Đề xuất chuyển EVN về Bộ Công Thương

Bộ Công Thương đề xuất chuyển Tập đoàn Điện lực Việt Nam về Bộ Công Thương là cơ quan chủ sở hữu để có đủ lực lượng, nguồn lực triển khai thực hiện quy hoạch sau khi được phê duyệt. Ảnh: EVN

45% dự án trong Quy hoạch điện VIII chưa có chủ trương đầu tư

Trong báo cáo tóm tắt về các giải pháp bảo đảm cung ứng điện giai đoạn 2026-2030 và điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, Bộ Công Thương cho biết, Việt Nam trở thành nước nhập khẩu ròng năng lượng từ năm 2015, tỉ trọng nhập khẩu ròng trên tổng NLSC là 8,4% năm 2015, 43,9% vào năm 2025 (nhập khẩu 53,6 triệu TOE) và dự kiến 43,6% vào năm 2030 (nhập khẩu 83,3 triệu TOE).

Bộ Công Thương cho biết, Việt Nam đang đối mặt với những thách thức rất nghiêm trọng mất cân đối cung cầu năng lượng, nhập khẩu ròng hiện rất lớn (trên 40%) trong khi Việt Nam vẫn có nguồn tài nguyên dầu khí, than chưa được khai thác.

Bên cạnh đó, về nhu cầu điện và cơ cấu phụ tải, giai đoạn 2026-2030 cơ bản phù hợp với nhu cầu tăng trưởng bình quân đã tính toán (điện thương phẩm từ 11,9-14,3%/năm, Pmax từ 13,3-15,9%/năm). Một số khu vực có phụ tải tăng đột biến, không theo quy luật quá khứ trong giai đoạn vừa qua như khu vực Bắc Trung Bộ, Đồng bằng sông Hồng. Do đó, cần phải rà soát toàn bộ nhu cầu phụ tải cho các trung tâm dữ liệu, trung tâm AI, hạ tầng trạm sạc xe điện, phụ tải làm mát, sưởi ấm,... để đồng bộ, thống nhất với không gian phát triển của 34 địa phương sau khi sáp nhập và định hướng về phát triển các vùng và tổ chức không gian tại Nghị quyết số 27-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Bộ Công Thương đánh giá, tình hình triển khai các dự án của các địa phương trong giai đoạn vừa qua rất chậm, tiềm ẩn rủi ro đối với an ninh cung ứng điện, nhiều dự án nguồn điện lớn không thể kịp tiến độ đưa vào vận hành trong giai đoạn từ nay đến năm 2030.

Về tình hình thực hiện lưới điện truyền tải, Bộ Công Thương cho biết, EVN và các đơn vị đã và đang triển khai và dự kiến hoàn thành 292 công trình (gồm 78 công trình 500 kV và 214 công trình 220 kV) với tổng khối lượng thực hiện khoảng 16.665 km đường dây và 91.263 MVA tổng dung lượng máy biến áp trong giai đoạn 2026-2030. Tuy nhiên, EVN và các đơn vị thành viên chỉ có khả năng thực hiện 28,6% khối lượng dự án lưới điện của Quy hoạch điện VIII và khoảng 40,2% khối lượng dự án lưới điện dự kiến nhà nước đầu tư cần hoàn thành trong giai đoạn 2025-2030, còn lại là đầu tư theo hình thức xã hội hóa.

Đề xuất cơ chế đặc thù “miễn trừ tạm thời” với các nhà máy nhiệt điện than miền Bắc

Về cơ chế chính sách, Bộ Công Thương kiến nghị ban hành Nghị quyết của Chính phủ về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu bảo đảm cung cấp điện cho phát triển kinh tế - xã hội, góp phần thúc đẩy tăng trưởng hai con số giai đoạn 2027-2030 (dự thảo Nghị quyết kèm theo). Bộ Công Thương đề xuất Chính phủ cho phép Bộ tổ chức thực hiện điều chỉnh quy hoạch theo 2 bước.

Bước 1, điều chỉnh cập nhật quy hoạch theo quy định tại Nghị quyết số 253/2025/QH15, trong đó cho phép bổ sung các dự án nhiệt điện than mới để bù đắp các dự án nguồn điện nền khác (LNG, than) chậm tiến độ, bổ sung nguồn năng lượng tái tạo có khả năng triển khai nhanh để bù đắp các dự án khác chưa triển khai, nhằm đáp ứng nhu cầu điện cho khu vực phía Bắc giai đoạn 2027-2028 và khu vực phía Nam giai đoạn 2029-2030.

Bước 2, điều chỉnh tổng thể Quy hoạch điện VIII theo quy định của Luật Quy hoạch, trong đó các dự án đã được điều chỉnh cập nhật quy hoạch Bước 1 là phần gắn kết chặt chẽ, không tách rời trong điều chỉnh tổng thể.

Đồng ý chủ trương chuyển Tập đoàn Điện lực Việt Nam về Bộ Công Thương là cơ quan chủ sở hữu để có đủ lực lượng, nguồn lực triển khai thực hiện quy hoạch sau khi được phê duyệt.

Thủ tướng Chính phủ cho phép các nhà máy nhiệt điện than miền Bắc được áp dụng cơ chế đặc thù “miễn trừ tạm thời” (giai đoạn đến 2030) việc tuân thủ quy chuẩn về nhiệt độ nước làm mát trong các tình huống vận hành khẩn cấp của hệ thống điện, nhằm cho phép huy động cao các nhà máy nhiệt điện than khi chưa đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường (nhiệt độ nước làm mát thải ra môi trường) trong giai đoạn cao điểm phụ tải, đặc biệt là khu vực miền Bắc.

Ban hành danh mục công trình điện cấp bách giao các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thực hiện theo quy định tại Điều 14, Điều 15 Luật Điện lực.

Giao các Bộ, ngành phối hợp với Bộ Công Thương tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách thu hút đầu tư trong lĩnh vực điện lực sau khi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực được thông qua, trong đó có cơ chế đầu tư theo phương thức đối tác công tư, điều hành giá điện theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, bảo đảm kết hợp hài hòa giữa các mục tiêu chính trị - kinh tế - xã hội của Nhà nước và mục tiêu sản xuất kinh doanh, tự chủ tài chính của các doanh nghiệp ngành điện.