Hàng loạt chế độ an sinh dự kiến tăng từ 1/7

Từ 1/7, người đóng BHXH chưa đủ điều kiện hưởng hưu trí được bổ sung vào lộ trình tăng lương hưu, trợ cấp hưu trí xã hội; chuẩn ưu đãi người có công dự kiến tăng 8%.

Bổ sung người đóng BHXH đang hưởng trợ cấp vào lộ trình tăng hưu trí

Từ 1/7, lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH), trợ cấp hàng tháng với mức tăng 8% sẽ tác động gần 3,5 triệu người thuộc 9 nhóm thụ hưởng. Trong số này, người đóng BHXH nhưng không đủ điều kiện hưởng hưu trí, dưới 75 tuổi lần đầu tiên được bổ sung vào lộ trình điều chỉnh. Theo luật hiện hành, nhóm này đang hưởng trợ cấp hàng tháng từ chính khoản đóng góp vào Quỹ Bảo hiểm xã hội mà không rút một lần cũng không bảo lưu thời gian đóng.

Năm 2026, tuổi thụ hưởng của nhóm này với nam là 61 tuổi 6 tháng, nữ đủ 57 tuổi, dưới 75 tuổi và đóng BHXH chưa đủ 15 năm. Tiền hưởng thấp nhất bằng trợ cấp hưu trí xã hội. Mức này đang được đề xuất nâng lên 540.000 đồng mỗi tháng từ ngày 1/7. Nếu đề xuất được thông qua, tiền hưởng thấp nhất của nhóm này sẽ tăng 8% trên nền trợ cấp hưu trí xã hội, tức 583.200 đồng mỗi tháng.

Thời gian hưởng được tính từ tháng lao động đủ tuổi nghỉ hưu, có yêu cầu nhận trợ cấp hàng tháng cho đến khi đủ 75 tuổi, được nâng tiền trợ cấp khi Chính phủ điều chỉnh lương hưu. Ngoài trợ cấp, người hưởng được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế.

Trợ cấp hưu trí cho người 75 tuổi tăng 8%

Tiền trợ cấp hưu trí xã hội cho người từ 75 tuổi trở lên, chuẩn trợ giúp xã hội làm căn cứ tính chế độ hưởng cho một số nhóm yếu thế dự kiến tăng 8% từ 1/7. Khoảng 4,5 triệu người được thụ hưởng, theo thống kê của Bộ Y tế.

Khoản trợ cấp hưu trí xã hội dành cho nhóm từ đủ 75 tuổi trở lên không có lương hưu, không trợ cấp BHXH hàng tháng sẽ bao phủ khoảng 2,5 triệu người. Tiền hưởng nâng lên 540.000 đồng, tăng 40.000 đồng so với hiện hành. Người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo được hưởng ở độ tuổi thấp hơn, từ đủ 70 đến dưới 75.

Mức chuẩn trợ giúp cũng được đề xuất điều chỉnh 8% lên 540.000 đồng mỗi tháng. Khoảng 2 triệu người hưởng chế độ này thuộc nhóm khuyết tật, trẻ em mất nguồn nuôi dưỡng, hoàn cảnh đặc biệt, người đơn thân nghèo đang nuôi con, người nhiễm HIV và các nhóm mở rộng do địa phương quy định.

Bộ Y tế đánh giá trợ cấp xã hội vẫn còn thấp so với nhu cầu tối thiểu của người dân, chưa thực sự tương đồng với các chính sách xã hội như BHXH, giảm nghèo và ưu đãi người có công. Chuẩn trợ giúp điều chỉnh lên 540.000 đồng bằng 24,5% chuẩn nghèo nông thôn, 19% chuẩn nghèo đô thị. Cơ quan này trình cấp có thẩm quyền xem xét nâng chuẩn trợ giúp theo lộ trình, từ 1/7/2026 là 540.000 đồng và từ 1/7/2027 trở đi nâng lên 600.000 đồng mỗi tháng để người hưởng đảm bảo cuộc sống hơn.

Chuẩn trợ giúp xã hội nâng lên 540.000 đồng sẽ là căn cứ nâng mức hỗ trợ trong trường hợp khẩn cấp do thiên tai, hỏa hoạn, trường hợp bất khả kháng. Giai đoạn 2021-2025, thiên tai khiến 1.280 người chết và mất tích, 3.190 người bị thương; gần 287.700 nhà bị đổ, sập, trôi và 164.700 nhà bị hư hại. Tổng thiệt hại hơn 111.900 tỷ đồng.

Dự kiến, mức hỗ trợ mai táng phí với hộ gia đình có người tử vong, mất tích do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, tai nạn giao thông, tai nạn lao động nghiêm trọng hoặc lý do bất khả kháng, mức thấp nhất bằng 50 lần chuẩn trợ giúp xã hội, tức 27 triệu đồng. Mức trên cũng áp dụng cho cơ quan hoặc cá nhân đứng ra lo liệu mai táng cho người tử vong mà người đó không có thân nhân tổ chức.

Hộ nghèo, cận nghèo, gia đình khó khăn có nhà ở bị đổ, sập, trôi, cháy hoàn toàn do thiên tai, hỏa hoạn hoặc lý do bất khả kháng mà không còn nơi ở thì được hỗ trợ chi phí làm nhà, mức thấp nhất 40 triệu đồng. Hộ phải di dời nhà ở khẩn cấp theo quyết định của cơ quan thẩm quyền do nguy cơ sạt lở, thiên tai, hỏa hoạn nhận hỗ trợ thấp nhất 30 triệu đồng. Mức tối thiểu 20 triệu đồng hỗ trợ hộ nghèo, cận nghèo, gia đình khó khăn có nhà hư hỏng nặng do thiên tai, hỏa hoạn, lý do bất khả kháng mà không ở được.

Bộ Y tế đề xuất bổ sung thẩm quyền trợ giúp khẩn cấp theo từng mức độ. Khi phát hiện trên địa bàn có hộ gia đình hoặc người cần trợ giúp, Chủ tịch UBND cấp xã rà soát, tổng hợp danh sách và xem xét quyết định hỗ trợ từ nguồn lực địa phương. Trường hợp vượt quá khả năng của xã thì đề nghị Chủ tịch UBND cấp tỉnh hỗ trợ theo quy định về ngân sách và dự trữ quốc gia. Nếu vượt khả năng cân đối của tỉnh thì người đứng đầu tỉnh đề nghị lên Bộ Tài chính.

Chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công dự kiến lên 3,012 triệu đồng

Sau hai năm chưa điều chỉnh, chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công dự kiến nâng 8%, từ 2,789 lên 3,012 triệu đồng mỗi tháng theo đề xuất của Bộ Nội vụ. Đây là căn cứ tính hưởng trợ cấp, phụ cấp, ưu đãi người có công và thân nhân của họ. Tổng kinh phí thực hiện cả năm 2026 sau điều chỉnh khoảng 42,3 nghìn tỷ đồng.

Dự kiến từ ngày 1/1/2027, trợ cấp thờ cúng mỗi năm cho một liệt sĩ tăng lên 1,6 triệu đồng sau 5 năm chưa điều chỉnh; tiền hỗ trợ ăn thêm ngày lễ, Tết lên 300.000 đồng mỗi người; chi phí cho thuốc men điều trị, phục hồi sức khỏe tại cơ sở nuôi dưỡng tăng tối đa lên 11 thay vì 8,5 triệu đồng như hiện hành.

Cả nước ghi nhận trên 9,2 triệu người có công với cách mạng và thân nhân người có công; 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và hơn 300.000 mộ chưa xác định danh tính.

Người cao tuổi Hà Nội nhận lương hưu tại điểm chi trả. Ảnh: Phong Linh

Bộ Y tế đánh giá độ bao phủ chính sách hưu trí xã hội chưa cao khi vẫn còn một phần người già từ 60 đến dưới 70 tuổi không có lương hưu nhưng chưa được hưởng khoản này. Việt Nam có khoảng 14,4 triệu người sau độ tuổi nghỉ hưu, trong đó 42% được hưởng hưu trí, trợ cấp BHXH hàng tháng, trợ cấp hưu trí xã hội; còn lại chưa thuộc diện bao phủ an sinh.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh trong bối cảnh xu hướng già hóa toàn cầu. Trong 25 năm, tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên tăng từ 7% lên 14%, nhanh hơn nhiều quốc gia phát triển, tạo áp lực lớn đối với hệ thống chính sách và an sinh xã hội.

Năm 2025, Việt Nam có khoảng 16,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm 16% dân số. Dự báo năm 2036, đất nước sẽ bước vào giai đoạn dân số già, đến năm 2050 nhóm này có thể chiếm trên 25% dân số. Đặc biệt nhóm từ 80 tuổi trở lên tăng nhanh, phụ nữ chiếm tỷ lệ cao hơn nam giới. Tuổi thọ trung bình người Việt 74,7 năm, nhưng số năm sống khỏe mạnh chỉ khoảng 65,4 năm, đặt ra yêu cầu lớn về chăm sóc sức khỏe và dịch vụ cho người cao tuổi.

Hồng Chiêu