UAV - 'Đôi mắt trên không' giúp cảnh sát điều tra tội phạm

UAV được ví như 'đôi mắt' trên cao tạo lợi thế lớn cho lực lượng thực thi pháp luật trong cuộc chiến chống tội phạm và là trợ thủ đắc lực giúp giảm thương vong.

Vài năm gần đây, thiết bị bay không người lái (UAV), hay drone, đã và đang trở thành một công cụ chiến lược cho lực lượng cảnh sát và các cơ quan an ninh toàn cầu. Với khả năng bay cao, ghi hình từ trên không, giám sát thời gian thực và tích hợp cảm biến tiên tiến, UAV giúp lực lượng chức năng giảm rủi ro, tăng tốc phản ứng khẩn cấp và cung cấp góc nhìn vượt trội trong các nhiệm vụ điều tra và truy bắt tội phạm.

UAV thành lực lượng phản ứng nhanh

Thay vì dựa vào tuần tra đường bộ, trực thăng, camera cố định, UAV có thể cất cánh và tiếp cận hiện trường trong vài phút sau khi nhận lệnh, cung cấp hình ảnh từ các góc độ mà phương tiện truyền thống khó có được.

Ở nhiều thành phố của Mỹ, cảnh sát đã bắt đầu triển khai UAV làm "first responder" - nghĩa là thiết bị có thể được cử ngay đến hiện trường khi có cuộc gọi khẩn cấp, trước cả lực lượng 911. Khi chương trình này được mở rộng tại khoảng 1.500 sở cảnh sát, UAV thể hiện rõ giá trị như một lực lượng phản ứng nhanh, được bố trí sẵn tại nhiều trạm phóng thay vì các sĩ quan phải thả thiết bị khi đến hiện trường.

Cảnh sát trưởng Roxana Kennedy, thuộc Sở cảnh sát Chula Vista (California), cho biết UAV đã giúp các sĩ quan xác định vị trí và giải cứu một tài xế bị mắc kẹt trong chiếc xe đang bốc cháy bằng cách cung cấp thông tin vị trí chính xác, khác với báo cáo ban đầu từ cuộc gọi 911.

Camera trên UAV cho phép trung tâm chỉ huy theo dõi những gì đang xảy ra theo thời gian thực. Ông Kennedy cho biết các sĩ quan có thể đưa ra quyết định tốt hơn vì UAV có thể đến hiện trường nhanh hơn trong điều kiện giao thông đông đúc.

Trạm phóng UAV tại Sở cảnh sát Chula Vista. Ảnh: Chula Vista PD

Trong vụ việc khác, UAV đã phát hiện vật thể mà một người đàn ông đang vẫy thực chất là chiếc bật lửa, không phải súng như báo cáo của người dân, giúp tránh tình huống leo thang nguy hiểm có thể dẫn đến bắn nhầm.

Đây là những ví dụ điển hình cho thấy UAV không chỉ giúp "nhìn thấy" mà còn giúp "hiểu rõ" hiện trường và quyết định can thiệp nhanh hơn, từ đó giảm rủi ro và thiệt hại.

UAV hỗ trợ truy bắt nghi phạm

Nhờ UAV, cảnh sát có thể xác định và theo dõi các phương tiện khả nghi từ xa, tránh những cuộc truy đuổi không cần thiết và tiềm ẩn nguy hiểm. Cảnh sát cũng có thể sử dụng dải đinh làm chướng ngại vật hiệu quả hơn để vô hiệu hóa phương tiện và khống chế nghi phạm trước khi cuộc truy đuổi diễn ra.

Một minh chứng cho hiệu quả của UAV trong truy bắt tội phạm là trường hợp của lực lượng cảnh sát ở hạt Midland, bang Michigan (Mỹ). Trong lần truy đuổi nghi phạm bỏ chạy bằng chân vào vùng đất hoang, cảnh sát đã sử dụng UAV được trang bị camera cảm biến để quét nhanh khu vực rừng rậm. Nhờ dữ liệu hình ảnh UAV cung cấp, nghi phạm bị phát hiện và bắt giữ an toàn - một nhiệm vụ nếu chỉ dùng nhân lực mặt đất sẽ kéo dài hàng giờ hoặc thậm chí thất bại.

Tháng 11/2024, Sở Cảnh sát San Francisco nhận được thông báo về một vụ đột nhập nhà để cướp tài sản xảy ra tại khu Bayview. UAV giúp các sĩ quan xác định được vị trí phương tiện đào tẩu của các nghi phạm và quan sát thấy họ chuyển sang hai xe khác nhau, cuối cùng bắt giữ thành công cả hai.

Sở Cảnh sát San Francisco cho biết việc sử dụng UAV giúp tỷ lệ tội phạm tại đây giảm 28% vào năm 2024 và tiếp tục giảm 30% tính đến tháng 4/2025.

Tại Toronto (Canada), đội cảnh sát địa phương đã sử dụng UAV trong một chiến dịch chống trộm: drone cung cấp hình ảnh độ phân giải cao trực tiếp cho nhóm điều tra để theo dấu và bắt giữ một nghi phạm thực hiện loạt vụ đột nhập kho hàng mà không gây thương vong.

UAV giúp phân tích hiện trường

Không chỉ truy bắt, UAV còn đóng vai trò quan trọng trong phân tích hiện trường và hỗ trợ chiến thuật trước khi triển khai lực lượng. Trong các hoạt động của đội đặc nhiệm, UAV đảm nhiệm vai trò "mắt thần" đánh giá nguy cơ, đo khoảng cách, thậm chí theo dõi chuyển động của nghi phạm từ xa.

Các UAV hiện đại được trang bị camera nhiệt, có khả năng ghi hình trong điều kiện ánh sáng yếu, cho phép cảnh sát tổng hợp bản đồ hiện trường, xác định vị trí nguy hiểm và điều phối chiến thuật hiệu quả nhất. Nhờ mạng lưới UAV và thiết bị truyền thông tích hợp, nhóm tác chiến có thể phối hợp nhịp nhàng trong thời gian thực.

Ví dụ, UAV giúp cung cấp thông tin về một tòa nhà trước khi tiến hành cuộc đột kích ma túy, giúp cảnh sát hiểu rõ hơn về địa hình và người dân trong khu vực. Thêm vào đó, UAV có thể tiếp tục giám sát sau khi đội tiến vào, cung cấp cho chỉ huy hiện trường cái nhìn toàn cảnh trong suốt quá trình.

"Chúng ta có thể sử dụng UAV thay cho cảnh sát. UAV có thể phá vỡ cửa sổ, nhìn xuống gầm đồ vật, như ghế sofa và giường. Điều này giúp giảm rủi ro cho lực lượng thực thi pháp luật", thám tử Chris Levely - chỉ huy đội UAV thuộc Văn phòng Cảnh sát trưởng hạt Midland, nói.

Nhiều lần, UAV ghi lại hình ảnh nghi phạm bỏ trốn qua cửa hoặc cửa sổ, thay áo, vứt ma túy và súng vào bụi cây hay trên mái nhà. Những nghi phạm tưởng đã trốn thoát thành công lại bất ngờ bị bắt giữ.

Cảnh sát theo dõi video được truyền trực tiếp từ UAV. Ảnh: Chula Vista PD

Trong các tình huống bắt giữ con tin, UAV được sử dụng theo nhiều cách khác nhau. Một trong số đó là định vị UAV sao cho có thể nhìn vào cửa sổ và thu thập thông tin về vị trí của nghi phạm và/hoặc con tin. Điều này cung cấp cho cảnh sát thông tin tình báo về địa điểm và thời điểm đột kích. Trong một số trường hợp, nó đã giúp giảm sự cố mà không gây thương vong.

UAV hỗ trợ điều tra pháp y

UAV không chỉ có thể ghi lại chính xác hiện trường tai nạn giao thông mà còn thực hiện việc này chỉ trong một phần ba thời gian so với các phương pháp truyền thống, đồng thời tạo ra các mô hình 3D có thể được truy cập để xem lại. Quan trọng hơn, quy trình nhanh hơn làm giảm khả năng xảy ra tai nạn thứ cấp, từ đó tăng cường an toàn cho những người liên quan.

Trong điều tra hiện trường vụ án, UAV mang lại giá trị to lớn bằng cách thu thập thông tin từ góc nhìn từ trên xuống và dữ liệu từ những hiện trường có thể bị bỏ sót khi quan sát từ mặt đất. Trong một số trường hợp, tội phạm có thể đã đột nhập vào các tòa nhà từ trên cao hoặc để lại bằng chứng trên mái nhà.

Tương tự việc dựng lại hiện trường tai nạn giao thông, UAV cho phép tạo ra các mô hình 3D cung cấp cái nhìn tổng quan về toàn bộ hiện trường và có thể được xem lại.

Mô hình 3D được thiết bị bay không người lái chụp lại tại hiện trường vụ tai nạn. Ảnh: Skydio

Mặt khác, UAV không chỉ là "công cụ chống tội phạm" mà còn là phương tiện phục vụ an ninh công cộng như giám sát đám đông để phát hiện hành vi bất thường hay sự cố; tìm người mất tích và hỗ trợ cứu nạn, nhất là trong khu vực rộng hay địa hình phức tạp.

Thám tử Chris Levely cho biết Sở Cảnh sát hạt Midland đang thử nghiệm những cách thức sử dụng UAV mới, như điều khiển UAV thả dây thừng cho người bị rơi xuống băng. Tuy nhiên, Levely cho rằng dù có tính linh hoạt cao, UAV vẫn không thể thay thế công tác điều tra truyền thống của cảnh sát.

Bên cạnh đó, việc sử dụng UAV trong lực lượng cảnh sát cũng đặt ra những câu hỏi về quyền riêng tư và giám sát công cộng. Ở nhiều nơi tại Mỹ, các chương trình cảnh sát sử dụng drone đều phải tuân thủ quy định nghiêm ngặt về ghi hình, lưu trữ dữ liệu và thậm chí phải được toà cho phép trong một số trường hợp để đảm bảo không xâm phạm quyền cá nhân.

Tuệ Anh (theo Police1, Investigatetv, Midland Daily News)