Vị vua đầu tiên đưa môn Toán vào thi cử?

Hồ Quý Ly

Nhà Hồ (1400-1407) là triều đại đầu tiên của nước ta đưa Toán học vào nội dung thi cử. Dù chỉ tồn tại trong thời gian ngắn, nhà Hồ đã có nhiều cải cách trong lĩnh vực giáo dục.

Vua Hồ Quý Ly đặc biệt quan tâm đến cải cách, nâng cao tính hiệu quả và thực tiễn của giáo dục, thi cử khi cho mở rộng hệ thống giáo dục ở địa phương, đặt các học quan, cấp học điền. Ông còn quan tâm đến việc mở thêm trường học ở các lộ phủ Sơn Nam, Kinh Bắc, Hải Đông và định lại phép thi cho có quy củ.

Từ năm 1383, ông cho lập thư viện trên núi Lạn Kha và dùng Trần Tôn làm viện trưởng để dạy học trò. Ông cũng là người đầu tiên trong lịch sử đặt ra cấp thi hương (từ năm 1396).

Ngay sau khi lên ngôi, ông mở khoa thi hội (thái học sinh) lấy đỗ 20 người, trong đó có Nguyễn Trãi. Quy chế và nội dung khoa cử cũng được cải tổ. Ấn định phép thi 4 trường, bỏ ám tả cổ văn thay vào kinh nghĩa.

Năm 1397, vua cho mở trường ở các châu, phủ ở vùng đất Bắc bộ, có quan giáo thụ trông coi, đôn đốc việc học. Năm 1404, Hồ Quý Ly lại đặt thêm kỳ thi viết chữ và thi toán.

2

Triều đại nhà Hồ tồn tại trong 7 năm (1400 - 1407) với 2 đời vua: Vua Hồ Quý Ly (1400) và vua Hồ Hán Thương (1401 - 1407).

Ép nhường ngôi

Hồ Quý Ly từng tham dự vào chính sự nhà Trần khoảng 28 năm. Sau đó ông bức vua Trần rời đô từ Thăng Long vào Thanh Hoá, đồng thời giết hàng loạt quần thần trung thành với nhà Trần.

Tháng 2 năm Canh Thìn (1400), Lê Quý Ly ép vua Trần Thiếu Đế phải nhường ngôi cho mình, lấy niên hiệu là Thánh Nguyên, quốc hiệu là Đại Ngu. Ông đổi sang họ Hồ, lập nên nhà Hồ. Ông làm vua chưa được một năm, sau đó nhường ngôi cho con thứ là Hồ Hán Thương rồi làm Thái Thượng hoàng cùng coi việc nước.

Đúng

Theo Đại Việt sử ký toàn thư, vào mùa hạ, tháng 4 năm Bính Tý (1396), triều đình bắt đầu sai người đổi tiền giấy lấy tiền kim loại trong nhân dân, cứ 1 quan tiền thông thường sẽ đổi được 1 quan 2 tiền giấy.

Thông Bảo Hội Sao

Tháng 4/1396, nhà Hồ phát tiền giấy với tên gọi Thông bảo hội sao. Thể thức tiền giấy: Tờ 10 đồng vẽ rồng, tờ 30 đồng vẽ sóng, tờ 1 tiền vẽ mây, tờ 2 tiền vẽ rùa, tờ 3 tiền vẽ lân, tờ 1 quan vẽ rồng. Đồng tiền phát hành không ghi niên hiệu vua.

Nhà Minh

Tháng 4/1406, nhà Minh lấy cớ đưa Trần Thiêm Bình về Đại Ngu để mang quân đánh vào ải Lãnh Kinh. Đội quân này bị đánh bại, nhưng nhà Hồ mất bốn đại tướng chỉ huy quân các vệ.

Ba tháng sau, nhà Minh huy động 215.000 quân, nối phao lên thành 80 vạn quân, chia làm 2 đường tấn công Đại Ngu. Đại Ngu không phòng thủ ở biên giới, mà tập trung phòng thủ ở bờ Nam sông Hồng. Quân Minh với sự dẫn đường của các ngụy quan đầu hàng người Việt đánh bại Đại Ngu ở trận Mộc Hoàn, sau đó là trận Đa Bang, chiếm được Đông Đô.

Quân Minh tiếp tục đánh bại hoàn toàn quân chủ lực của Đại Ngu ở trận Hàm Tử, khiến cho nhà Hồ phải rút lui về Thanh Hóa.

Tháng 6/1407, cha con Hồ Quý Ly, Hồ Hán Thương bị bắt, nhà Hồ hoàn toàn chấm dứt.