy tìm chỗ khác thì người này nhăn răng cười một cách nham nhở.

Khi biết chuyện, một chị đồng nghiệp hỏi ngược lại K.Ph. theo kiểu đổ lỗi: "Ai bảo em ngồi gần nó quá làm chi?". Người khác thì lại tếu táo rằng "mặc váy ngắn, mỡ treo miệng mèo thì ai mà chịu nổi!".

Với Nguyễn L.Ch. (sinh viên năm 2, TP Thủ Đức, TP.HCM) chia sẻ thì đó là một cảm giác đáng sợ đeo bám đến tận bây giờ. Năm học lớp 9, lúc vừa tan học thêm, cô đang đứng trước đợi ba đến đón thì một người đàn ông lớn tuổi tấp xe lại hỏi thăm đường đi.

Trong lúc L.Ch. giơ tay chỉ hướng rẽ thì người này dùng tay bóp ngực cô thật mạnh rồi phóng xe, vọt đi mất.

Cô gái điếng người, nhưng bất ngờ là lúc kể lại, Ch. bị chính mẹ mình chất vấn với hàng loạt câu hỏi: "Con đứng sát đường để làm gì?", "Ai cho phép con nói chuyện với người lạ?"...

Ám ảnh từ chuyện đó mà đến tận bây giờ L.Ch. không có có tình cảm với bạn khác giới và luôn sợ hãi khi bất cứ người đàn ông nào tiến lại gần, dù họ vô tình hay cố ý.

Những con số biết nói về nạn quấy rối tình dục

Theo nghiên cứu của Tổ chức Action Aid, tỉ lệ phụ nữ Việt Nam từng bị quấy rối tình dục là 87%. Con số này cao hơn Ấn Độ (79%), Campuchia (77%) và Bangladesh (57%). Đó là chưa kể nhiều trường hợp các bé trai và nam giới cũng bị quấy rối nhưng do định kiến xã hội khiến họ không dám nhìn nhận.

Nghiên cứu năm 2023 cũng chỉ ra rằng khoảng 20% số người bị quấy rối tình dục có phản ứng. Trong đó, 11% báo với người có thẩm quyền; 1,5% tâm sự cùng gia đình hoặc bạn bè; số còn lại chỉ âm thầm chịu đựng.

Vì nhiều lý do khiến các nạn nhân gần như không có sự phản kháng hoặc phản kháng không đáng kể. Điều đó làm cho những kẻ biến thái tiếp tục hành xử vô văn hóa mà không nghĩ rằng đây là hành vi trái đạo đức, vi phạm pháp luật.

Trên thực tế, lắm lúc thủ phạm chính là những người trong gia đình, bạn bè thân quen. Họ tìm cách lấp liếm đó là chuyện bình thường, là sự quan tâm, quý mến...

Nguồn: Tổ chức Action Aid - Đồ họa: T.ĐẠT

Vì sao nạn nhân thường im lặng?

Khi bị quấy rối tình dục, phần lớn các nạn nhân thường chọn cách im lặng, chịu đựng do cảm thấy đó là lỗi của chính họ và xấu hổ để chia sẻ với những người xung quanh. Có trường hợp, nạn nhân cố gắng thuyết phục bản thân rằng những gì đã xảy ra thực sự không phải chuyện lớn, rằng những hành vi như vậy là không sai hoặc thậm chí bình thường trong bối cảnh cuộc sống hiện đại ngày nay.

Đó còn là nỗi sợ mất việc, đặc biệt người quấy rối là cấp trên hoặc đồng nghiệp có thế lực trong công ty khiến nạn nhân lựa chọn không nói ra. Cũng có thể nạn nhân cảm thấy việc tố cáo không có ích gì như nhiều trường hợp đã xảy ra. Rồi cũng đâu vào đó, thậm chí nạn nhân còn bị trách ngược.

Khó khăn ở chỗ, nạn nhân không có hoặc không biết thông tin để báo cáo sự việc (báo cáo ở đâu, báo cáo ai, báo cáo như thế nào, thời điểm nào là thích hợp...).

Thêm vào đó, những ảnh hưởng tâm lý, trí nhớ khiến nạn nhân không nhớ rõ ràng về sự kiện, đặc biệt hành vi quấy rối tình dục đã diễn ra khá lâu. Điều này khiến người bị quấy rối cảm thấy không tự tin vào chính mình khi tố cáo sự việc.

Do nhận thức và các kỹ năng xử lý tình huống, bản lĩnh để đối mặt với những sự việc nghiêm trọng còn hạn chế khiến nhiều nạn nhân im lặng sau khi bị quấy rối tình dục.

Tiến sĩ Khuất Thu Hồng, viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển xã hội, cho biết: "Im lặng là lựa chọn của hầu hết nạn nhân bị quấy rối tình dục. Bởi ngay lúc đó họ thường không suy nghĩ được nhiều do sợ hãi, bối rối, xấu hổ, sợ mất việc, bị hiểu lầm, sợ mang tiếng...".

Tránh đổ lỗi cho nạn nhân

Xã hội tiến bộ luôn bất bình, phản đối những hành vi quấy rối, xâm phạm sự tự do, an toàn của phụ nữ. Xu hướng tôn trọng, bảo vệ phái yếu là điều cần phải có trong cuộc sống văn minh. Tuy nhiên trong thực tế vẫn có xu hướng trái chiều, khác biệt.

Việc đổ lỗi cho nạn nhân liên quan đến sự bất bình đẳng về giới với phần yếu thế luôn là phụ nữ. Trong các vụ việc, nạn nhân chủ yếu là nữ, cho nên việc đổ lỗi cho phái yếu là điều dễ thấy.

Tiến sĩ xã hội học Phạm Thị Thúy cho rằng: "Về hành vi đổ lỗi của những người xung quanh, chúng tôi gọi đó là mũi tên thứ hai hay bị quấy rối lần hai. Những kẻ quấy rối làm tổn thương nạn nhân nghiêm trọng về cả thể chất lẫn tinh thần thì những người đổ lỗi càng làm nạn nhân đau đớn hơn. Hành động đó khoét sâu tổn thương tinh thần của nạn nhân".

Đổ lỗi cho nạn nhân không chỉ khiến người bị hại nản lòng, không dám lên tiếng mà còn chuyển hướng sự chú ý khỏi việc buộc tội kẻ biến thái. Điều này không thể ngăn chặn mà còn vô tình củng cố, khuyến khích thêm những hành vi lệch chuẩn của những người xấu. Chính xu hướng này tạo nên sự đồng thuận với hành vi vi phạm pháp luật, coi hành vi xúc phạm nhân phẩm, thân thể phụ nữ là điều bình thường.