Nguyên nhân gần 20 năm nghiên cứu mới làm đường sắt cao tốc

Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Danh Huy tại tọa đàm. Ảnh: VGP/Dương Tuấn

Trả lời tại tọa đàm "Đường sắt tốc độ cao - Thời cơ và thách thức" của Cổng Thông tin điện tử Chính phủ tổ chức ngày 29.10, Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Danh Huy cho biết lý do vì sao dự án đường sắt cao tốc được nghiên cứu gần 20 năm nay, bây giờ mới chuẩn bị triển khai trên thực tiễn.

Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải cho biết: "Có thể nói bất kỳ dự án đầu tư nào cũng phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, đối với tuyến đường sắt cao tốc Bắc - Nam, đã nghiên cứu 18 năm.

Thực tế năm 2011, chúng ta đã trình cấp có thẩm quyền, nhưng tại thời điểm ấy có một số băn khoăn.

Thứ nhất là nhu cầu nguồn vốn đầu tư lớn trong khi quy mô nền kinh tế còn rất khiêm tốn. Vấn đề thứ hai là nợ công của chúng ta ở thời điểm đó cũng rất cao. Thứ ba là còn những vấn đề kiến giải về tốc độ, về công năng.

Đến thời điểm hiện nay, trong quá trình nghiên cứu, lập 5 quy hoạch chuyên ngành, chúng tôi đã dự báo lại trên nhu cầu thực tiễn là trên hành lang Bắc - Nam, nhu cầu vận tải cả hàng hóa và hành khách lớn nhất.

Có thể nói chúng ta có đặc điểm địa kinh tế phân bố các khu đô thị lớn, các khu công nghiệp lớn, các khu kinh tế lớn đều tập trung vào khu vực duyên hải.

Với đặc điểm địa kinh tế đó, chúng ta có lợi thế vận tải hàng hóa đường biển, vì theo nghiên cứu trên thế giới cũng như trong nước thì chi phí vận tải biển vẫn là chi phí rẻ nhất trong vận tải hàng hóa.

Chúng tôi cũng đã dự báo nhu cầu vận tải và thấy rằng thời điểm này thích hợp, cần thiết để xây dựng tuyến đường sắt cao tốc Bắc - Nam nhằm tái cơ cấu lại thị phần vận tải một cách thích hợp.

Qua nghiên cứu, xét về ưu thế thì cự ly trên 1.000 km thích hợp và là ưu thế của hàng không, còn cự ly dưới 1.000 km phải là phương thức vận tải đường sắt.

Vấn đề thứ hai, thời điểm này, quy mô nền kinh tế của chúng ta đã đạt 430 tỉ USD, nợ công cũng ở mức rất hợp lý khoảng 37% (năm 2023). Các điều kiện về nguồn lực của chúng ta cơ bản không phải là thách thức lớn.

Vấn đề thứ ba là những trăn trở về mặt kỹ thuật, chúng tôi cũng đã kiến giải, ví dụ như tại sao lại lựa chọn tốc độ 350 km/giờ, hay công năng sử dụng tại sao là vận tải hành khách.

Cơ bản là đã kiến giải qua 10 năm nghiên cứu với sự tham gia của nhiều chuyên gia các nước trên thế giới cũng như các đoàn công tác liên ngành tham quan, học tập tại 6 nước có đường sắt tốc độ cao phát triển. Những vấn đề này đến nay đã được kiến giải một cách rõ ràng.

Đây thực sự là tiền đề, động lực để chúng ta bước vào kỷ nguyên vươn mình".