Từ vụ bắt Khánh Sky, Vua Quạt: Không thể để kẻ tai tiếng thành người nổi tiếng, lấy cái xấu làm 'mô hình kinh doanh'

Các đại biểu Quốc hội cho rằng cùng với việc xử lý nghiêm các "giang hồ mạng", cần có những giải pháp mạnh chặn từ sớm vòng luẩn quẩn vi phạm - nổi tiếng - kiếm tiền - tiếp tục vi phạm.

Từ trái qua phải: Các bị can Trần Đình Tiệp (tức Vua Quạt), Nguyễn Văn Hợi (tức Khánh Sky) và Hồ Văn Khoa - Ảnh công an cung cấp.

Ngày 7-8, Công an tỉnh Bắc Ninh phối hợp với Cục Cảnh sát hình sự, Bộ Công an đã khởi tố 3 bị can gồm Nguyễn Văn Hợi (còn gọi là Khánh Sky), Hồ Văn Khoa và Trần Đình Tiệp (còn gọi là Vua Quạt) liên quan đến những mâu thuẫn trên mạng xã hội về hoạt động từ thiện.

Trong đó Khánh Sky và Hồ Văn Khoa bị khởi tố về tội "gây rối trật tự công cộng", Khánh Sky và Vua Quạt về tội "lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân".

Như lời khai của Khánh Sky, bị can tới xưởng của Vua Quạt livestream vì không muốn "bỏ qua cơ hội tăng view", "chửi bới càng nhiều thì càng đông view, đông người xem". Hồ Văn Khoa thì nói mục đích livestream cũng nhằm câu tương tác, câu like để bán hàng.

Từ việc khởi tố 3 bị can, một vấn đề được đặt ra là cùng với xử lý nghiêm cũng cần có các giải pháp ngăn chặn "giang hồ mạng" nhởn nhơ phát tán thông tin xấu độc để kiếm tiền.

Không để cái xấu trở thành một "mô hình kinh doanh"

Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại biểu Bùi Hoài Sơn (Hà Nội) chỉ rõ với việc Công an Bắc Ninh khởi tố Khánh Sky, Hồ Văn Khoa và Vua Quạt cần được nhìn rộng hơn một vụ án cụ thể.

Theo thông tin, cả 3 người này từng nhiều lần livestream tranh cãi với nội dung phản cảm, xúc phạm nhau nhằm tăng lượt xem, tương tác và mở rộng sức ảnh hưởng trên mạng xã hội. Từ những cuộc khẩu chiến trên mạng, sự việc còn bị đẩy sang hành vi gây rối ngoài đời thực.

Điều đáng lo nhất ở đây, theo ông, một cơ chế lệch lạc đang hình thành, đó là càng chửi bới, càng gây sốc, càng tạo xung đột càng có lượt xem, càng nhiều lượt xem càng có người theo dõi, quảng cáo, bán hàng và cơ hội kiếm tiền.

"Nếu không ngăn chặn, chúng ta vô tình để cái xấu trở thành một "mô hình kinh doanh", để sự lệch chuẩn được trả công bằng tiền bạc và danh tiếng", ông Sơn nêu.

Vì thế, ông nhấn mạnh xử lý "giang hồ mạng" không thể chỉ dừng ở việc chờ đến khi hành vi vượt ngưỡng hình sự mới can thiệp.

Cần chặn từ sớm vòng luẩn quẩn: vi phạm - nổi tiếng - kiếm tiền - tiếp tục vi phạm.

Người phát tán nội dung xấu độc phải chịu trách nhiệm, nhưng các nền tảng cũng không thể đứng ngoài khi thuật toán của họ góp phần khuếch đại những nội dung gây sốc, còn cơ chế thương mại lại biến sự chú ý ấy thành doanh thu.

Từ đó ông Sơn cho rằng cần kiên quyết xử lý nghiêm, kịp thời những tài khoản thường xuyên xúc phạm, kích động, gây rối, phát tán thông tin sai lệch; tái phạm phải bị khóa hoặc loại bỏ.

Đồng thời buộc nền tảng giảm đề xuất, ngừng chia sẻ doanh thu, tắt tính năng kiếm tiền đối với nội dung và tài khoản vi phạm.

Cùng với đó tăng trách nhiệm của doanh nghiệp quảng cáo, nhãn hàng và các chủ thể kinh doanh, không để dòng tiền quảng cáo tiếp tục nuôi dưỡng những "người nổi tiếng bằng tai tiếng".

"Không gian mạng không thể là vùng vô luật, càng không thể trở thành nơi những kẻ coi thường chuẩn mực xã hội dễ dàng biến sự tục tĩu, bạo lực và xúc phạm thành lợi nhuận.

Muốn xây dựng một môi trường văn hóa số lành mạnh, thông điệp phải đủ mạnh, đó là tự do biểu đạt luôn đi cùng trách nhiệm.

Nổi tiếng không thể là giấy phép cho sự lệch chuẩn và đặc biệt, không thể để bất cứ ai kiếm tiền từ việc đầu độc môi trường mạng", ông Sơn nhấn mạnh thêm.

Còn đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Lâm Đồng) chỉ rõ các vụ việc vừa qua cho thấy "giang hồ mạng" không còn đơn thuần là những cá nhân phát ngôn lệch chuẩn trên mạng xã hội, mà đã hình thành một mô hình kiếm tiền từ sự kích động, gây sốc, tạo xung đột, thu hút tương tác.

Muốn ngăn chặn "giang hồ mạng", bà cho rằng phải xử lý nghiêm và kịp thời hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng.

Không thể để tình trạng một người liên tục livestream xúc phạm, đe dọa, kích động, tung thông tin sai sự thật, thậm chí có dấu hiệu phạm tội nhưng vẫn tiếp tục hoạt động, tiếp tục tạo ảnh hưởng và kiếm tiền trong thời gian rất dài. Pháp luật đã có các công cụ xử lý, vấn đề là phải phát hiện sớm, xác định đúng hành vi và xử lý đủ sức răn đe.

Cùng với đó phải đánh vào nguồn lợi kinh tế. Đây là điểm rất quan trọng. Nếu một tài khoản bị xử phạt nhưng sau đó vẫn có thể tiếp tục kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem, quảng cáo, livestream, bán hàng hoặc các hình thức tài trợ khác thì hiệu quả răn đe sẽ hạn chế.

Bà nhấn mạnh cần tăng trách nhiệm của nền tảng và các bên trung gian trong việc ngăn kiếm tiền từ nội dung vi phạm pháp luật, đồng thời kiểm soát dòng tiền thu được từ hoạt động vi phạm khi có căn cứ pháp luật.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Lâm Đồng) - Ảnh: GIA HÂN

Tránh biến những nhân vật tai tiếng thành "người nổi tiếng"

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) chỉ rõ muốn hạn chế "giang hồ mạng", phải làm cho việc sản xuất nội dung độc hại không còn là một nghề có thể kiếm tiền. Các nền tảng cần có cơ chế ngừng chia sẻ doanh thu, hạn chế quảng cáo, khóa chức năng kiếm tiền và giảm khả năng đề xuất đối với những tài khoản vi phạm.

Cùng với đó cần kiểm soát nguồn thu từ quảng cáo, bán hàng, tài trợ, livestream thương mại, trường hợp có dấu hiệu vi phạm về thuế, kinh doanh hoặc nguồn tiền bất hợp pháp phải được kiểm tra, xử lý theo pháp luật.

Bà cũng nhấn mạnh trách nhiệm của các nền tảng xuyên biên giới phải được đặt ra mạnh mẽ hơn. Không thể để thuật toán vừa khuếch đại những nội dung gây sốc để thu hút người dùng, vừa coi hậu quả xã hội là trách nhiệm riêng của người đăng tải.

Đồng thời cộng đồng cũng có vai trò rất quan trọng. Mỗi lượt xem, lượt chia sẻ vì tò mò đều có thể vô tình tiếp sức cho nội dung lệch chuẩn. Do vậy, cần các giải pháp để tránh biến những nhân vật tai tiếng thành "người nổi tiếng".