Dung Quất - mắt xích quan trọng trong tăng trưởng kinh tế Quảng Ngãi

Khu Kinh tế (KKT) Dung Quất được xác định là động lực tăng trưởng của Quảng Ngãi. Trong giai đoạn mới, bài toán không còn là thu hút thật nhiều dự án mà là lựa chọn những dự án tạo giá trị lớn, có khả năng kéo theo doanh nghiệp vệ tinh và hình thành hệ sinh thái công nghiệp - dịch vụ.

Chọn dự án lớn để kéo cả hệ sinh thái

Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Lương Kim Sơn - Trưởng Ban Quản lý KKT Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi - cho biết, nguyên tắc trong giai đoạn mới của KKT là lựa chọn đúng nhà đầu tư, đúng ngành, đúng công nghệ và đúng thời điểm. Một dự án quy mô lớn cần tạo được liên kết với doanh nghiệp trong tỉnh, tạo việc làm chất lượng cao, tăng thu ngân sách và quan trọng là kéo theo những dự án vệ tinh.

Quy hoạch Dung Quất đến năm 2045 xác định khu kinh tế này là trung tâm công nghiệp ven biển, đồng thời là đầu mối giao thương, logistics và cảng trung chuyển của vùng kinh tế trọng điểm miền Trung.

Từ lợi thế sẵn có, các ngành công nghiệp nền tảng như lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí, công nghiệp hỗ trợ, đóng mới và sửa chữa tàu biển tiếp tục được xem là trụ cột. Tuy nhiên, bài toán không còn dừng ở việc mở rộng công suất mà phải đi sâu vào các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn, như thép chất lượng cao, thép đặc chủng, sản phẩm sau thép và các sản phẩm hóa dầu.

Năng lượng và công nghiệp xanh cũng được đặt vào nhóm ưu tiên. Việc mở rộng Nhà máy lọc dầu Dung Quất, phát triển năng lượng tái tạo và các ngành công nghiệp sạch được kỳ vọng tạo thêm động lực cho chu kỳ tăng trưởng mới.

Cùng với công nghiệp, logistics và kinh tế cảng được nhìn nhận là không gian phát triển còn nhiều dư địa. Trưởng Ban Quản lý KKT Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi Lương Kim Sơn cho rằng lợi thế cảng nước sâu cần được khai thác mạnh hơn thông qua kho bãi, dịch vụ cảng, vận tải đa phương thức, trung tâm phân phối và dịch vụ xuất nhập khẩu. Trung tâm Logistics Dung Quất được kỳ vọng trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới này.

Những con số mới nhất cho thấy sức hút của Dung Quất đáng kể. Trong 8 tháng đầu năm 2026, các khu kinh tế, khu công nghiệp Quảng Ngãi thu hút khoảng 491,14 triệu USD vốn đầu tư đăng ký mới và tăng thêm. Lũy kế có 441 dự án còn hiệu lực, tổng vốn khoảng 19,67 tỷ USD, trong đó có 63 dự án FDI.

Dọn “đường băng” đón dòng vốn mới

Nhưng để những con số vốn đầu tư chuyển thành năng lực tăng trưởng mới, Dung Quất phải giải bài toán hạ tầng, đất sạch, thủ tục, nhân lực và logistics. Đây là những điều kiện quyết định khả năng tiếp nhận các dự án quy mô lớn, công nghệ cao trong giai đoạn tới.

Theo Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi, hạ tầng phải đi trước. Hiện một số tuyến đường trục, đường nội bộ KKT đã xuống cấp; hệ thống cấp thoát nước, xử lý nước thải và hạ tầng môi trường chưa đồng bộ. Vì vậy, cần một chương trình đầu tư chiến lược giai đoạn 2026-2030, ưu tiên kết nối cảng Dung Quất với cao tốc, quốc lộ và các khu công nghiệp, đồng thời hoàn thiện hệ thống cấp nước, xử lý nước thải, môi trường và hạ tầng số.

Bên cạnh đó, đất sạch và giải phóng mặt bằng cũng là nút thắt lớn hiện nay. Ông Sơn cho rằng, tái định cư cần được chuẩn bị trước, sau đó mới triển khai bồi thường, giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hạ tầng thiết yếu để tạo quỹ đất có thể bàn giao nhanh cho nhà đầu tư.

Với thủ tục đầu tư, cơ chế một cửa tại chỗ cần được vận hành thực chất hơn trên cơ sở phân cấp, ủy quyền trong phạm vi pháp luật. Với những dự án lớn, có thể thành lập tổ công tác chuyên trách, xác định rõ đầu mối, thời hạn xử lý và theo dõi tiến độ trên nền tảng số. Điều nhà đầu tư cần không chỉ là thủ tục đúng quy định, mà còn là khả năng dự đoán được thời gian và trách nhiệm xử lý.

Một vấn đề khác đang nổi lên là nhân lực. Tính đến tháng 6/2026, tổng lao động tại KKT Dung Quất và các KCN khoảng 81.700 người, riêng Dung Quất khoảng 75.000 người. Khi các dự án công nghệ, năng lượng, cơ khí và logistics phát triển, nhu cầu kỹ sư, lao động kỹ thuật cao và nhân lực quản trị công nghiệp chắc chắn sẽ tăng.

Theo ông Sơn, giải pháp trước mắt là liên kết doanh nghiệp với các trường đại học, cao đẳng và cơ sở giáo dục nghề nghiệp để đào tạo theo nhu cầu thực tế. Song song đó phải phát triển nhà ở xã hội, trường học, y tế và giao thông công cộng. Dung Quất không thể chỉ được nhìn như một địa điểm sản xuất. Để giữ chân người lao động và chuyên gia, KKT phải dần trở thành nơi họ có thể làm việc và sinh sống ổn định.

Cũng theo Trưởng Ban Quản lý KKT Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi, logistics là một mắt xích đặc biệt quan trọng. Dung Quất có cảng nước sâu, nhưng hệ thống kho bãi và vận tải đa phương thức chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu. Một trung tâm logistics quy mô lớn, gắn với cảng, kho ngoại quan, kho lạnh, trung tâm phân phối và ICD sẽ giúp giảm chi phí, tăng khả năng kết nối và mở rộng thị trường cho doanh nghiệp.

Về dài hạn, việc nghiên cứu kết nối đường sắt vào cảng, cải thiện các tuyến đường lên Tây Nguyên và kết nối với cửa khẩu quốc tế Bờ Y sẽ mở thêm hướng phát triển. Khi các tuyến liên kết được hoàn thiện, Dung Quất có thể gia tăng vai trò là cửa ngõ xuất nhập khẩu, trung chuyển hàng hóa của miền Trung - Tây Nguyên và hành lang kinh tế Đông - Tây.

Nói cách khác, cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư đang chuyển sang một cấp độ khác. Không chỉ doanh nghiệp lựa chọn địa điểm đầu tư; địa phương cũng phải lựa chọn những dự án phù hợp với chiến lược phát triển của mình.

Một dự án lớn chỉ thật sự có ý nghĩa khi tạo được nhiều lớp giá trị phía sau: doanh nghiệp vệ tinh, việc làm kỹ thuật, dịch vụ logistics, nguồn thu ngân sách và năng lực công nghiệp mới.

Nếu tháo được những điểm nghẽn này, Dung Quất sẽ có thêm dư địa để chuyển từ một khu kinh tế tập trung nhiều dự án lớn sang một hệ sinh thái công nghiệp - logistics - năng lượng có khả năng lan tỏa rộng. Đó cũng là nền tảng để Quảng Ngãi bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, trong đó chất lượng dòng vốn quan trọng không kém quy mô vốn.

Ngày 24/9, Báo Tiền Phong phối hợp UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức Hội thảo “Quảng Ngãi hiện thực hóa mục tiêu trở thành cực tăng trưởng miền Trung”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo các Bộ, ngành Trung ương, nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư; cùng trao đổi, đề xuất giải pháp phát huy tiềm năng, tháo gỡ điểm nghẽn, thu hút nguồn lực, tăng cường liên kết vùng, tạo động lực phát triển cho Quảng Ngãi trong giai đoạn mới...

Đọc bài gốc tại đây.