Những tình huống oái oăm phải tiêm ngừa dại

Anh Tuấn, phường Tân Định, TP HCM bối rối khi vợ yêu cầu đi tiêm ngừa dại sau khi rửa tay bị thương chảy máu bằng cục xà bông chuột gặm dở.

Người đàn ông 39 tuổi bị thương mảng lớn ở tay khi đang dọn nhà. Vết thương rộng, chảy nhiều máu. Anh dự định rửa sạch tay xong sẽ đến trạm y tế để được xử lý vết thương.

"Khi cầm cục xà bông tôi thấy có vết chuột gặm dở, trước khi rửa tay tôi có giơ cho vợ xem. Sau đó vợ tôi tá hỏa, bảo nước dãi của chuột có thể chứa virus dại và chở tôi đi tiêm ngừa", anh Tuấn nói.

Tại VNVC Hai Bà Trưng, bác sĩ đánh giá vết thương của anh Tuấn thuộc mức độ nặng và nguy cơ phơi nhiễm virus dại từ vết chuột gặm ở cục xà bông. Vì vậy, anh được chỉ định 5 mũi vaccine dại vào bắp các ngày 0, 3, 7, 14 và 28; tiêm vaccine và huyết thanh uốn ván do vết thương nguy cơ cao, tiền sử chưa chủng ngừa. Sau khi tiêm ngừa, anh Tuấn mới tìm hiểu về bệnh dại, cảm thấy may mắn vì vợ anh kịp thời cảnh báo.

Chuột là loài động vật có vú máu nóng, nước dãi của chúng có thể mang theo virus dại, mầm bệnh này có thể tồn tại 1-2 tuần ở nhiệt độ phòng. Ảnh minh họa: Vecteezy

Đầu tháng 1, tại VNVC quận 7, phường Tân Mỹ, TP HCM, nữ du khách người Anh 28 tuổi được bạn đưa đến tiêm ngừa do bị trăn cắn vào tay, vết thương không quá sâu, song, vùng bị thương có nổi những đốm đỏ li ti. Bác sĩ xác định vết thương có chảy máu.

Nữ du khách cho biết đã nuôi con trăn hai năm, bình thường nó khá hiền lành, đây là lần đầu tiên cắn người. Trong nhà, ngoài trăn, họ còn nuôi nhiều thú cưng khác như chó, mèo, sóc, chuột...

Dù trăn là động vật máu lạnh, không có nguy cơ nhiễm bệnh dại, tuy nhiên gia đình có nuôi thêm các động vật có vú máu nóng. Vì vậy, bác sĩ tư vấn tiêm dự phòng phơi nhiễm dại chủ động qua phác đồ 3 mũi vào các ngày 0, 7, 21 hoặc 28, và vaccine uốn ván.

Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết từng ghi nhận nhiều tình huống tiêm ngừa đặc biệt, như trường hợp một người đàn ông 56 tuổi nhai phải đoạn đinh sắt gây chảy máu lợi nên chủ động tiêm uốn ván. Bác sĩ nhấn mạnh bệnh dại và uốn ván đều rất nguy hiểm, chưa có thuốc đặc hiệu, tỷ lệ tử vong cao, với dại gần 100%, uốn ván tới 90% nếu không điều trị kịp thời.

Virus dại có thể phát tán qua nước bọt động vật dại bám trên bề mặt, tồn tại nhiều giờ đến vài ngày ngoài cơ thể trong điều kiện lạnh, ẩm, thiếu ánh sáng, ngược lại, nhiệt độ cao và ánh nắng mạnh mới giúp bất hoạt nhanh hơn.

Người đàn ông đi tiêm vaccine dại tại VNVC do bị chuột cắn vào tay chảy máu. Ảnh: Hoàng Dương

Theo thống kê của Bộ Y tế, số người điều trị dự phòng bệnh dại bằng vaccine và huyết thanh dại có sự gia tăng theo thời gian. Trước đó, giai đoạn 1990-2000, mỗi năm có khoảng 400.000 người điều trị sau phơi nhiễm. Năm 2022, số người tiêm ngừa dại tăng lên 465.824, và tiếp tục tăng với 674.888 người trong năm 2023. Dù vậy, mỗi năm vẫn còn khoảng 70-90 ca tử vong do bệnh dại.

Bệnh dại lây sang người chủ yếu qua vết cắn, cào, liếm của động vật mắc bệnh; lây từ người sang người rất hiếm, thường qua ghép tạng. Trong khi đó, mầm bệnh uốn ván tồn tại rộng rãi ngoài môi trường, có nhiều trong đất, phân động vật, dễ xâm nhập qua vết thương dù rất nhỏ. Uốn ván không lây trực tiếp giữa người nhưng vẫn ghi nhận nhiều ca cùng lúc. Việt Nam đã loại trừ uốn ván sơ sinh từ năm 2005, song vẫn xuất hiện rải rác ở trẻ sinh tại nhà do dụng cụ cắt rốn không đảm bảo vệ sinh.

Những trường hợp phơi nhiễm bệnh dại hoặc uốn ván, chủng ngừa đủ mũi, đúng lịch là biện pháp phòng bệnh chủ động hiệu quả nhất. Người dân có thể trực tiếp đến để được bác sĩ tư vấn, chỉ định tiêm ngừa phù hợp.

Hoàng Dương