Đề xuất bỏ quy định mỗi cặp vợ chồng chỉ sinh 1 - 2 con: Để sinh con không còn là gánh nặng

08:20 11/07/2024

Trong báo cáo đánh giá tác động dự án Luật Dân số đang được lấy ý kiến, Bộ Y tế cho hay mức sinh thay thế đang giảm nhiều nhất trong 12 năm trở lại đây và dự báo tiếp tục giảm trong những năm tiếp theo.

Anh Phan Xuân Phú (TP Thủ Đức) vui mừng ngắm nhìn vợ và con trai vừa chào đời tại Bệnh viện Từ Dũ vào đầu năm 2024. Anh Phú đã có hai con gái, lần này có con trai - Ảnh: DUYÊN PHAN

Cụ thể, tổng tỉ suất sinh năm 2022 đạt 2,01 con/phụ nữ và năm 2023 ước tính là 1,96 con/phụ nữ. Xu hướng không muốn hoặc sinh rất ít con đã xuất hiện ở một số đô thị, nơi có điều kiện kinh tế phát triển.

Nền tảng là xã hội phải đáp ứng được các nhu cầu cơ bản về giáo dục, chăm sóc sức khỏe, việc khuyến khích sinh mới đem lại hiệu quả. Không thể khuyến khích các cặp vợ chồng sinh con ở các thành phố lớn trong khi mỗi năm đều phải lo con học trường nào, có vào được trường công hay trường tư.
GS.TS Giang Thanh Long

Không chỉ số lượng mà cần cả chất lượng dân số

Trong khi đó, tại một số nơi điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, mức sinh vẫn cao, thậm chí rất cao, trên 2,5 con/phụ nữ.

Để duy trì vững chắc mức sinh thay thế (bình quân mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ có 2,1 con) trên phạm vi cả nước, Bộ Y tế đề xuất các cặp vợ chồng hoặc cá nhân có quyền quyết định tự nguyện, bình đẳng và có trách nhiệm trong việc sinh con, thời gian sinh con, số con.

Khoảng cách giữa các lần sinh phù hợp với lứa tuổi, tình trạng sức khỏe, điều kiện học tập, lao động, công tác, thu nhập và nuôi dạy con của cặp vợ chồng hoặc cá nhân.

Đây là đề xuất thay đổi so với pháp lệnh dân số đang thi hành hiện nay quy định mỗi cặp vợ chồng, cá nhân được "sinh một hoặc hai con, trừ trường hợp đặc biệt do Chính phủ quy định...".

Đại biểu Phạm Văn Thịnh, ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, cũng bày tỏ đồng tình với đề xuất của Bộ Y tế đưa ra. Ông cho biết đã tính toán thử, với tốc độ giảm sinh hiện nay thì đến năm 2500 dân số Việt Nam còn 3,6 triệu người.

Theo ông Thịnh, hiện nay ngoài một số vùng vẫn có mức sinh cao thì có tình trạng nhiều người không muốn sinh con, ngại sinh con hay không thể sinh con. Với những người không muốn hay ngại sinh con là do một phần chi phí nuôi con và phụ nữ tham gia nhiều hơn các công việc trong xã hội nên có một số người "không muốn sinh".

Thêm vào đó, theo ông Thịnh, việc vẫn giữ chính sách sinh như hiện nay, cộng thêm mức sinh giảm, sẽ ảnh hưởng cả đến tiềm lực, sức mạnh quốc gia trong tương lai. Các nhà đầu tư cũng sẽ nhìn vào tiềm năng của dân số, thị trường lao động để có đánh giá.

"Trong bối cảnh dân số thế giới cũng đang giảm mà quốc gia nào duy trì được mức sinh thay thế đảm bảo và có tăng trưởng sẽ là thành công cả về mặt kinh tế lẫn chính trị", ông Thịnh nêu rõ.

Nam đại biểu chia sẻ hiện nay nhiều nước như Trung Quốc, Hàn Quốc hay một số nước châu Âu đã có rất nhiều chính sách động viên, khuyến khích, chăm lo, kể cả thưởng bằng tiền cho phụ nữ khi sinh con thứ 1, thứ 2... Đồng thời, hỗ trợ phụ nữ sau sinh chăm lo con cái... Do vậy, Việt Nam cần thiết phải sửa đổi, bổ sung các chính sách khuyến khích sinh.

Ông Thịnh nhấn mạnh trong bối cảnh hiện nay, việc thay đổi các chính sách về dân số, khuyến khích sinh phải thực hiện nhanh hơn nữa để bắt kịp sự thay đổi.

Trong đó, ông đề nghị Chính phủ nên xem xét, trình Quốc hội sớm hơn tại kỳ họp thứ 8 tới một nghị quyết hoặc nội dung trong nghị quyết, văn bản thể hiện rõ chính sách khuyến khích sinh của Việt Nam. Từ đó, sẽ điều chỉnh các văn bản khác có liên quan về nội dung này.

Cần xem xét những chính sách có thể thực hiện được để khuyến khích mỗi cặp vợ chồng sinh ít nhất 2 con - Ảnh minh họa: T.T.D.

Để người dân an tâm sinh, chăm sóc con cái

Nguyên thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Viết Tiến cũng đánh giá quy định "sinh một hoặc hai con, trừ trường hợp đặc biệt do Chính phủ quy định..." đã không còn phù hợp với bối cảnh mức sinh thay thế đang giảm ở một số thành phố lớn.

Thực tế, quy định này trong những năm qua đã không còn khắt khe như trước, nhưng để hợp pháp hóa thì cần có sửa đổi chính thức để áp dụng.

Về chính sách tăng mức sinh thay thế ở một số thành phố lớn, đặc biệt tại TP.HCM, ông Tiến cho rằng cần có những chính sách hỗ trợ để các gia đình thuận lợi sinh con và nuôi dưỡng, đồng thời tuyên truyền người dân để tăng tỉ lệ sinh.

Ông dẫn chứng tại nhiều nước như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc đều đã có nhiều chính sách hỗ trợ khi các cặp vợ chồng sinh con. Trong bối cảnh của Việt Nam, cần xem xét những chính sách có thể thực hiện được để khuyến khích mỗi cặp vợ chồng sinh ít nhất hai con.

"Ví dụ, đối với những cặp vợ chồng hiếm muộn hiện nay, họ phải tự lo chi phí để điều trị, mong mỏi một đứa con. Chúng ta có thể có những chính sách hỗ trợ đối tượng này, không phải toàn bộ chi phí nhưng cũng cần hỗ trợ một phần.

Ngoài ra, cần có thêm các chính sách liên quan đến hỗ trợ chi phí học tập, chăm sóc sức khỏe đối với các gia đình khó khăn. Khi cuộc sống ổn định, người dân sẽ an tâm để sinh con và chăm sóc con cái", ông Tiến nêu quan điểm.

Còn GS.TS Giang Thanh Long (khoa kinh tế học Trường ĐH Kinh tế quốc dân Hà Nội), chuyên gia nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực dân số, cho rằng Việt Nam đã "đón đầu" trong thay đổi chính sách về mức sinh thay thế.

Tuy nhiên, cần nhìn rộng hơn vấn đề mức sinh tại các vùng đang có sự chênh lệch rõ rệt. Những vùng nghèo có mức sinh cao hơn những vùng có kinh tế phát triển ổn định hơn.

"Điều này cho thấy khi đời sống được cải thiện thì vấn đề bao nhiêu con không phải nằm ở các chính sách khuyến khích của Nhà nước mà do nhu cầu của mỗi gia đình.

Những cặp vợ chồng sinh con muốn chăm sóc, đầu tư cho con nhiều hơn nên chỉ dừng lại ở việc sinh một đến hai con. Thực tế chính sách quy định mức sinh không có tác động quá nhiều đến quyết định sinh con của cặp vợ chồng", ông Long nhấn mạnh.

Cần có chính sách mang tính tổng thể

GS.TS Giang Thanh Long cho rằng điều cần làm là phải có những chính sách mang tính tổng thể, chiến lược để việc sinh con và chăm sóc con cái không còn là gánh nặng đối với các gia đình.

Thực tế hiện nay ở các thành phố lớn, khi sinh con, các gia đình phải lo lắng rất nhiều vấn đề. Từ việc mang thai, sinh con, cho con đi học, chăm sóc sức khỏe và chỉ khi cải thiện được những vấn đề này mới gỡ bỏ được nút thắt trong việc ngại sinh con của các cặp vợ chồng.

Ông Long cho rằng mức sinh thay thế của Việt Nam hiện nay không phải quá thấp so với các nước.

Dù mức sinh ở các thành phố thấp nhưng do di biến dân cư nên lao động từ các tỉnh thành khác đến thành phố lớn lao động cao. Vì vậy, việc mức sinh giảm nhưng chưa làm ảnh hưởng đến nguồn lao động tại khu vực này.

"Việc đón đầu chính sách là tốt nhưng không nên làm quá rầm rộ nếu không sẽ không đem lại hiệu quả. Việc đưa vào luật, có những chính sách cũng cần đảm bảo tính khả thi, có thể thực hiện sau khi ban hành", ông Long nêu thêm.

Có thể bạn quan tâm
Người tham gia BHXH bắt buộc chết, thân nhân hưởng trợ cấp tuất thế nào?

Người tham gia BHXH bắt buộc chết, thân nhân hưởng trợ cấp tuất thế nào?

06:10 05/11/2023

Bạn đọc có email tranthanhxxx@gmail.com gửi email đến Văn phòng Tư vấn pháp luật Báo Lao Động hỏi: Xin hỏi, nếu người tham gia BHXH bắt buộc chết thì thân...

Bình Phước: cán bộ huyện tự ý cập nhật hướng tuyến khi làm dự án

Bình Phước: cán bộ huyện tự ý cập nhật hướng tuyến khi làm dự án

18:50 18/07/2023

Kết luận thanh tra xác định hai dự án xây dựng đường giao thông ở Bình Phước tồn tại một số sai sót.

Tin sáng: Kiểm tra vụ hàng loạt học viên chưa được thi sát hạch bằng lái

Tin sáng: Kiểm tra vụ hàng loạt học viên chưa được thi sát hạch bằng lái

07:30 18/06/2023

Tin sáng 18.6 : Miền Bắc sẽ cắt điện ở mức thấp trong tuần tới; Kiểm tra vụ học viên Quảng Trị chưa được thi sát hạch; Nhiều trường đại...

Vợ chồng chủ cửa hàng chăn ga gối đệm treo cổ chết

Vợ chồng chủ cửa hàng chăn ga gối đệm treo cổ chết

22:30 30/04/2023

Khi đến làm việc, nhân viên phát hiện vợ chồng ông bà chủ cửa hàng chăn ga gối đệm ở Hoà Bình chết trong tư thế treo cổ.

Chiến thắng Điện Biên Phủ tiêu biểu cho sức mạnh của dân tộc Việt Nam

Chiến thắng Điện Biên Phủ tiêu biểu cho sức mạnh của dân tộc Việt Nam

16:20 11/04/2024

Sáng 11.4, tại Điện Biên diễn ra hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề: “ Chiến thắng Điện Biên Phủ với sự nghiệp xây dựng và bảo...

Xe bán tải tông trực diện xe máy, 3 người thương vong ở Lâm Đồng

Xe bán tải tông trực diện xe máy, 3 người thương vong ở Lâm Đồng

11:30 08/03/2023

Ngày 8/3, lực lượng chức năng huyện Đạ Huoai (tỉnh Lâm Đồng) đang tiếp tục điều tra làm rõ nguyên nhân xảy ra vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng khiến 3 người thương vong tại địa phương. Vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 8h sáng cùng ngày trên Quốc lộ 20, đoạn qua ngã ba Bà Sa (thị trấn Đạ M’ri, huyện Đạ Huoai). Theo thông tin ban đầu, thời điểm trên, xe bán tải do anh Phan Văn Xuân (trú xã Hà Lâm, huyện Đạ Huoai) điều khiển trên Quốc lộ 20 theo...

Xe Thành Bưởi gây tai nạn chết người chạy quá tốc độ, không giữ khoảng cách an toàn

Xe Thành Bưởi gây tai nạn chết người chạy quá tốc độ, không giữ khoảng cách an toàn

15:30 30/09/2023

Thời điểm gây tai nạn, xe Thành Bưởi chạy với tốc độ 69km/h, vượt quá tốc độ tối đa cho phép 50 km/h trên đoạn đường này.

Bắt khẩn cấp 'trùm buôn' siêu xe Phan Công Khanh

Bắt khẩn cấp 'trùm buôn' siêu xe Phan Công Khanh

20:40 10/07/2023

Ngày 10/7, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM cho biết, đơn vị vừa bắt khẩn cấp Phan Công Khanh (29 tuổi, ngụ quận 7) và Mohamach Da Pha (27 tuổi, quê An Giang) để điều tra về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Theo cảnh sát, Khanh và Pha bị bắt giữ liên quan đến đơn tố giác tội phạm của chị L.T.N.H. (32 tuổi, ngụ TP Thủ Đức). Khanh được biết đến là “vua bóng chuyền phủi”. Sau khi chấn thương, nghi phạm chuyển sang chơi siêu xe và được...

Vụ 31 người mang súng đánh nhau: Thu giữ 4 khẩu súng và cả trái nổ

Vụ 31 người mang súng đánh nhau: Thu giữ 4 khẩu súng và cả trái nổ

19:30 31/07/2023

Có mâu thuẫn trong việc vay mượn nợ, hai nhóm thanh niên ở Vĩnh Long và Bến Tre đã hẹn gặp nhau tại một bãi đất trống ở tỉnh Tiền Giang để đánh nhau.

Co loi xay ra
Co loi xay ra