Bí quyết sống khỏe của người già

Bà Phương, 65 tuổi, vẫn làm việc, đồng thời dành thời gian du lịch, học thêm kiến thức mới để giữ trí óc và tinh thần luôn minh mẫn.

Bà Phương sống ở phường Tân Định, TP HCM, là giáo viên đã về hưu. Với bà, việc giữ được sự minh mẫn rất quan trọng, do còn nhiều dự định chưa hoàn thành.

Phần lớn thời gian trong ngày, bà giúp con gái quản lý công ty tư vấn du học như sắp xếp, điều hành nhân sự và tính tiền lương cho nhân viên. Để phục vụ công việc, bà học thêm tiếng Anh để giao tiếp và đọc tài liệu. Thời gian rảnh, bà học chơi piano, nghiên cứu văn hóa, ẩm thực, dịch bệnh của các nước để lên lịch trình du lịch mỗi năm.

Về sức khỏe, bà chọn tiêm vaccine ngừa cúm hàng năm và phế cầu để phòng bệnh hô hấp, viêm phổi. Trong năm 2025, bà đã đến Australia thăm con gái và du lịch tại Trung Quốc, đồng thời hoàn thành hai mũi vaccine zona thần kinh.

Bà Phương tiêm ngừa zona thần kinh tại VNVC Hai Bà Trưng. Ảnh: Hoàng Dương

Còn bà Nga, 61 tuổi, phường Tân Mỹ, TP HCM, là bác sĩ về hưu 5 năm nay. Không vướng bận con cháu, bà tích cực tham gia hoạt động nhóm từ thiện do những người bạn tổ chức. Nhóm của bà thỉnh thoảng tổ chức những buổi dạy "xóa mù" máy vi tính cho người cao tuổi, về những vùng xa nấu ăn cho những nhóm trẻ mồ côi, trại phong. Để có sức khỏe cho những chuyến đi xa, thức khuya dậy sớm, bà tiêm phòng các loại vaccine cúm, phế cầu, zona. Bà cũng vận động những người thân quen và chung nhóm từ thiện tiêm vaccine.

"Ở tuổi tôi trở đi, sức khỏe dần suy giảm, nếu không tiêm phòng rất dễ mắc bệnh và quật ngã, trở thành gánh nặng cho con trong khi còn nhiều người cần đến mình lắm", bà Nga nói, thêm rằng đã chứng kiến một người bạn mắc cúm nặng, phải nằm viện do viêm phổi suy hô hấp hay một người chú 72 tuổi bị zona thần kinh liệt giường trong khi trước đó còn đi xe máy rong ruổi khắp nơi.

Nhiều bác sĩ vẫn tiếp tục cống hiến tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC sau khi nghỉ hưu tại cơ sở y tế công lập. Ảnh: Hoàng Dương

Theo thống kê của Bộ Y tế, năm 2025, tuổi thọ trung bình của người dân tăng, đạt 74,8 tuổi. Giai đoạn 2026-2030, ngành y tế tiếp tục đề ra theo mục tiêu nâng cao tuổi thọ trung bình toàn dân đến 75,5 tuổi. Song, trên thực tế, tuổi thọ khỏe mạnh của người Việt còn thấp, khi có tới gần một thập kỷ cuối đời sống chung với bệnh tật, thậm chí có thể mắc đa bệnh nền mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, phổi, ung thư...

Bác sĩ Bùi Công Sự, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết hệ miễn dịch của những người cao tuổi bị suy giảm do yếu tố tuổi tác và bệnh nền khiến dễ mắc các bệnh phổ biến như cúm, phế cầu, hợp bào hô hấp RSV, sởi, thủy đậu... Nguy cơ gặp biến chứng nặng cao hơn, khả năng hồi phục chậm khiến quá trình điều trị kéo dài, tăng gánh nặng y tế và kinh phí.

Người cao tuổi cũng có quá trình hồi phục chậm hoặc mất khả năng vận động, tăng gánh nặng y tế và ảnh hưởng chất lượng cuộc sống. Trong đó, bệnh zona thần kinh gây nhiều biến chứng, tăng biến cố tim mạch, tổn thương mắt, giảm thính lực, viêm phổi, viêm màng não. Đặc biệt, sau khi vết thương đã lành, người bệnh có thể bị đau dây thần kinh kéo dài, ảnh hưởng chất lượng cuộc sống.

Các bệnh kể trên đã có vaccine phòng ngừa, người cao tuổi có thể đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được tư vấn loại vaccine và lịch tiêm phù hợp, tùy theo độ tuổi, lịch sử chủng ngừa.

Người cao tuổi vẫn có thể làm việc, học ngoại ngữ hoặc chơi bộ môn năng khiếu, giúp rèn luyện trí nhớ và tăng cường giao tiếp xã hội. Ảnh: Vecteezy

Ngoài vaccine, bác sĩ Sự khuyến cáo người cao tuổi nên chú ý chế độ dinh dưỡng từ sớm để bổ sung cân bằng các chất cần thiết cho cơ thể, tránh để cơ thể bị suy dinh dưỡng hoặc thừa cân béo phì. Cùng với đó, cần tập luyện thể thao đều đặn, phù hợp với thể trạng mỗi người. Trong những ngày thời tiết lạnh giá, mọi người có thể đi lại nhẹ nhàng trong nhà, tránh vận động gắng sức hoặc ở môi trường bên ngoài khi nền nhiệt độ giảm sâu hoặc môi trường ô nhiễm.

"Làm việc hay học thêm ngoại ngữ, học những bộ môn năng khiếu mới cũng là cách để người cao tuổi rèn luyện, tránh mắc phải hội chứng suy giảm trí nhớ khi về già, nâng cao chất lượng cuộc sống tuổi xế chiều", bác sĩ Sự nói.

Huệ Lan