Đề xuất hạn chế xe xăng, dầu không đạt chuẩn vào trung tâm TP HCM giữa năm 2027

Thành phố dự kiến lập vùng phát thải thấp (LEZ) ở vùng lõi trung tâm và Thủ Thiêm từ tháng 7/2027, sau đó mở rộng ra Vành đai 2, hạn chế xe dưới chuẩn khí thải đi vào.

Nội dung được nêu trong dự thảo đề án kiểm soát khí thải giao thông đang được Sở Xây dựng TP HCM gửi các đơn vị liên quan góp ý, hoàn thiện.

So với nghiên cứu trước, đề án điều chỉnh phạm vi và một số mốc thực hiện, nhằm đồng bộ hạ tầng giao thông xanh và có thêm thời gian để người dân, doanh nghiệp chuyển đổi phương tiện. Đề xuất trước đây đưa ra mốc thời gian áp dụng từ đầu năm 2026, song chưa thể triển khai.

Dòng xe ùn tắc trên cầu Sài Gòn hướng vào trung tâm TP HCM, năm 2024. Ảnh: Quỳnh Trần

Theo đề xuất, từ tháng 7/2027 thành phố thí điểm vùng LEZ tại khu vực lõi trung tâm rộng khoảng 930 ha và Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Ranh giới gồm các tuyến cầu Sài Gòn, Nguyễn Hữu Cảnh, cầu Văn Thánh 2, Thị Nghè 2, Hoàng Sa, Võ Thị Sáu, Cách Mạng Tháng Tám, Nguyễn Thái Học, Võ Văn Kiệt, hầm Sông Sài Gòn, Thủ Thiêm, Trần Quý Kiên, Mai Chí Thọ, Lương Đình Của, Trần Não và cầu Sài Gòn.

Khu vực này rộng khoảng 16,6 km2, có hơn 176.200 người, mật độ di chuyển lớn và mức phát thải cao. Độ bao phủ giao thông công cộng hiện đạt khoảng 96%, được đánh giá là điều kiện thuận lợi để triển khai LEZ, khi người dân có thêm lựa chọn thay thế phương tiện cá nhân.

Khu vực LEZ hạn chế xe qua hai mốc thời gian. Đồ họa: Hoàng Thanh

Sau hai năm thí điểm, từ đầu năm 2029, vùng LEZ được đề xuất mở rộng đến Vành đai 2, giới hạn bởi các tuyến Đỗ Mười - Lê Đức Anh - Lê Khả Phiêu (quốc lộ 1 cũ) - Nguyễn Văn Linh - cầu Phú Mỹ - Võ Chí Công - Nguyễn Thị Định - Đồng Văn Cống - Mai Chí Thọ - Võ Nguyên Giáp - Xa lộ Hà Nội.

Đây cũng là khu vực thành phố đang hạn chế xe tải trọng lớn và xe khách giường nằm vào nội đô theo khung giờ.

Lộ trình chuyển đổi theo từng nhóm xe

Đề án chia lộ trình kiểm soát phương tiện theo từng nhóm, với yêu cầu về tiêu chuẩn khí thải và sử dụng năng lượng sạch tăng dần.

Xe buýt và xe ba bánh thu gom rác là nhóm chuyển đổi sớm nhất, từ năm 2027 phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh khi vào LEZ. Từ đầu năm 2028, xe máy công nghệ chở khách và shipper cũng phải chuyển sang điện hoặc năng lượng xanh.

Taxi từ năm 2028 phải đạt tiêu chuẩn khí thải mức 5 khi vào LEZ, trước khi chuyển hoàn toàn sang điện hoặc năng lượng xanh từ năm 2030.

Lộ trình chuyển đổi theo từng nhóm phương tiện. Đồ họa có sự hỗ trợ từ AI

Xe hợp đồng dưới 9 chỗ, xe từ 10 chỗ trở lên và xe khách từ năm 2028 phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 4 hoặc 5 tùy loại, sau đó tiếp tục nâng chuẩn. Giai đoạn 2032-2035, các nhóm xe này sẽ chuyển hoàn toàn sang điện hoặc năng lượng xanh.

Với ôtô tải, từ năm 2028 xe tải đến một tấn phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Xe đạt mức khí thải 4 được vào LEZ từ 22h đến 6h hôm sau, trước khi nâng lên mức 5 từ năm 2030. Đến năm 2035, toàn bộ xe tải phải chuyển sang điện hoặc năng lượng xanh.

Xe máy, môtô cá nhân bắt đầu áp dụng tiêu chuẩn khí thải từ năm 2029 ở mức 3, nâng lên mức 4 từ năm 2030 và chuyển hoàn toàn sang điện hoặc năng lượng xanh vào năm 2035. Ôtô cá nhân áp dụng mức 4 từ năm 2028, nâng lên mức 5 từ năm 2030 và hoàn tất chuyển đổi tương tự vào năm 2035.

Như vậy, đến năm 2035, hầu hết phương tiện hoạt động trong vùng LEZ phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Trên phạm vi toàn thành phố, mục tiêu hoàn tất chuyển đổi được đặt ra vào năm 2040.

Ngoài khu vực trung tâm, đề án đề xuất triển khai sớm các giải pháp chuyển đổi phương tiện xanh tại Côn Đảo và khu vực Cần Giờ cũ. Côn Đảo được định hướng hoàn thành chuyển đổi sang phương tiện điện và năng lượng xanh vào năm 2035, còn Cần Giờ dự kiến đạt mục tiêu này vào năm 2040.

Hỗ trợ người dân chuyển đổi

Để thực hiện lộ trình, đề án đề xuất các chính sách hỗ trợ theo từng khu vực, ưu tiên địa bàn chuyển đổi sớm, hộ nghèo và cận nghèo. Thành phố đồng thời đầu tư hạ tầng phục vụ giao thông xanh.

TP HCM hiện có hơn 14 triệu dân, trên một triệu ôtô và hơn 11 triệu xe máy, chưa kể lượng lớn phương tiện từ các địa phương khác. Theo thống kê trong đề án, giao thông đường bộ chiếm khoảng 88% lượng bụi mịn phát sinh từ hoạt động giao thông.

Thành phố kỳ vọng việc triển khai LEZ sẽ góp phần giảm ô nhiễm không khí, đồng thời hạn chế ùn tắc giao thông.

Giang Anh