Khi kinh nghiệm không còn là lợi thế của lao động trung niên

Áp lực cạnh tranh lớn

Chị Vũ Thu Hằng, 44 tuổi (phường Thanh Xuân, TP. Hà Nội) đang làm trưởng phòng kinh doanh của một đơn vị khai thác, vận hành tòa nhà. Trước khi đảm nhận vị trí hiện tại, chị Hằng từng làm việc ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Theo chị, mỗi công việc đều mang lại những trải nghiệm và kiến thức riêng, giúp bản thân tích lũy kỹ năng để thích ứng với những yêu cầu mới của thị trường lao động.

Sau nhiều năm làm việc, chị Hằng quyết định lựa chọn công việc hiện tại vì có quỹ thời gian ổn định hơn, giúp cân bằng giữa công việc và cuộc sống gia đình. Tuy nhiên, bước qua tuổi 40, chị Hằng càng ý thức rõ hơn về áp lực cạnh tranh trên thị trường lao động.

Theo chị Hằng, trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng ưu tiên công nghệ và lực lượng lao động trẻ, lao động trung niên nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm sẽ rất khó tạo lợi thế.

"Thị trường lao động hiện nay cạnh tranh rất khốc liệt. Theo tôi, kinh nghiệm và kiến thức tích lũy được thôi là chưa đủ, quan trọng là phải chứng minh được giá trị mà mình mang lại cho doanh nghiệp", chị Hằng chia sẻ.

Nhận thức rõ điều đó, nữ quản lý cho biết, bản thân luôn chủ động cập nhật kiến thức mới để đáp ứng yêu cầu công việc. Ngoài việc trau dồi chuyên môn, chị Hằng dành thời gian tìm hiểu các xu hướng công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời tham gia các khóa học ngắn hạn nhằm nâng cao nghiệp vụ và kỹ năng quản lý.

Theo chị Hằng, việc học tập ở tuổi 40 không nhất thiết phải quay trở lại trường lớp mà có thể linh hoạt thông qua các khóa học trực tuyến hoặc chương trình đào tạo chuyên sâu phù hợp với từng vị trí việc làm.

"Bản thân tôi vẫn phải tự nâng cấp mình mỗi ngày. Tôi thường tham gia các khóa học trực tuyến để bổ sung kiến thức và cập nhật những kỹ năng cần thiết, giúp công việc đạt hiệu quả tốt hơn", chị Hằng nói.

Không chỉ đầu tư cho chuyên môn, chị Hằng cũng cho rằng, người lao động ở độ tuổi trung niên cần sớm chuẩn bị nền tảng tài chính để chủ động ứng phó với những rủi ro như mất việc, ốm đau hoặc suy giảm thu nhập.

Ở tuổi 44, chị Vũ Thu Hằng thừa nhận phải nâng cấp bản thân mỗi ngày vì áp lực bị đào thải trong thị trường lao động. Ảnh: Quỳnh Chi

"Ở tuổi này, tôi vẫn không thể ngừng học. Càng chủ động nâng cao kỹ năng và chuẩn bị cho tương lai sớm bao nhiêu thì càng giảm được áp lực trước những thay đổi của thị trường lao động bấy nhiêu", chị Hằng bày tỏ.

Chủ động nâng cao kỹ năng là “chìa khóa” giúp lao động trung niên “trụ” lại thị trường lao động

Ông Lê Quang Trung - nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm - cho rằng, lao động 40-45 tuổi là nhóm đã có độ chín trong công việc, kiến thức, kỹ năng; không ít người giữ vị trí quan trọng trong doanh nghiệp.

Tuy nhiên, do sự chuyển đổi quá nhanh của khoa học công nghệ, AI… lao động hiện nay buộc phải đáp ứng yêu cầu về khoa học, kỹ thuật, công nghệ. Trong khi đó, một bộ phận không nhỏ lứa tuổi 40-45 chưa được đào tạo, hoặc có đào tạo cũng chưa đáp ứng được yêu cầu hiện tại nên khả năng mất việc rất lớn.

Về giải pháp, ông Trung cho hay, lao động nhóm tuổi 40-45 phải có ý thức chuẩn bị sớm, chủ động trong đào tạo, tích lũy kinh nghiệm ngay trong quá trình làm việc, thậm chí từ năm 30-35 tuổi. Bên cạnh đó, cần nắm bắt thông tin thị trường lao động, nâng cao năng lực thích ứng với yêu cầu của môi trường làm việc mới.

Phía doanh nghiệp cần có phương án đào tạo bồi dưỡng, giữ chân nhóm lao động 40-45 tuổi để tận dụng được kinh nghiệm, kỹ năng họ đã tích lũy hàng chục năm.

Cơ sở đào tạo phải chú trọng đào tạo những ngành nghề, lĩnh vực được dự báo thâm dụng lao động trong thời gian tới. Về mặt Nhà nước, cần có chính sách hỗ trợ cho nhóm tuổi 40-45 này trong đào tạo, bồi dưỡng; đồng thời định hướng doanh nghiệp tạo việc làm thu hút nhóm lao động này.

“Nhìn rộng ra, thị trường lao động cần dự báo trung hạn và dài hạn để các doanh nghiệp, người lao động, các cơ sở đào tạo có định hướng trong đào tạo vì nhiều lĩnh vực có thể đào tạo được ngay, nhiều lĩnh vực đòi hỏi quá trình. Thị trường lao động cũng cần mối quan hệ khăng khít giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo, kỹ sư trở thành thầy giáo, phân xưởng trở thành lớp học. Sự gắn kết này mới đáp ứng được thực tiễn hiện nay” - ông Lê Quang Trung khẳng định.