Giải mã cuộc đấu trí lịch sử tại Hội nghị Paris 1973 qua hai ấn phẩm đặc biệt

Những trang viết góp phần lý giải những yếu tố làm nên thắng lợi của ngoại giao Việt Nam tại Paris. Đó là sự kết hợp giữa tầm nhìn chiến lược, bản lĩnh chính trị và trí tuệ tập thể.

Đây là những tư liệu lịch sử vô giá, tái hiện sinh động cuộc đấu trí cam go trên bàn đàm phán Paris.(Ảnh: PV/Vietnam+)

Trong dòng chảy của lịch sử dân tộc, có những sự kiện không chỉ được ghi lại bằng tư liệu, mà còn được lưu giữ sống động qua ký ức của những người trực tiếp thực thi sứ mệnh ngoại giao đầy cam go. Hội nghị Paris và việc ký kết Hiệp định Paris năm 1973 là mốc son chói lọi để lại cho chúng ta những bài học vô giá về nghệ thuật đàm phán Việt Nam.

Trân trọng di sản ấy, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật giới thiệu bộ đôi ấn phẩm: “Hiệp định Paris - Thắng lợi của ý chí độc lập, tự chủ và chính nghĩa Việt Nam” của nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình và “Các cuộc thương lượng Lê Đức Thọ-Kissinger tại Paris” của Lưu Văn Lợi và Nguyễn Anh Vũ.

Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam, được ký kết ngày 27/01/1973 tại Pháp, là kết quả thắng lợi của một “mặt trận” đặc biệt, nơi diễn ra cuộc đấu trí quyết liệt giữa các bên, phản ánh cục diện của cả cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Thắng lợi của Hiệp định Paris là kết tinh sức mạnh tổng hợp của dân tộc Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng, thể hiện sự phối hợp chặt chẽ giữa đấu tranh quân sự, chính trị và ngoại giao, đồng thời khẳng định sức mạnh của chính nghĩa trên trường quốc tế.

Trong bối cảnh ấy, bà Nguyễn Thị Bình, Trưởng đoàn đàm phán của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, sau là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, không chỉ là người trực tiếp tham gia, mà còn là một trong những nhân vật để lại dấu ấn sâu đậm của ngoại giao Việt Nam tại Hội nghị Paris.

Hình ảnh nhà ngoại giao Nguyễn Thị Bình được thể hiện trong cuốn sách với phong thái điềm tĩnh, tự tin, cùng cách ứng xử linh hoạt nhưng kiên định. Những ấn tượng mà bà để lại với báo chí và bạn bè quốc tế, từ sự rõ ràng, khúc chiết trong phát biểu đến sự mềm dẻo trong đối thoại không chỉ phản ánh bản lĩnh cá nhân, mà còn là biểu hiện sinh động của nghệ thuật ngoại giao Việt Nam.

Bà Nguyễn Thị Bình xem bản thảo cuốn sách. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Ở đó, sự kiên định về nguyên tắc luôn song hành với sự linh hoạt trong sách lược, thể hiện rõ phương châm “dĩ bất biến, ứng vạn biến” góp phần tạo nên hiệu quả của quá trình đàm phán trong bối cảnh quốc tế đầy phức tạp.

Bên cạnh việc tái hiện tiến trình Hội nghị Paris, cuốn sách còn khắc họa sinh động chân dung các nhà lãnh đạo, nhà ngoại giao xuất sắc của Việt Nam. Từ Chủ tịch Hồ Chí Minh, người đặt nền móng cho nền ngoại giao cách mạng, đến các đồng chí: Nguyễn Duy Trinh, Lê Đức Thọ, Nguyễn Hữu Thọ, Xuân Thủy, mỗi nhân vật đều hiện lên với những nét riêng về tư duy, phong cách và bản lĩnh.

Hội nghị Paris diễn ra từ ngày 13/5/1968 đến ngày 27/01/1973, với 202 phiên họp công khai, 45 cuộc gặp riêng cấp cao giữa Cố vấn Lê Đức Thọ và Cố vấn Henry Kissinger, 500 cuộc họp báo và khoảng 1.000 cuộc phỏng vấn. Những cuộc gặp riêng giữa Lê Đức Thọ và Kissinger hết sức đặc biệt, có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong bối cảnh cuộc đàm phán công khai không giải quyết được vấn đề.

Những cuộc gặp riêng này đã được hai nhà ngoại giao kỳ cựu Lưu Văn Lợi và Nguyễn Anh Vũ kể lại trong cuốn sách “Các cuộc thương lượng Lê Đức Thọ-Kissinger tại Paris” xuất bản lần thứ hai, có sửa chữa. Thông qua những ghi chép, tư liệu phong phú, lời kể chân thực, giàu sức thuyết phục, bức tranh toàn cảnh về Hội nghị Paris đã được phác họa sắc nét, sống động.

Với tính cách cương trực, thẳng thắn, Lê Đức Thọ đã khiến ngay cả Kissinger cũng phải kính trọng và thừa nhận rằng tuy không được đào tạo về ngoại giao nhưng ông là một nhà ngoại giao lão luyện, rất kiên định và kiên trì với mục tiêu của mình.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng ý nghĩa và những bài học trong công tác ngoại giao từ Hội nghị Paris vẫn còn vẹn nguyên giá trị, giúp người đọc hôm nay hiểu sâu sắc hơn về quá khứ, là nguồn cảm hứng góp phần bồi đắp niềm tự hào dân tộc và bản lĩnh cho các thế hệ hôm nay trên hành trình hội nhập và phát triển./.