UAV xâm nhập khu vực bay: Ai chịu trách nhiệm cho hàng chục chuyến bay bị hoãn, hủy chuyến?

UAV xâm nhập khu vực bay khiến hoạt động cất hạ cánh bị gián đoạn, dưới góc độ pháp lý, hành vi này không chỉ đe dọa an toàn hàng không mà còn kéo theo những trách nhiệm bồi thường và xử phạt nghiêm khắc.

Sự cố thiết bị bay không người lái xâm nhập trái phép khu vực sân bay Tân Sơn Nhất vào tối 11-8 đã khiến hoạt động cất, hạ cánh bị gián đoạn - Ảnh: T.L

Người điều khiển UAV có thể đối mặt với án tù và bồi thường 'khủng'

Theo luật sư Lê Văn Hoan (Đoàn luật sư TP.HCM), căn cứ Quyết định 18/2020 của Thủ tướng Chính phủ, khu vực cấm bay tại cảng hàng không dân dụng được thiết lập trong phạm vi ít nhất 15km tính từ tim đường cất, hạ cánh mở rộng sang hai bên 5.000m ở mọi độ cao.

Việc điều khiển UAV xâm nhập vùng trời này là hành vi vi phạm quy định về an ninh, an toàn bay và trật tự an toàn xã hội.

Hành vi thả drone, flycam, diều xâm nhập vùng trời sân bay thì chủ sở hữu hoặc người điều khiển đã có hành vi đe dọa an toàn, an ninh hàng không, vi phạm quy định về quốc phòng, an ninh, an toàn bay, trật tự an toàn xã hội và lợi ích công cộng.

Về chế tài xử phạt, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 30 - 40 triệu đồng theo Nghị định 282/2025.

Đặc biệt, nếu hành vi này gây uy hiếp an toàn bay hoặc gây thiệt hại kinh tế từ 100 triệu đồng trở lên do làm xáo trộn lịch trình bay, người điều khiển có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cản trở giao thông đường hàng không (Điều 278 Bộ luật Hình sự) với khung hình phạt cao nhất lên đến 15 năm tù.

Ngoài ra, về trách nhiệm dân sự, người vi phạm phải bồi thường toàn bộ thiệt hại thực tế phát sinh cho các hãng hàng không và đơn vị quản lý bay (theo Bộ luật Dân sự 2015).

Ước tính sơ bộ, với 60 chuyến bay bị ảnh hưởng và khoảng 12.000 hành khách bị tác động, thiệt hại kinh tế từ sự cố này là rất lớn.

Cần có cơ chế quản lý, nhận diện flycam, drone

Theo luật sư Trần Minh Hùng (Đoàn luật sư TP.HCM), UAV vừa là thành tựu công nghệ cần được khuyến khích ứng dụng, vừa có khả năng gây rủi ro nghiêm trọng nếu không được quản lý chặt chẽ. Vì vậy không nên cấm đoán đại trà mà cần xây dựng cơ chế quản lý dựa trên mức độ rủi ro.

Một trong những bất cập hiện nay là khó kiểm soát đầy đủ số lượng UAV, chủ sở hữu và người trực tiếp điều khiển. Thiết bị có thể được vận hành từ khoảng cách xa, người điều khiển không nhất thiết xuất hiện tại khu vực sân bay.

Nếu lực lượng chức năng chỉ phát hiện vật thể trên không nhưng không xác định được thiết bị thuộc về ai, được điều khiển từ đâu thì dù chế tài nghiêm khắc đến đâu cũng khó áp dụng.

Luật sư Hùng cho rằng cần xây dựng cơ chế đăng ký, nhận dạng và truy xuất nguồn gốc UAV, quản lý thông tin thiết bị, chủ sở hữu, người điều khiển và lưu trữ dữ liệu cần thiết phục vụ truy vết. Những UAV có khả năng bay cao, bay xa hoặc hoạt động tại khu vực nhạy cảm có thể được yêu cầu gắn mã nhận dạng điện tử, phát tín hiệu nhận diện từ xa.

Hành vi cố ý đưa UAV vào vùng cấm, gây cản trở hoặc uy hiếp an toàn hàng không phải được xử lý nghiêm.

Đồng thời cần thiết lập quy trình phối hợp thống nhất giữa ngành hàng không, công an, quân đội, chính quyền địa phương và cơ quan quản lý vùng trời, chuyển trọng tâm từ xử lý sau vi phạm sang phòng ngừa, phát hiện sớm, truy vết và phản ứng nhanh.