Văn kiện Hà Nội - Dấu ấn Việt Nam trong hợp tác quốc tế về bảo vệ di sản

Ngày 30/9 tại Hà Nội, Phiên Bế mạc Hội nghị Đối thoại châu Á – Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực đã diễn ra với việc thông qua Văn kiện Hà Nội, thể hiện đóng góp tích cực của Việt Nam trong thúc đẩy tiếng nói khu vực và hợp tác quốc tế về bảo vệ di sản.

Văn kiện Hà Nội: Bước tiến mới trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản

Hội nghị đã thông qua Văn kiện Hà Nội với sự đồng thuận cao. (Ảnh: Thành Long)

Hội nghị đã thông qua Văn kiện Hà Nội với sự đồng thuận cao. (Ảnh: Thành Long)

Hội nghị đã thông qua Văn kiện Hà Nội với sự đồng thuận cao, qua đó đưa ra khuyến nghị có giá trị thực tiễn cho công tác nhận diện, bảo tồn, quản lý và giám sát di sản. Các đại biểu khẳng định Văn kiện Hà Nội là bước chuyển quan trọng từ Hiến chương Venice (1964), Văn kiện Nara về Tính xác thực (1994) và Văn kiện Nairobi (2025), làm rõ thêm những quan điểm mới về tính xác thực của di sản, trong đó đề cao sự đa dạng văn hóa; các cơ sở khoa học, đối thoại cởi mở và ứng dụng công nghệ có trách nhiệm; vai trò chủ thể của cộng đồng và tăng cường hợp tác quốc tế trong bảo vệ và phát huy di sản.

Văn kiện Hà Nội đã tổng hợp toàn bộ kinh nghiệm, góc nhìn của các chuyên gia, nhà quản lý di sản hàng đầu tại châu Á – Thái Bình Dương, qua đó đóng góp vào nỗ lực xây dựng Danh sách Di sản Thế giới có tính đại diện, cân bằng và đáng tin cậy hơn nữa. Trong đó, Văn kiện nhấn mạnh di sản của khu vực vô cùng sống động và phong phú và sự thay đổi, thích ứng không làm mất đi tính xác thực mà có thể là phương thức để duy trì tính xác thực, giúp di sản tiếp tục tồn tại và được trao truyền qua nhiều thế hệ. Tài liệu này cũng khẳng định người dân, nghệ nhân, cộng đồng địa phương chính là chủ thể nắm giữ tri thức, phải được tham gia trực tiếp vào quá trình nhận diện, đánh giá và bảo vệ tính xác thực của di sản.

Văn kiện Hà Nội đề cao vai trò cộng đồng trong bảo vệ tính xác thực của di sản. (Ảnh: Thành Long)

Văn kiện Hà Nội đề cao vai trò cộng đồng trong bảo vệ tính xác thực của di sản. (Ảnh: Thành Long)

Văn kiện đã đưa ra đề xuất ở các cấp độ cụ thể trong cơ chế phối hợp thực hiện Công ước Di sản Thế giới 1972, dành cho các quốc gia thành viên, Uỷ ban Di sản Thế giới, các cơ quan tư vấn chuyên môn (Hội đồng Quốc tế về Di tích và Địa điểm ICOMOS, Trung tâm Quốc tế Nghiên cứu và Bảo tồn và Phục hồi Di sản Văn hóa ICCROM, Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế IUCN) và Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO. Cũng trong tài liệu này, các đại biểu bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc tới Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, chính phủ Việt Nam, UBND thành phố Hà Nội và UBND tỉnh Ninh Bình, Trung tâm Di sản Thế giới, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam và các cơ quan, đơn vị liên quan.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Phó Chủ tịch Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam Hoàng Đạo Cương phát biểu bế mạc. (Ảnh: Thành Long)

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Phó Chủ tịch Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam Hoàng Đạo Cương phát biểu bế mạc. (Ảnh: Thành Long)

Phát biểu kết luận tại Hội nghị, ông Hoàng Đạo Cương, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Phó Chủ tịch Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam, cảm ơn UNESCO, Trung tâm Di sản Thế giới, các cơ quan tư vấn và toàn thể đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến chuyên môn có giá trị, góp phần quan trọng vào thành công của Hội nghị.

Thứ trưởng đánh giá cao Hội nghị đã đóng góp những tri thức, kinh nghiệm quý báu của khu vực vào tiến trình đối thoại chung của cộng đồng quốc tế về tính xác thực, cụ thể là: Tính xác thực cần được nhận diện trong bối cảnh lịch sử - văn hóa, xã hội của từng di sản; Cần cân nhắc đến sự gắn kết chặt chẽ giữa các yếu tố vật thể và phi vật thể; Tính xác thực gắn liền với quá trình kế thừa và thích ứng; Cộng đồng là chủ thể quan trọng trong quá trình nhận diện, quyết định và bảo vệ tính xác thực của di sản.

Trên cơ sở đó, Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương nhấn mạnh 3 định hướng mà Việt Nam sẽ phối hợp cùng UNESCO, các quốc gia thành viên thúc đẩy trong thời gian tới: Một là, tiếp tục duy trì đối thoại về tính xác thực trước những thách thức mới; Hai là, tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, nghiên cứu so sánh và thúc đẩy các chương trình đào tạo, nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý, chuyên gia và cộng đồng; Ba là, từng bước chuyển kết quả nghiên cứu, đối thoại thành chính sách và công cụ bảo vệ di sản phù hợp với Công ước 1972 và Hướng dẫn thực hiện Công ước.

Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam Jonathan Baker phát biểu tại Hội nghị. (Ảnh: Thành Long)

Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam Jonathan Baker phát biểu tại Hội nghị. (Ảnh: Thành Long)

Phát biểu trong Phiên Bế mạc, Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam Jonathan Baker nhiệt liệt chúc mừng thành công của Hội nghị với kết quả là Văn kiện Hà Nội về Di sản và Tính xác thực.

Ông Jonathan Baker cũng chia sẻ cảm nghĩ về phiên thảo luận bàn tròn cùng các nghệ nhân, nhà thực hành văn hoá đại diện cộng đồng và thế hệ trẻ: “Những cuộc đối thoại về tính xác thực của di sản vốn chỉ dành cho giới chuyên gia, nay được những người thực hành văn hoá trực tiếp tham gia thảo luận... Họ chính là một cấu phần quan trọng làm nên nội dung của Văn kiện Hà Nội khi mang theo tiếng nói của cộng đồng. Đây chính là điểm mới mang tính đột phá của Hội nghị này”.

Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam cũng hoan nghênh tầm nhìn chiến lược của Việt Nam khi đặt phát triển văn hóa ở vị trí trung tâm trong chương trình nghị sự quốc gia thể hiện qua Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa; đồng thời đánh giá cao vai trò nòng cốt của Việt Nam trong quá trình đề xuất và vận động Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững. Việc Việt Nam chủ động đăng cai và dẫn dắt thành công Hội nghị Đối thoại châu Á – Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong, tinh thần trách nhiệm và năng lực đóng góp thiết thực vào tiến trình định hình chính sách văn hóa – di sản trên phạm vi toàn cầu.

Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO đánh giá việc thông qua Văn kiện Hà Nội là cột mốc quan trọng đối với cam kết chung của cộng đồng quốc tế trong việc thực thi Công ước Di sản Thế giới.

Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO Lazare Eloundou Assomo đánh giá việc thông qua Văn kiện Hà Nội là cột mốc quan trọng đối với cam kết chung của cộng đồng quốc tế trong việc thực thi Công ước Di sản Thế giới. (Ảnh: Thành Long)

Phát biểu tại Phiên Bế mạc Hội nghị, Ông Lazare Eloundou Assomo, Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO đánh giá việc thông qua Văn kiện Hà Nội là cột mốc quan trọng đối với cam kết chung của cộng đồng quốc tế trong việc thực thi Công ước Di sản Thế giới.

Ông Assomo nhấn mạnh Văn kiện đã mang đến một góc nhìn rõ ràng với lập luận chặt chẽ và dấu ấn đậm nét của khu vực châu Á – Thái Bình Dương, đồng thời cam kết Trung tâm Di sản Thế giới sẽ phối hợp chặt chẽ với ba Cơ quan tư vấn để chuyển tải các kết quả của Hội nghị vào tiến trình thảo luận quốc tế.

Đặc biệt dành tình cảm trân trọng, Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới Lazare Eloundou Assomo khẳng định Việt Nam là “điểm đến đặc biệt có ý nghĩa” của Hội nghị đối thoại lần này, nơi văn hóa là một cấu phần cốt lõi trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia.

Toàn cảnh buổi bế mạc. (Ảnh: Thành Long)

Toàn cảnh buổi bế mạc. (Ảnh: Thành Long)

Ông Lazare Eloundou Assomo nhận định Thủ đô Hà Nội là hình mẫu tiêu biểu nơi lịch sử và nhịp sống đương đại cùng song hành, nơi di sản không chỉ được bảo tồn mà được diễn giải sống động và trao truyền qua các thế hệ. Mượn câu tục ngữ giàu bản sắc của Việt Nam “Uống nước nhớ nguồn”, ông Assomo khẳng định cộng đồng quốc tế ghi nhận đóng góp mang tính dấu mốc của Việt Nam cho tương lai của Công ước Di sản Thế giới; đồng thời gửi lời cảm ơn chân thành tới Lãnh đạo Đảng và Nhà nước Việt Nam, tới sự đón tiếp nồng hậu, tinh thần trách nhiệm cao và sự phối hợp hiệu quả của Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, UBND thành phố Hà Nội, tỉnh Ninh Bình cùng các ban ngành đối tác liên quan.

Hội nghị kết thúc với những kết quả quan trọng, mở ra triển vọng hợp tác mới, góp phần củng cố tính bao trùm và bền vững cho hệ thống Di sản Thế giới thông qua tôn trọng sự đa dạng văn hoá. Kết quả của Hội nghị được kỳ vọng sẽ tiếp tục được thúc đẩy tại Khóa họp thứ 49 của Ủy ban Di sản Thế giới diễn ra tại Istanbul vào năm 2027.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm. (Ảnh: Thành Long)

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm. (Ảnh: Thành Long)