Lý do nghị sĩ Cộng hòa quyết luận tội Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ

Massie quyết tâm thúc đẩy nỗ lực luận tội Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth sau những bất đồng với hầu hết quyết sách của đảng Cộng hòa.

Hạ nghị sĩ Cộng hòa Thomas Massie, đại diện bang Kentucky, ngày 9/11 đệ trình 8 điều khoản luận tội Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, khởi động thời hạn hai ngày để Hạ viện có thể tiến hành bỏ phiếu về các cáo buộc nhắm vào ông chủ Lầu Năm Góc. Ông cáo buộc Bộ trưởng Hegseth vi phạm hiến pháp, luật liên bang và lạm dụng quyền hạn liên quan tới một số chiến dịch của Lầu Năm Góc.

Đây là lần thứ hai Massie tìm cách đưa cáo buộc nhắm vào ông Hegseth ra bỏ phiếu tại Hạ viện. Ông từng đệ trình đề xuất tương tự hồi tháng 9, nhưng kế hoạch không được xem xét, do Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cho cơ quan này nghỉ họp. Khi quốc hội họp trở lại, Massie nhanh chóng khôi phục nỗ lực.

Việc Massie thúc đẩy luận tội Bộ trưởng Hegseth phản ánh những bất đồng lâu nay của ông với lãnh đạo đảng Cộng hòa. Nghị sĩ này còn được biết đến với biệt danh "Mr. No" vì thường xuyên bỏ phiếu chống các đề xuất của chính đảng mình, kể cả những dự luật được Tổng thống Donald Trump ủng hộ.

Nghị sĩ Thomas Massie trong phiên điều trần tại Ủy ban Tư pháp Hạ viện ngày 11/2. Ảnh: AFP

Massie sinh năm 1971 tại bang Tây Virginia và lớn lên ở bang Kentucky. Ông từng là doanh nhân, bắt đầu tham gia chính trường với chức vụ lãnh đạo hạt Lewis, trước khi được bầu vào Hạ viện năm 2012, đại diện khu vực bầu cử số 4 của Kentucky.

Massie bước vào quốc hội trong giai đoạn phong trào đảng Trà có ảnh hưởng lớn trong đảng Cộng hòa. Ông xây dựng hình ảnh một chính trị gia thường đứng ngoài lập trường chung của đảng, đề cao các nguyên tắc hiến pháp và phản đối tăng chi tiêu liên bang.

Việc ông liên tục phản đối các dự luật ngân sách, kể cả những đề xuất được lãnh đạo đảng Cộng hòa ủng hộ, khiến ông được gọi là "Mr. No", tức "Ngài nói 'không'".

Trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump, Massie từng bỏ phiếu phản đối cả hai nghị quyết luận tội ông chủ Nhà Trắng do phe Dân chủ đề xuất. Tuy nhiên, hai người ngày càng bất đồng về chính sách chi tiêu và đối ngoại.

Trong nhiệm kỳ thứ hai, Massie phản đối Đạo luật To Đẹp (OBBBA) của ông Trump vì lo ngại nợ công, đồng thời không ủng hộ một số khoản viện trợ nước ngoài, trong đó có viện trợ cho Israel.

"Gần như ngày nào ông ấy cũng đi ngược lại lập trường của đảng mình, và dường như còn thích thú với điều đó", Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson nói với CNN năm 2025.

Mâu thuẫn trở nên rõ rệt hơn khi Massie phối hợp với nghị sĩ Dân chủ Ro Khanna thúc đẩy Bộ Tư pháp Mỹ công bố hồ sơ điều tra tỷ phú ấu dâm Jeffrey Epstein. Nỗ lực này khiến Tổng thống Trump nhiều lần công kích ông trên mạng xã hội.

Tháng 11/2025, Hạ viện thông qua Đạo luật Minh bạch Hồ sơ Epstein, mở đường cho Bộ Tư pháp công bố tài liệu liên quan. Cơ quan này sau đó phát hành hồ sơ qua nhiều đợt, đợt cuối vào tháng 1. Tuy nhiên, Massie cùng một số nghị sĩ cho rằng vẫn còn nhiều tài liệu chưa được công khai, trong khi Bộ Tư pháp khẳng định đã công bố toàn bộ hồ sơ nắm giữ.

Công khai đối đầu

Bất đồng giữa Massie và Tổng thống Trump lên đến đỉnh điểm vào mùa bầu cử sơ bộ của đảng Cộng hòa hồi đầu năm nay. Ed Gallrein, một cựu đặc nhiệm hải quân SEAL, đã cạnh tranh với Massie để giành suất tranh cử vào ghế nghị sĩ đại diện khu vực bầu cử số 4 của Kentucky.

Ông Trump đã công khai ủng hộ Gallrein trong cuộc cạnh tranh, giúp ông này giành chiến thắng vòng sơ bộ đảng Cộng hòa cho bầu cử giữa kỳ, chấm dứt cơ hội tái cử của Massie.

Thất bại này đồng nghĩa nhiệm kỳ nghị sĩ hiện nay của Massie sẽ kết thúc vào ngày 3/1/2027, khi quốc hội khóa mới bắt đầu kỳ họp.

Bên cạnh bất đồng về chi tiêu công, Massie còn nhiều lần phản đối việc Tổng thống Trump sử dụng sức mạnh quân sự ở nước ngoài, đặc biệt là các chiến dịch tại Iran và Venezuela. Ông cho rằng quyền quyết định đưa đất nước vào chiến tranh không thể chỉ thuộc về Tổng thống mà phải tuân thủ những giới hạn hiến định.

Nghị sĩ Kentucky từng bảo trợ hoặc ủng hộ các dự luật lưỡng đảng nhằm hạn chế quyền triển khai lực lượng quân sự của Tổng thống. Massie cũng đề xuất Mỹ rút khỏi NATO, thể hiện quan điểm hạn chế sự can dự của Washington vào các vấn đề an ninh quốc tế.

Lập trường này là cơ sở cho nỗ lực nhằm luận tội ông Hegseth. Trong 8 điều khoản được đệ trình, Massie cáo buộc Hegseth tiến hành chiến dịch nhằm vào Iran khi chưa có sự cho phép từ quốc hội, vi phạm quy định bảo vệ dân thường. Các điều khoản còn lại liên quan đến vụ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và chiến dịch chống ma túy ở vùng biển ngoài khơi Mỹ Latin.

"Hiến pháp không cho phép nhánh hành pháp đơn phương phát động một hành động chiến tranh nhằm vào một quốc gia có chủ quyền chưa từng tấn công Mỹ", Massie nêu quan điểm.

Massie cho rằng Hegseth đã sai phạm nghiêm trọng theo quy định luận tội trong hiến pháp. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ bác bỏ các cáo buộc, cho rằng nỗ lực luận tội mang động cơ chính trị, trong khi Tổng thống Trump công khai bảo vệ cấp dưới, đánh giá ông chủ Lầu Năm Góc đã làm tốt công việc.

Hạ nghị sĩ Thomas Massie phát biểu tại Đồi Capitol ngày 9/11. Ảnh: AP

Hạ viện ngày 10/11 bỏ phiếu với tỷ lệ 211-204 để gửi nghị quyết luận tội Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth sang Ủy ban Tư pháp. Về lý thuyết thì đây là chỉ thị để Ủy ban Tư pháp tiến hành điều tra, song trên thực tế lại là cách mà giới lãnh đạo đảng Cộng hòa sử dụng để bác bỏ đề xuất luận tội do Massie đệ trình mà không cần các nghị sĩ bỏ phiếu về nội dung.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng kết quả này là "sự minh oan cho một người Mỹ yêu nước vĩ đại". Phát ngôn viên Lầu Năm Góc Sean Parnell gọi đây là "chiến thắng hoàn toàn".

Massie cho biết ông thất vọng với kết quả bỏ phiếu, ví các nghị sĩ Cộng hòa như những hành khách trên con tàu Titanic. "Họ biết con tàu đang chìm nhưng vẫn quyết định ở lại trên đó", ông Massie nói.

Như Tâm (Theo Washington Post, NBC News, Guardian)